Morgunblaðið - 23.11.1991, Blaðsíða 2

2 B
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 23. NOVEMBER 1991
FLETTAN VERÐUR
VIÐTAL: EINAR FALUR INGÓLFSSON
FYRIRGEFNING syndanna nefnist ný
skáldsaga eftir Ólaf Jóhann Ólafsson,
yfirmann hjá Sony í Bandaríkjunum.
Ólafur hefur verið iðinn við skriftirnar
síðustu árin, hefur notað hveija stund
sem gefst, og þetta er þriðja bók hans.
Söguna segir íslendingurinn Pétur Pét-
ursson, gamall maður búsettur í New
York. Hann lítur yfir farinn veg, veltir
fyrir sér ýmsu sem fyrir hann hefur
borið, og Iíf hans er þjakað af sektar-
kennd. Fyrirgefning syndanna er stór
bók, tæpar 300 síður, útgefendur í
Bandaríkjunum, á Norðurlöndum og í
Evrópu hafa þegar sýnt áhuga á að
gefa hana út, og Ólafur segist ekki ef-
ast um að þetta sé hans besta bók til
þessa.
s
Eg er ekki kominn með neina sér-
staka fjarlægð á þessa bók, en
ég held að þetta sé samt það besta
sem ég hef skrifað,” segir Ólafur
Jóhann. „Ég get ekki útskýrt það
af hveiju ég er ánægður með hana, maður
sest ekki niður með neinar ákveðnar formúlur
til að'skrifa eftir, en ég held að ég reyni
bara að skrifa hveija setningu eins vel og ég
get. Þá held ég að þessi bók sé betur byggð
en sú síðasta og að persónur séu sterkari.”
— Það er oft sagt um hljómsveitir að þriðja
hljómplatan sé mikiivægust, því með henni
komi í Ijós hvort þær standi undir væntingun-
um. Er þetta eitthvað svipað með rithöfunda?
Ólafur Jóhann brosir og segir að það sé
rétt að þriðja bókin sé mjög mikilVæg. „Þeg-
ar fyrsta bókin kemur út þá eru menn yfir-
leitt búnir að vera að skrifa nokkuð lengi og
þora loksins að láta eitthvað koma fyrir aug-
un á fólki. Oft eru það leifar, höfundurinn
hefur hugsað um ýmislegt, og bókin getur
orðið samsafn af hinu og þessu. í annarri
bókinni er markmiðið að gera eitthvað annað
en í þeirri fyrstu, og ég held að þetta sé rétt
með þriðju bókina: þá er æfingatíminn liðinn
og bara að duga eða drepast.
Ég var lengi að velja efni í þessa sögu og
punktaði ýmislegt niður, fléttan var smám
saman að koma, hvað ætti að gerast og hvar.
Þegar ég skrifaði fyrstu setninguna var ég
búinn að hugsa söguna nokkurn veginn í
gegn. Mig langaði til að skrifa sögu þar sem
farið væri svolítið um í tíma og af einu sviði
á annað.”
BÓK UM NOKKUÐ MARGT
— Og hver er svo þráður sögunnar?
„Frásögnin er ekki línuleg heldur fléttuð
Morgunblaðið/Einar Falur
OLAFUR JOHANN OLAFSSON SENDIR
FRÁ SÉR SKÁLDSÖGU OG TALAR UM SMÍÐI
HENNAR, PERSÓNUSKÖPUN, ÚTGÁFU
ERLENDIS OG SITTHVAÐ FLEIRA
saman. Þetta er saga Péturs Péturssonar, en
hann elst upp á borgaralegu heimili í Reykja-
vík upp úr 1920. Hann fer til Danmerkur á
stríðsárunum, verður þar innlyksa, þar gerast
hlutir sem eru tengdir hernámi Þjóðverja og
hann kemst síðan heim til íslands með Esju.
Síðan fer Pétur til Bandaríkjanna sem agent
fyrir heildsala, hann ílengist þar og á margt
óuppgert við sjálfan sig, fjölskylduna og
fortíðina. Sem gamall maður sest hann niður
og reynir að gera sér grein fyrir sjálfum sér
og ýmsu öðru; sekt sinni og glæp sem hann
telur sig hafa framið.” Ólafur hugsar sig
um:„Mér fínnst, þegar ég segi þetta, að það
sé í raun mjög erfitt fyrir mig að segja um
hvað þessi bók er. Hún er um nokkuð margt.”
— Var mikil vinna að spinna þetta saman?
„Jú, það var þó nokkur vinna. Og það er
auðvelt að skemma fléttuna, þetta má ekki
vera of flókið og heldur ekki of einfalt. Flétt-
an verður að vera þétt, reipin alveg samofin,
og samt verður maður að passa að glata
ekki tækifærunum til að gera allt það sem
maður vill. Formið má ekki vera heftandi.
Maður neyddist til að hugsa!” segir Ólafur
Jóhann og hlær.
— Þetta er fjölbreytileg saga, en er þetta
fyrst og fremst spennusaga, eða kannski
ástarsaga?
„Ætli það sé ekki hvort tveggja. Og ævi-
saga og ferðasga. Kannski er bara auðveld-
ast að segja að þetta sé epísk saga, það get-
ur þýtt svo margt. Þetta er rammasaga líka,
og ég leik mér með rammann; færi hann inn
og læt myndina standa útfyrir. Sagan byijar
ekki á þeim sem finnur handritið sem Pétur
hefur verið að skrifa, heldur á Pétri sjálfum.
Það má líka segja að bókin sé sálarstúdía.
Það er lítið gaman að búa til einfaldar persón-
ur; það sem mér þótti skemmtilegast við Pét-
ur er hvað hann er flókinn og margbrotinn.
Hann er settur saman úr ýmsum efnum og
oft veit maður ekki hvar maður hefur hann.
Ég hlakkaði stundum til að vakna á morgn-
ana og fara að setja mig í spor Péturs. Ég
held ég hafi varla haft eins gaman af að
skrifa nokkuð og þessa bók. Oft er talað um
það sálarstríð sem höfundar eiga í meðan
þeir eru að skrifa bækur, en mitt sálarstríð
stóð yfir áður en ég byijaði að skrifa, meðan
ég var að púsla þessa saman. En frá því ég
skrifaði fyrstu setninguna - ég settist niður
snemma á köldum og fallegum laugardags-
morgni og byijaði - þá var þetta hin besta
skemmtun.”
STÍLL OG MÁLFAR EINS OG BENSÍN
— Þú virðist líka leggja mikla áherslu á
stílinn.
„Já, ég opnaði stílinn meira, ég held hann
sé fijálslegri en í fyrri bókunum. Það er svona
með stílinn; það er sama hveru gott söguefn-
ið eða sálfræðin eru, ef það er ekki formúler-
að rétt þá geta byggingin og pei-sónusköpun-
in hrunið og fléttan leysist í sundur. Jú, stíll
og málfar er eins og bensín á bílinn. Svo er
það maður kominn yfir sjötugt sem er að
segja söguna og orðfærið og stíllinn verða
að vera í samræmi við það.”
— Á köflum finnst mér vera grunnt á Ijóð-
ið. Er það einhver vitleysa?
„Nei, það held ég ekki. Þarna eru nokkuð
lýrískir hlutir. Ég hef nú ort svolítið, en ein-
ungis fyrir skúffuna.”
— Og á það bara að vera þar?
„Það getur vel verið að ég geri eitthvað
með það seinna. Ég er alltaf að pára eitt-
hvað. Sjálfum finnst mér líka skemmtilegt
GUÐNÝ GUÐMUNDSDÓTTIR LEIKUR Á ÍSLENSKAR BIRKIFIÐLUR Á HÁSKÓLATÓNLEIKUM
íslenska birkið er fallegt og skemmtilegt
Þijár fiðlur
smíðaðar af
Kristni Sigur-
geirssyni.
- SEGIR KRISTINN SIGURGEIRSSON
s VIÐTAL: EINAR ÖRN GUNNARSSON
Amiðvikudag, 27. nóvember
næstkomandi, verða Há-
skólatónleikar þar sem
Guðný Guðmundsdóttir mun spila á
óvenjulegar fíðlur við píanóundirleik
Kristins Arnar Kristinssonar. Fiðl-
urnar hafa þá sérstöðu að vera smíð-
aðar hérlendis, aðallega úr íslensku
birki. Smiðurinn er Kristinn Sigur-
geirsson sem búsettur er á Sauðár-
króki. Kristinn er fæddur 13. des-
ember árið 1919 og hefur starfað
að smíðum um árabil en réðst í fiðlu-
smíði nú fyrir tæpum þremur árum.
Af þessu tilefni spjallaði blaðamaður
Morgunblaðsins við Kristin og for-
vitnaðist m.a. um fíðlusmíði hans.
Á bernskuheimili mínu, Amstapa
í Ljósavatnsskarði í Suður-Þingeyj-
. arsýslu, var fiðla og ég hafði gaman
af að hlusta á föðurbróður minn,
Sigurð Jóhannsson, spila á hana.
Áhugi minn á fiðlum beindist að
handverkinu, smíðinni, fremur en
tónlistinni. Mig langaði strax til þess
að smíða fiðlu þegar ég var krakki
en það voru náttúrulega engin tök
á því þó að mögulegt væri að fíkta
við spýtur. Hin síðari ár hafði ég
oft gælt við hugmyndina en hafði
engin tök á að ráðast í tímafreka
fíðlusmíði fyrr en ég var hættur að
vinna almenna vinnu. Fyrstu fiðluna
smíðaði ég upp úr áramótum árið
1989 og hafði þá enga fyrirmynd.
Ég hringdi aðeins í frænku mína á
Raufarhöfn og hún gaf mér upp
málið á fíðlu. Ég vissi ekki hvernig
fiðla var byggð upp að innanverðu.
Síðar komst ég í samband við
nokkra fiðluleikara norður á Akur-
eyri sem bentu mér á að tala við
fiðlusmiðinn Hans Jóhannsson sem
þá var starfandi í Lúxemborg. Hans
sendi mér bækur og viðurkennt efni
til fiðlusmíða auk þess sem hann
fræddi mig um ýmislegt þessu við-
komandi. Einnig útvegaði Michael
John Clarke tónlistarmaður mér efni
í tvær fiðlur.
Hvernig var hljómurinn í fyrstu
fiðlunni?
Hljómurinn var eftir öllu vonum
en síðan hef ég smíðað nokkrar fiðl-
ur og hljómurinn hefur batnað tölu-
vert.
Hefurðu srníðað aðrar tegundir
hljóðfæra?
Nei, ég hef aldrei haft neina löng-
un til þess að smíða önnur hljóð-
færi, hvað sem seinna verður.
Hvernig velurðu efni í fiðlurnar?
Ég hef smíðað flestar fiðlurnar
úr íslensku birki en hlynur er viður-
kennt efni í fiðlur. Ég hef alltaf
haldið upp á íslenskt birki vegna
þess að það er þétt og seigt. ís-
lenska birkið er líka mjög fallegt og
skemmtilegt efni að vinna með.
Spilarðu sjálfur á fiðlu?
Ég get ekki talað um að ég spili
á fíðlu þó að ég hafi reynt að sarga
eitthvað eftir að ég byijaði fíðlusmíð-
ina.