Morgunblaðið - 21.03.1992, Blaðsíða 4

4 B
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 21. MARZ 1992
1
, FINNS
JONSSONAR
FINNUR JÓNSSON
UM SÍÐUSTU helgi opnaði í Listasafni íslands sýning á verk-
um eftir Finn Jónsson listmálara. Á sýningunni er hluti gjaf-
ar Finns og konu hans, Guðnýjar Elíasdóttur, til Listasafnsins
I tilefni af aldarafmæli safnsins árið 1985, en gjöfin er alls
800 verk. Er þetta stærsta gjöf sem safninu hefur borist, ef
frá eru taldar dánargjafir Ásgríms Jónssonar og Gunnlaugs
Schevings. Ekki gáfu hjónin einungis listaverk, heldur einnig
fjármuni til að koma þeim í gott horf og Steinway-flygil.
Þrátt fyrir að gjöfin hafi verið afhent Listasafninu árið 1985
hefur hún ekki verið sýnd fyrr en nú, og er þetta úrval tekið
til sýningar í tilefni aldarafmælis listamannsins 15. nóvember
næstkomandi.
Igjöf þeirra hjóna, Finns og
Guðnýjar, eru verk sem
spanna allan listferil Finns,
frá árinu 1907 og fram til
1987, er hann hætti að
mála, þá 95 ára gamall. í
aðfaraorðum að sýningar-
skránni fjallar Béra Nordal
um gjöfína og segir hana vera
Listasafninu mjög mikilvæga og
hafa mikið rannsóknargildi, því
auk listaverka fylgja allar skyssu-
bækur listamannsins, bréfa- og
heimildasafn, ljósmyndir, silfur-
gripir auk verkfæra og steypu-
móta í málm og tré fyrir gull- og
silfursmíði.
í gjöfinni eru fá landslags- og
sjávarmálverk, en Finnur seldi
flest þeirra, og þá átti safnið fyrir
gott safn slíkra verka sem það
hafði keypt á liðnum árum. Hins
vegar eru í gjöfínni öll óhlutlæg
verk listamannsins frá fyrri hluta
þriðja áratugarins, ef frá eru talin
þau átta verk sem sýnd voru hjá
Der Sturm í Berlín árið 1925, en
vitað er um afdrif tveggja þeirra,
en þau eru í eigu Yale University
Art Gallery. Þessí abstraktverk
Finns hafa mikið listsögulegt gildi,
því þau eru fyrstu abstraktverk
Islendings sem sýnd eru opinber-
lega.
Safnið fékk einnig að gjöf ex-
pressjónískar myndir Finns frá
Þýskalandsárum hans, 1921-
1925, og nær öll seinni abstrakt-
verk hans. Stærsti hluti gjafarinn-
ar er síðan teikningar og vatnslita-
myndir og myndefnið er fjölbreyti-
legt; mannamyndir, landslags-
myndir og myndir sem tengjast
sjónum, auk íjölmargra tákn-
mynda úr þjóðsögum, ævintýrum
og kvæðum.
Bera segir að á þessari sýningu
birtist þijú meginstef í myndlist
Finns; abstraktverk, mannamynd-
ir og expressjónískt landslag.
Sýndar eru allar abstraktmyndir
hans frá þriðja áratugnum og
yngri verk. Einnig eru sýndar
mannamyndir af expressjónískum
toga frá þriðja áratugnum, auk
síðari mannamynda er tengjast
þeim. Loks eru það landslagsab-
straktsjónir. Meirihluti þessara
verka er lítt þekktur meðal al-
mennings en margir þekkja lands-
lags- og þjóðlífsmyndir Finns og
verk sem tengjast sjómönnum og
hafinu.
DANMÖRK, ÞÝSKALAND
OG DER STURM
Finnur Jónsson fæddist 15. nóv-
ember 1892 á Strýtu í Hamars-
firði og ólst þar upp ásamt fimm
systkinum. Hann er þrettán ára
er hann ræðst sem matsveinn á
fiskiskútu á Djúpavogi og á nítj-
ánda ári er hann formaður á ára-
bát sem hann og bræður hans
gera út. 1915 flyst Finnur til
Reykjavíkur og hefur gullsmíða-
nám við Iðnskólann. Þar er hann
næstu árin, og sækir um leið
kvöldnám í teikningu hjá Þórarni
B. Þorlákssyni, sem var þá skóla-
stjóri Iðnskóians, og fær einnig
tilsögn í teikningu hjá bróður sín-
um, Ríkharði myndskera. Á sumr-
in sækir hann sjóinn eystra.
Haustið 1919 tekur Finnur
sveinspróf í gullsmíði og heldur til
Kaupmannahafnar strax að prófi
loknu og innritast í einkaskóla
Viggo Brandts. Sumarið eftir
vinnur hann að gullsmíði og er
valinn úr hópi gullsmiða til að
sýna á stórri iðnsýningu. Hann
hefur síðan nám í einkaskóla 01-
afs Rude, en Rude var í hópi frum-
kvöðla framúrstefnulistar í Dan-
mörku. Á þessum tíma kynnist
Finnur verkum eftir málara eins
og Picasso, Matisse og Munch.
Vorið 1921 fer Finnur til ís-
lands, dvelur um sumarið á Strýtu
og málar. Sýnir um 40 verk á
Djúpavogi um haustið, og skömmu
síðar sömu verk í Bárunni í
Reykjavík; einkum landslags-
myndir. Um haustið heldur hann
til Berlínar og dvelst næstu fjögur
árin við nám í Þýskalandi.
Dvölin í Þýskalandi hafði mikil
MORGUNN Á MIÐINU, 1927.
UPPSTILLING
MEÐ BLÓM-
UM, 1922.
SINFONIA, 1924.
i