Morgunblaðið - 21.03.1992, Blaðsíða 6

-6 B
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 21. MARZ 1992
HEILSUSAMLEGT
AÐ SYNGJA!
VIÐTAL: SVERRIR PALL
ÁR SÖNGSINS. Vetrarkvöld í sveit, í stofunni á Syðra-Hóli n í Eyja-
fjarðarsveit. Te handa söngkonum, kaffi fyrir blaðamann. Söngvararn-
ir tveir, sópraninn Hólmfríður Benediktsdóttir og altin, húsráðandinn
sjálfur, Þuríður Baldursdóttir. Tilefnið sönglíf á landsbyggðinni, söng-
menntun, afþreying og list.
Sönglíf hlýtur að vera mikið
í Eyjafirði. Við Tónlistar-
skólann á Akureyri eru á
sjötta tug manna í söngn-
ámi, við Tónlistarskóla
Eyjafjarðar eru söngnemar hátt á
þriðja tug. Kórar eru margir og
söngur af öðru tagi víða stundaður.
Það er að vísu alkunna að íslending-
ar syngja hvar i sveit sem þeir eru,
en flöldi þeirra sem nemur söng í
skóla hér hlýtur að teljast mikill.
Hólmfríður var lengi söngkennari á
Húsavík en er nú deildarstjóri söng-
deildar við Tónlistarskólann á Akur-
eyri. Þuríður kenndi áður við þann
skóla en er nú eini söngkennarinn
við Tónlistarskóla Eyjafjarðar. En
hvernig fer það saman að vera
söngkennari og söngvari? Hefur
kennarinn taekifæri til að rækta í
sjálfum sér list sína?
Kennari - listamaður
- Þetta er afskaplega erfitt, seg-
ir Hólmfríður. Við Þuríður höfum
reynt ýmislegt í þessu. Við reyndum
fyrir nokkrum árum að æfa saman
dúetta, ég á Húsavík en hún héma.
Fjarlægðin gerði þetta næstum
ómögulegt, en það var ekki bara
það, heldur líka heimilið, íjölskyldan
og svo vinnan. Þetta allt kom í veg
fyrir að við fyndum tíma til að koma
samán og æfa. Ég hef samt þá
skoðun að kennarar eigi að halda
tónleika. Þessu hef ég reynt að
fylgja eftir þótt það sé allt annað
en auðvelt.
- Ég held í alvöru talað að ég
misþyrmi nemendum mínum síður
ef ég syng af og til sjálf, segir
Þuríður. Við megum ekki gleyma
hvérnig er að standa frammi fyrir
fólki. En mér fínnst erfitt að sam-
ræma þetta kennslunni. Ég er far-
kennari, ég fer á milli grunnskóla
hér í firðinum og er með um 25
nemendur á svæðinu frá Hrafnagili
og út á Grenivík. Þeir eru á aldrin-
um frá 10 ára og upp í fimmtugt.
Þegar við þennan vinnudag bætist
heimilishald og uppeldi eigin barna
er oft lítið eftir af orkunni. Ég hringi
til dæmis ekki ótilneydd í nokkra
manneskju á kvöldin. Þá vil ég hafa
hljótt, hafa frið fyrir fjölmiðlafári -
helst bara hafa þögn. Vissulega er
ég mikið að heiman, en ég stend
fast á því að kenna bara á meðan
dætur mínar eru í skólanum. Ég tek
ekki nemendur í tíma eftir klukkan
þrjú á daginn. Ef það hentar þeim
ekki verða þeir að fara annað.
- Þetta hef Ég aldrei getað, segir
Hólmfríður, og það er ef til vill
mesta álagið við þetta starf. Nem-
endur mínir eru bundnir við ýmis
störf og nám í öðrum skólum og
komast ekki í tíma fyrr en seinni
hluta dags og undir kvöld. Og þá
er ýmis vinna eftir í tengslum við
skólann.
- Þeir nemendur mínir sem eru
í grunnskólum koma til mín úr öðr-
um kennslustundum á skólatíma,
segir Þuríður. Síðan kenni ég í há-
deginu alla daga. Bændur og bænd-
akonur eiga auðvelt með að mæta
fyrri hluta dags, en aðrir nemendur
mínir verða einfaldlega að fá sig
lausa úr störfum til að koma í tíma,
meðal annarra flestir Akureyring-
amir sem hjá mér eru. Þegar ég
hætti kennslu á Akureyri og flutti
mig hingað fram í sveit fylgdu mér
allir nemendur mínir yfir í Tónlist-
arskóla Eyjafjarðar.
Hólmfrður: Það er lítið eftir af
kröftum eftir langan vinnudag í
svona starfi þar sem maður verður
að einbeita sér frá fyrstu til síðustu
mínútu og meðhöndla hvern nem-
anda eins og hann er.
Samsöngur Hómfríðar og
Þuríðar
Það gefur auga leið að söngvarar
sem vinna svona störf eiga lítinn
tíma til þess að iðka list sína fyrir
sjálfa sig. Það er einna helst að tóm
gefíst til þess á sumrin. Á síðasta
sumri unnu þær stöllur að söngdag-
skrá með dúettum, en atvikin hög-
uðu því svo að þær komust ekki til
að flytja þá dagskrá fyrr en í októ-
ber á Húsavík og síðan í janúar á
Akureyri. En framundan eru tón-
leikar, þegar þetta er spjallað.
- Við stefnum að því að skreppa
suður og syngja þessa efnisskrá, á
listadögum á Akranesi 21. mars og
síðan í Norræna húsinu í Reykjavík
22. mars, segir Hólmfríður. Þetta
eru rómanstískir ljóða- og óperudú-
ettar og undirleikari okkar er Ric-
hard Simm, kennari við Tónlistar-
skólann á Akureyri. Okkur langar
síðan til að halda áfram samstarfi,
syngja meira saman.
Satt að segja vil ég endilega
syngja miklu meira en ég geri og
reyndar var það ein af ástæðum
þess að ég flutti hingað frá Húsa-
vík að hér ættu að gefast fleiri
tækifæri til að syngja opinberlega
en þar. Á meðan ég var á Húsavík
reyndi ég að syngja nýja efnisskrá
á hveiju ári fyrir fólkið austur þar,
og sjálfsagt hefur það verið búið
að fá meira en nóg af mér. Hins
vegar koma tækifærin ekkert
hlaupandi upp í fatfgið á manni hér
frekar en þar.
Skóli eða ekki skóli
Hólmfríður er Húsvíkingur og
ekkert feimin við að láta þaðJ ljósi.
Hún fór suður til Reykjavíkur í
kennaranám og kenndi að því loknu
einn vetur heima á Húsavík. Þar
sem hún hafði jafnframt lagt stund
á píanónám tók hún að sér tón-
menntakennslu auk almennu
kennslunnar og það varð til þess
að hún fór suður til náms á ný og
lauk þá tónmenntakennaranámi frá
Tónlistarskólanum í Reykjavík. Að
því loknu kenndi hún á Húsavík og
hóf jafnframt söngnám hjá Elísa-
betu Erlingsdóttur og Guðrúni A.
Kristinsdóttur við Tónlistarskólann
í Kópavogi. Þangað fór hún einu
sinni í mánuði að jafnaði og lauk
þannig áttunda stigs söngnámi.
Sumarið 1984 láleiðintil Blooming-
ton í Bandaríkjunum og þar lauk
hún mastersprófi í söng árið 1990,
mestmegnis með sumamámskeið-
um vestra. Jafnhliða öllu þessu tón-
listamámi hefur hún verið kennari
í fullu starfí á Húsavík uns hún
fluttist til Akureyrar á síðasta
sumri, en hafði veturinn áður kennt
hálfa vikuna á Húsavík og hálfa á
Akureyri.
Þuríður Baldursdóttir er fædd og
Söngkoniirnar
Hólmfríður
Benediktsdóttir
og Þuríður
Baldoisdóttlr
í vetrarspjalli.
uppalin á Hólnum þar sem hún býr
nú. Hún kveðst vera amatör í söng
að því leyti að hún geti ekki flagg-
að prófgráðum frá merkilegum
skólum. Hún var hins vegar við
söngnám hjá mörgum kennurum í
Reykjavík, sótti einkatíma hjá þeim
kennurum sem hún taldi henta sér
best hveiju sinni. Þuríður var ráðin
söngkennari við Tónlistarskólann á
Akureyri þegar Sigurður Demetz
hætti störfum þar. Hann hafði þá
verið kennari hennar í 2 ár og benti
á hana sem eftirmann sinn. Þá
hafði hún verið í einn vetur við
söngnám í Vínarborg. Hún kveðst
hafa verið orðin þrítug og ekki hafa
komist inn í þá deild í háskólanum
sem henni bar aldursins vegna.
Þess vegna hafí hún sótt einkatíma
ásamt því að vera svokallaður
gestahlustandi við háskólann.
- I Vín vilja menn fá svo ungt
fólk inn í háskólana að það var
engin leið fyrir mig að reyna það,
segir Þuríður. Þess vegna var ég í
einkatímum og það hentaði mér
ágætlega. Mér fannst það raunar
markvissara upp á röddina, ég var
daglega í tímum og röddin tók mjög
vel við sér. Mér fínnst sumt af þessu
fólki sem kemur með alls kyns gráð-
ur út úr tónlistarháskólum hafa
verið svo kaffært í alls konar rit-
gerðum, pappírsdundi og hliðar-
greinum að það hafi orðið á kostn-
að söngnámsins sjálfs og árangur
því ekki sem skyldi miðað við tím-
ann sem í þetta fór. Spurning hvort
verið er að útskrifa tónlistarfræð-
inga eða söngvara?
- Þetta er náttúrulega alls ekkert
algilt, segir Hólmfríður, það hafa
líka komið prýðilegir söngvarar úr
þessum skólum þó að þeir hafi
kunnað að skrifa ritgerðir. Þegar
ég fór til Blóomington fór ég þang-
að vegna þess að ég átti vini sem
voru í söngnámi þarna og þeir sögðu
mér að þetta væri staður sem hent-
aði fjölskyldufólki, friðsæll og þægi-
legur. Þarna gátum við hjónin bæði
stundað nám. í Bloomington er
glæsilegt óperuhús þar sem ég fékk
tækifæri til að vera með í ýmiss
konar uppfærslum, allt frá Níundu
sinfóníu Beethovens þar sem Magn-
Jis Baldvinsson bassasöngvari söng
sóló stórkostlega vel og til dæmis
söngleiknum Show Boat eftir Je-
rome Kern þar sem Joe var sunginn
af Bruce Hubbard. Hann syngur
einmitt með þeim Frederica von
Stade og Therese Stratas á mjög
góðri IMI-upptöku af Show Boat.
Afstaðan til námsins
Þeim stöllum verður nokkuð tíð-
rætt um söngkennsluna og afstöðu
nemenda til námsins. Hólmfríður
segir að það sé afar misjafnt hvað
fólk taki þetta alvarlega. Sumir
komi í söngnám vegna þess að þeim
fínnist það gott fyrir sálina í sér,
og það sé gott því það sé svo óskap-
lega hollt að syngja. Einnig komi
margt kórfólk til þess að bæta sig
svo það geti staðið sig betur í kórn-
um sínum. í því kerfi sem ríki sé
ekki gert ráð fyrir þessu, þar liggi
leiðin beint eftir stigum til ein-
söngvaraprófs. Nauðsynlegt sé að
gera ráð fyrir því að fleiri leiðir séu
út úr náminu, til dæmis að fólk sé
brautskráð til kórsöngs eftir ákveð-
inn fjölda stiga eða því um líkt. Á
hinn bóginn geti hún ekki sagt að
hún sé með í takinu nemendur sem
séu sýnilega á leið til afreka í söng.
Þuríður bætir því við að margir
bestu nemendanna séu ungt fólk
sem fari burtu þegar það hefur lok-
ið stúdentsprófí og alltaf séu þar
einhveijir sem haldi áfram, en mi-
slangt. Mest kveðst hún sakna þess
í fari nemendanna, einkum þeirra
sem lengra eru komnir, að þeir sýni
frumkvæði, til dæmis taki sig sam-
an og æfí fallega fjölradda tónlist
án þess að kennarinn haldi endilega
í hendina á þeim. Sumir falli í þá
freistni áð fela sig of lengi á bak
við einhvern nemendastimpil.
- Ég byijaði sjálf að syngja opin-
berlega snemma á mínum náms-
ferli, segir hún. Mér fannst það
nauðsynlegt og sjálfsagt, en ekki
voru allir sammála því að það væri
rétt. Handleiðsla góðs kennara er
dýrmæt. Dýrmætast er þó að læra
að þekkja sjálfan sig, taka áhættu,
læra af eigin mistökum og vera
óvæginn í sjálfsgagnrýninni.
- Það er líka annað, segir Hóm-
fi'íður. Maður verður ekki góður
söngvari af því að hlusta bara á
sjálfan sig og kennarann sinn. Það
er nauðsynlegt að hlusta á aðra.
Það er svo mikið til af góðri tónlist
á plötum og tónleikar og óperur á
myndböndum. Svo er nauðsynlegt
að fara á tónleika, fara og sjá óper-
ur.
- Árin 1965, 66 og 67 var ég í
Stokkhólmi, en maðurinn minn var
þar við nám, segir Þuríður. Ég not-
aði tímann vel þó að ég gæti ekki
verið við nám líka. Ég fór á tón-
leika alltaf þegar ég gat, keypti
yfirleitt ódýrustu miðana í óperuna
- uppi á efstu svölum. Þetta þekkja
flestallir tónlistarnemendur. í Vin
var ég ennþá sparsamari, þar keypti
ég yfirleitt alltaf stæði. En á þess-
um Stokkhólmsárum voru auraráð-
in mjög lítil, ég man að stundum
var keyptur leikhúsmiði þótt lítið
væri að borða. Það er svo Iærdóms-
ríkt að hlusta á góða listamenn.
Og það er ekki síður mikilvægt að
velja sér góðar fyrirmyndir.
Opera norðan heiða
En hvað er framundan í sönglist-
inni? Verður- það áfram eins og
verið hefur að í sama mánuðinum
að vorlagi, helst í sömu vikunni,