Morgunblaðið - 21.03.1992, Blaðsíða 7

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 21. MARZ 1992
B 7
haldi allir tónleika og syngi það sem
þeir hafa æft allan veturinn eða eru
fleiri leiðir til?
- Ég er náttúrulega með ólækn-
andi óperudellu, segir Hólmfríður.
Mig dauðlangar til að koma á slíku
starfí hér. Grundvöllurinn að því
er að koma upp góðum óperukór,
með fólki sem kann vel til söngs
og er komið býsna langt í námi.
Síðan er hægt að koma upp óperum
eða óperutónleikum hér eins og
annars staðar. Ekki bara með þeim
örfáu söngvurum eða kennurum
sem hér eru heldur líka með að-
komufólki. Það hlýtur að vera hægt
eins og í Leikhúsinu á Akureyri.
Þar sýnist mér vera aðallega að-
komuleikarar. Af hverju ætti þetta
ekki að vera hægt í sambandi við
óperu líka?
- Jú, vissulega, segir Þuríður.
En það verður þá að gerast á þeim
árstíma sem við erum ekki bundin
við kennsluna. Mér finnst yfirleitt
eins og ég syngi á þessum tónleik-
um á veturna meira og minna á
felgjunni - og að mér sé sífellt stillt
upp við vegg þegar ég opna munn-
inn. Enda þótt forsendurnar séu
ekki íyrir hendi er gagnrýnin eins
og um atvinnusöngvara sé að ræða.
Gagnrýnendur virðast halda að
vinna við kennslu sé það sama og
að byggja sig upp sem listamann.
Það er hreinn og klár misskilningur.
Ef þessi óperuflutningshugmynd
Hólmfríðar kæmist á rekspöl vildi
ég að valið yrði í kór strax að vori,
prufusungið í hlutverkin - aðalhlut-
verkin líka, því þetta má ekki vera
þannig að einhveijir eigni sér þau.
Síðan yrði að nota sumarið til æf-
inga og sýna undir haustið.
- Það má kannski segja að það
sé örlítill vísir að þessum draumi
sem nú er í gangi í Tónlistarskólan-
um á Akureyri, segir Hólmfríður,
en Þuríður vildi ekki vera með í
því, að minnsta kosti ekki í þetta
sinn. Við erum með óperuvinnu,
söngnemendur og kennarar við
skólann, og ætlum að hafa óperu-
tónleika í vor. Þar erum við með
lokakafla úr tveimur óperum, Önnu
Bolena eftir Donnizetti og Töfra-
flautunni eftir Mozart. Hallmar Sig-
urðsson byijaði hjá okkur sem leik-
stjóri en nú hefur Sigurður faðir
hans tekið við. Söngstjóri hjá okkur
er Gordon Jack og píanóleikari Ric-
hard Simm. Við stefnum að því að
flytja þessa óperudagskrá í Sam-
komuhúsinu á Akureyri 6. og 7.
maí. En draumurinn er að stofna
óperu - fyrr en síðar.
Syngjum saman
- Við megum ekki gleyma al-
mennum söng, segir Hómfríður.
Þessum mannlega eiginleika sem
býr í fólki þótt það sé hvorki i
söngnámi eða kór eða þvílíku starfi.
Laugardaginn 9. maí ætla söng-
deildirnar við tónlistarskólana á
Eyjafjarðarsvæðinu ásamt Kirkju-
kórasambandi Eyjafjarðar áð gang-
ast fyrir söngskemmtun í íþrótta-
skemmunni. Þangað eru allir vel-
komnir að syngja saman í röddum
að minnsta kosti 10 lög. Þetta verð-
ur almennur söngur eins og hann
gerist bestur! En þarna verða líka
kórar sem syngja ýmis lög af efnis-
skrám sínum. Þetta verður vonandi
fjölmenn og skemmtileg samkoma.
- Mér þykir óskaplega leitt til
þess að vita, segir Þuríður, að þetta
söngform, óundirbúinn raddaður
samsöngur, virðist vera að deyja
út hér um slóðir. Fólk kann ekki
lengur raddirnar eins og þótti sjálf-
sagt hér áður. Þegar saman kom
svolítill hópur, hvað þá margmenni,
var sungið af hjartans lyst. Það var
eitthvað meira en lítið að ef þetta
tókst ekki á flug. Það var alveg
yndislegt, vegna þess að þetta var
svo sönn tjáning, sönn hóptjáning.
Og í Iþróttaskemmunni þann 9.
maí gefst kjörið tækifæri til að
endurvekja og örva þessa list. Hún
má ekki deyja.
Nei, almennur söngur má ekki
deyja og hann gerir það ekki meðan
enn eru til eldhugar eins og þessir
tveir söngvarar sem sátu við tebolla
á Hólnum í' sveitinni eitt vetrar-
kvöld.
Inger Edelteldt:
FJÖLHÆF SKÁLDKONA
í NORRÆNA HÚSINU
TEXTI:GUNNEL PERSSON
í DAG, laugardag, er sænski rithöfundurinn Inger Edelfeldt gestur
Norræna hússins. Hún mun segja frá sjálfri sér og skáldskap sínum í
tengslum við sænska bókmenntakynningu sem hefst klukkan 16.00.
Inger Edelfeldt fæddist árið 1956
og ólst upp í'einu af úthverfum
Stokkhólms. Hún var enn unglingur
þegar hún fór að skrifa sögur sem
hún myndskreytti sjálf og frá því að
hún lauk menntaskólanámi hefur
hún unnið fyrir sér sem teiknari og
rithöfundur. Fyrsta bók hennar kom
út árið 1977 og síðan hefur hún
skrifað fjölda bóka bæði fyrir börn
og fullorðna, meðal annars mynda-
sögu fyrir börn sem heitir Stóll
hræðilegu litlu dömunnar (Den
förskráckliga lilla mamsellens stol,
1989) þar sem segir frá lítilli dömu
sem í jafnt bókstaflegum sem óeigin-
legum skilningi er alltaf að setjast á
hluti, þar á meðal stól nokkurn, en
dag einn missir stóllinn þolinmæðina
og gerir uppreisn.
Fyrsta skáldsaga Inger Edelfeldt
nefnist Duglegur drengur (Duktig
pojke); það er fyrstu persónu frásögn
þar sem hún lýsir þroska pilts eins
sem uppgötvar smátt og smátt að
hann er hommi. Höfundinum tekst
að skapa mjög trúverðuga mynd af
drengnum og fjölskyldu hans og hér
kemur hæfileiki Edelfeldt til að lýsa
hugarheimi ungs fólks glöggt fram.
Margar aðrar sögur eftir Inger
Edelfeldt íjalla um ungt fólk í ein-
hvers konar kreppu. Þetta á til dæm-
is við um Georg Daníel Bratt í dag-
bókarsögunni Bréfin til Nætur-
drottningarinnar (Breven till Nattens
Drottning) sem kom út árið 1985.
Georg Daníel Bratt er ungur maður
sem tekur sjálfan sig og heiminn
afar hátíðlega. Hann les ekkert nema
sígild verk eftir afburðahöfunda,
hann málar stór, dramatísk málverk
í endurreisnarstíl, hann skrópar í
skólanum af því að honum fínnst
kennslan þar vera á allt of lágu plani
og hann heldur dagbók (sem hann
kallar króniku) á hátíðlegu og fyrndu
máli. Öll þessi alvara verður býsna
spaugileg en undir ábúðarmiklu yfír-
borðinu býr angist, svo mikil að hon-
um er um megn að tala um hana
við nokkurn mann.
Sagt hefur verið að sögur Edel-
feldt fjalli sjaldan um samskipti
manna og að hún beini í staðinn sjón-
um að sál hins einstaka manns og
þetta á vissulega við um Bók Ka-
mölu (Kamalas bok), skáldsögu sem
kom út árið 1986 og vakti mikla
athygli. Þar eiga sér stað átök milli
ytra lífs eða félagslegrar hliðar sögu-
hetjunnar og innra lífs hennar, hins
dulvitaða, og birtast þau mun skýrar
en hjá Georg Daníel Bratt. Söguhetj-
an er ung kona sem virðist lifa alger-
lega hversdagslegu lífi. Hún vinnur
í gjafavöruverslun sem heitir dæmi-
gerðu nafni: Sætt smádót; hún á
íbúð og kærastinn hennar er við-
kunnanlegur og laglegur. En innst
inni skortir hana algerlega fótfestu,
sálarlífið er allt í hnút, og þegar
búðinni er lokað vegna sumarleyfa
og kærastinn fer um stundarsakir
úr bænum byijar þessi hnútur að ná
valdi á lífi hennar - uppvaskið fer
að hrúgast upp í íbúðinni hennar sem
verður æ subbulegri og hún sveltir
sig eða borðar hamslaust á víxl.
Söguhetjan Petra í skáldsögunni
Þéttur eldur (Den táta elden) sem
Inger Edelfeldt sendi frá sér árið
1987, er ekki síður ráðviilt en sögu-
hetjan í Bók Kamölu. Gömul bekkjar-
systir hennar fær hana til að koma
með sér í sambýli sem heldur til í
fjárhúsi í Dölunum, og þar kemur á
daginn að í hópnum eru aðeins kon-
ur að frátöldum foringjanum, sem
er afar sterkur persónuleiki. Þéttur
eldur fjallar meðal annars um hve
auðvelt það getur verið fyrir slíka
áhrifaríka einstaklinga að stjórna
fólki sem hefur veika sjálfsímynd,
og hún fjallar um undirgefni og upp-
lausn persónuleikans. Edelfeldt hefur
sjálf sagt í viðtali að þessi skáldsaga
snúist í raun réttri um „löngun til
að verða að engu, þrá eftir upplausn
sjálfsins - sem líkja má við dauða-
þrá; en það má ekkert síður túlka
hana sem þrá eftir algerum samruna
eða symbíósu".
Auk þess að skrifa góðar skáldsög-
ur er Inger Edelfeldt snjall smá-
sagnahöfundur. Þetta kemur jglöggt
fram í smásagnasafni hennar I maga
fisksins (I fískens mage) frá 1984
og í bókinni Siður (Rit) sem kom út
síðastliðið haust. Margar af smásög-
um hennar fjalla um stúlkur eða
ungar konur í stórborg nútímans, en
í nýjasta safni hennar eru líka vel
stíluð lýsing á dóttur farandpredik-
ara um síðustu aldamót og trúverðug
mynd af ungum klæðskiptingi sem
lifir tvöföldu lífí - annars vegar sem
ungur karlmaður og hins vegar sem
konan Marie Claire - og gengur illa
að samræma þessa tvo heima sina.
Áður hefur komið fram að Inger
Edelfeldt er teiknari og myndskreyt-
ir bækur, og haustið 1988 vann hún
til dæmis að gerð teiknimyndasög-
unnar „Kvendýrið" (Hondjuret) í
Dagens nyheter, útbreiddasta dag-
blaði Svía, en sú saga hefur síðar
(1989) komið út í bókarformi. Kven-
dýrið er kona með allt á hornum
sér, sannfærð um eigið ágæti og
getu, og hefur neikvæða afstöðu til
umhverfísins (þar með talinna potta-
blómanna sinna). Eina fyrirbærið
sem þolir hana er þokukennd kven-
vera sem heitir Floppy, Teikniserían
er full af gálgahúmor og menn hlæja
kunnuglega að sænska Kvendýrinu
af því að það er dálítið af eiginleikum
hennar í okkur flestum.
Önnur vinsæl teiknisería eftir In-
ger Edelfeldt er Dulúð kvenna (Den
kvinnliga mystiken) frá 1988 þar
sem hún gerir hnyttið og miskunnar-
laust grín að goðsögum og hugmynd-
um samtímans um konur og kven-
leika.
Inger Edelfeldt er fjölhæfur rithöf-
undur og hefur gott vald á forminu,
hvort sem það er smátt eða stórt í
sniðum, og nýtir sér margháttaðan
stílblæ málsins af miklum hagleik.
Verður fróðlegt að fylgjast með verk-
um hennar á komandi árum.
tslensk þýðing: Árni Siguijónsson
AFMÆLISTONLEIKAR
KAMMERMÚSÍKKLÚBBSINS
ANNAÐ KVÓLD, sunnudagskvöld, klukkan 20,30 mun Kammermúsík-
klúbburinn standa fyrir tónleikum í Bústaðakirkju í tilefni 35 ára afmæl-
is klúbbsins. Á tónleikunum mun Tríó Reykjavíkur flytja tvö verk sem
flutt voru á fyrstu tónleikum klúbbsins snemma árs 1957 en að auki
verður flutt í fyrsta skipti hér á landi tríó no. 1 eftir Sergei Rachmaninoff.
TRIO
REYKJAVÍKUR
Á ÆFINGU
FYRIR TÓN-
LEIKANA
ANNAÐ
KVÖLD.
Morgunblaðið/KGA
Að sögn Gunnars Kvaran, selló-
leikara í Tríói Reykjavíkur,
bað stjórn Kammermúsíkklúbbsins
Tríóið að flytja verkin Erkihertoga-
tríóið eftir Beethoven og Tríó no. 1
í E-moll eftir Sveinbjörn Sveinbjörns-
son þar sem þau voru flutt á fyrstu
tónleikum klúbbsins. Reyndar telur
Jón Þórarinsson í bók um Sveinbjörn
að verk hans, ásamt kvartett eftir
Beethoven og Brahms-tríói, hafi ver-
ið hið fyrsta sem flutt var af kammer-
músík hér á landi, árið 1923 í Nýja
bíói. Aftur á móti hefur verk Rach-
manínoffs, Elégiac eða Sorgar tríóið
ekki verið flutt áður hér á landi og
segir Gunnar verkið vera í einum
kafla og samið undir sterkum áhrif-
um frá Tsjajkovskíj í en Rachmanín-
off var um tvítugt þegar hann samdi
það.
Aðspurður um hlutverk Kammer-
músíkklúbbsins í tónlistarlífi borgar-
innar segir Gunnar: „Mér finnst
Kammermúsíkklúbburinn hafa unnið
afskaplega merkilegt starf, sömu
menn hafa verið í stjóm nánast frá
upphafí og þeir hafa sýnt alveg ótrú-
lega þrautsegju og eldhug í starfi
kammertónlistar á Islandi. Þetta eru
þeir Jakob Benediktsson, Þórarinn
Guðnason, Einar B. Pálsson,
Guðmundur W. Vilhjálmsson og Run-
ólfur Þórðarson, allir miklir
menningarfrömuðir. Á sínum tíma
var talað um postulana í Tónlistar-
félaginu en þessir menn í stjórn
Kammermúsíkklúbbsins eru ekki
síðri postular að mínu mati. Þeir
hafa rekið þennan klúbb með sáralitl-
um stuðningi frá hinu opinbera og
mér finnst mjög aðdáunarvert allt
þeirra starf.“
En hvað hefur Tríó Reykjavíkur
verið að fást við undanfarið?
„Við erum nýkomin úr tónleika-
ferðalagi í Danmörku þar sem við
fengum mjög góða dóma í Kaup-
mannahafnarblöðunum og okkur var
undantekningalaust boðið að koma
aftur. Fyrstu tónleikarnir voru auk
þess teknir upp af danska útvarpinu.
Það er afar mikilvægt fyrir svona
tríó að geta spilað sömu efnisskrána
aftur og aftur á stuttum tíma og það
gerðum við jú í Danmörku þar sem
við spiluðum sjö tónleika á níu dög-
um. Það færir manni það öryggi og
frelsi sem er svo nauðsynlegt í tón-
listinni."
Hvað heldurðu um hlutverk
kammermúsíkklúbbsins í framtíðinni?
„Ja, það fer náttúrulega mikið
eftir því hvetjir munu sitja við stjórn-
völinn. Eins og ég sagði hefur hann
haft afskaplega farsæla stjómendur
og ég vona að hann beri gæfu til
þess að fá slíka menn í stjórn í fram-
tíðinni sem geta haldið þessu merka
starfi áfram.“
Tríó Reykjavíkur verður, eins og
áður segir með tónleika í Bústaða-
kirkju annað kvöld, sunnudag, klukk-
an 20,30. I trjóinu eru auk Gunnars,
Guðný Guðmundsdóttir fiðluleikari
og Halldór Haraldsson píaiióleikari.