Morgunblaðið - 29.06.1993, Blaðsíða 18

Morgunblaðið - 29.06.1993, Blaðsíða 18
18 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 29. JUNI 1993 Bandaríkjamenn skjóta eldflaugum á höfuðstöðvar írösku leyniþjónustunnar Skrifstofur yfir- manna og tölvuver helstu skotmörkin Þrjár eldflaugar af 23 lentu í nálægu íbúðarhverfi ELDFLAUGAARASABAGDAD Washington. The Daily Telegraph. BILL Clinton, forseti Bandaríkjanna, lýsti því yfir á sunnudag að eldflaugaárásin á höfuð- stöðvar írösku leyniþjónustunnar hefði borið árangur. Hann harmaði að óbreyttir borgarar Árásin var gerð eftir að Clinton hafði komist að þeirri niðurstöðu að fullnægjandi sannanir væru fyr- ir því að íraska leyniþjónustan hefði áformað að ráða George Bush fyrrverandi Bandaríkjafor- seta af dögum er hann heimsótti Kúveit í apríl síðastliðnum. Þetta er í fyrsta sinn síðan Clinton tók við embætti sem hann ákveður að beita bandarísku hervaldi utan ramma aðgerða Sameinuðu þjóð- anna. Bandaríkjastjórn kynnti sannanir fyrir samsæri við Bush á fundi öryggisráðs Sameinuðu þjóð- anna á sunnudag. Ekki ætlunin að jafna höfuðstöðvarnar við jörðu Bandaríska varnarmálaráðu- neytið segir að ekki hafi staðið til að jafna höfuðstöðvar írösku leyni- þjónustunnar við jörðu heldur hafí spjótum verið beint að völdum hlut- um þeirra. Þannig hafi skrifstofu- húsnæði yfirmanna svo til alveg verið lagt í rúst og miklar skemmd- ir unnar á tölvuveri. Talið er að árásinni hafi verið valinn tími að- faranótt sunnudags til að manntjón yrði sem minnst. írakar segja að sex manns hafi fallið en Banda- ríkjamenn hafa ekki staðfest það að öðru leyti en því að Clinton segist harma manntjón íraka. Bandarískir ráðamenn sögðu á sunnudag að manntjónið með minnsta móti sérstaklega ef borið skyldu hafa beðið bana vegna þess að þrjár stýriflaugar af 23 misstu marks. Iraska stjórn- in heldur því fram að sex óbreyttir borgarar hafi farist í árásinni. Syrgjendur í Bagdad Reuter UM tíu þúsund manns í Bagdad mótmæltu á sunnudag eldflaugaárás Bandaríkjamanna. Hér sést Mahmo- ud Khlij harmi lostinn með kistu sonar síns Háythans sem féll í árásinni. væri saman við það sem gerst hefði ef bílsprengja hefið sprungið í Kúveit þegar Bush var þar í heim- sókn fyrir tíu vikum. Colin Powell forseti bandaríska herráðsins og varnar- og utanríkis- málaráðherrar Bandaríkjanna hrósuðu því hve nákvæm árásin hefði verið. Samtals var skotið 23 eldflaugum frá tundurspilli á Rauðahafi og beitiskipi á Persa- flóa. Talið er að þrjár flaugar hafi misst marks og lent í nærliggjandi íbúðarhverfi en fjórar hafnað á röngum stað innan höfuðstöðva írösku leyniþjónustunnar. Irakar sjálfir segjast hafa skotið fjórar flaugar niður. Þá staðreynd að höfuðstöðvar leyniþjónustunnar voru valdar sem skotmark fremur en t.d. forsetahöllin má skýra með því að Clinton hafi tilhneigingu til að forðast að persónugera ágrein- ing Bandaríkjamanna og Iraka. Hann kenndi einnig „írökum í æðstu embættum" um undirbúning tilræðis við Bush fremur en að nefna Saddam Hussein á nafn. Ákvörðun tekin á f östudag Bandaríska alríkislögreglan og leyniþjónustan CIA kynntu forset- anum niðurstöður rannsókna sinna á samsærinu gegn Bush í síðustu viku. Clinton tók ákvörðunina um árás á föstudag í síðustu viku eft- ir að hafa farið yfír ýmsa mögu- leika sem hernaðarráðgjafar hans lögðu fyrir hann. Clinton sendi War/cn Christopher utanríkisráð- herra á fund George Bush í Maine til að skýra honum frá árásinni og þeim sönnunum sem fyrir lægju. Bush lýsti því svo seinna yfir að hann styddi ákvörðun eftirmanns síns. Arásin talin styrkja stöðu Clintons Washinjrton. The Daily Telegraph, Reuter. FYRSTU yfirlýsingar Bills Clintons Bandaríkjaforseta að árásinni lok- inni á laugardagskvöld þóttu nokkuð vígreifar, ekki síst í Ijósi þess að þar talaði maður sem á sínum tíma barðist gegn Víetnamstríðinu. „Allt frá fyrstu dögum byltingar okkar hefur öryggi Bandaríkjanna verið háð því hversu vel okkur tekst að koma eftirfarandi til skila: „Ekki troða okkur um tær," sagði forsetinn og vitnaði þar til orða Johns Pauls Jones liðsforingja sem stóð framarlega í sjálfstæðisbar- áttu Bandaríkjanna. Jones lét raunar orðin „ekki troða mér um tær" falla árið 1775. Segja fréttaskýrendur að ef forseti úr röðum repúblik- ana hefði slegið á áþekka strengi í ræðu á besta sjónvarpstíma hefði hann þegar í stað verið sakaður um stríðsæsing og „töffaraskap". Með því að fyrirskipa eldflauga- árásina á Bagdad hefur Clinton sýnt fram á að hann sé fær um að gera nokkuð sem jafnvel vinir hans voru farnir að efast um: Taka ákvörðun og hrinda henni í framkvæmd á hraðan og skilvirkan hátt. FVrstu fímm mánuðir Clintonstjórnarinnar hafa einkennst af mistökum og klúðri og sú staðreynd að árásin kom öllum í Washington í opna skjöldu er talinn verulegur árangur í sjálfu sér. Til þessa hefur nánast öllum ákvörðunum forsetans verið lekið f fjölmiðla áður en þær hafa verið framkvæmdar og stefnan virðist hafa verið mótuð af viðbrögðum hinna fjölbreytilegustu þrýstihópa við þessum fréttalekum. Einhliða refsiaðgerð Raunar var þetta frekar einföld ákvörðun í sjálfu sér. Um var að ræða einhliða refsiaðgerð af hálfu Bandaríkjamanna vegna áforma ír- aka um að ráða George Bush, fyrr- verandi forseta, af dögum. Clinton reyndi ekki að réttlæta aðgerðina undir því yfirskini að hún hefði ver- ið gerð til að tryggja frið í heiminum eða af mannúðarástæðum líkt og aðgerðir Bandaríkjamanna í Sómal- íu. I ræðunni, sem sjónvarpað var frá skrifstofu hans á laugardagskvöld, virtist Clinton meðvitað vera að ýta undir þá ímynd að hann væri „nýr demókrati" sem sýndi hörku í utan- ríkismálum og væri óhræddur við að beita valdi til að verja bandaríska hagsmuni. Þegar mesta hrifningin hefur hjaðnað er þó líklegt að öðru vísi verði litið á málið. I ljósi þess að forsetanum voru afhentar allt að því óyggjandi sannanir fyrir því að Iraksstjórn hefði staðið á bak við tilræðistilraunina varð hann að gera eitthvað. Að skjóta nokkrum stýri- flaugum af herskipum á hafí úti, án þess að stefna lífí flugmanna í hættu, var líklega það minnsta sem hann gat gert. Árásin var framkvæmd með tilvís- un í 51. grein stofnsáttmála Samein- Reutcr Árásin skýrð COLIN Powell hershöfðingi, yfirmaður bandaríska herráðsins, skýr- ir fyrir blaðamönnum hver skotmörk árásarinnar voru. uðu þjóðanna en þar segir að ekkert annað í sáttmálanum megi skerða rétt ríkja til sjálfsvarnar. Oft hefur verið vitnað til þessarar greinar í tengslum við hernaðaraðgerðir og má nefna að Bretar brugðu henni fyrir sig árið 1982 er þeir endur- heimtu Falklandseyjar úr greipum Argentínumanna. Þetta er líka fyrsta einhliða aðgerð Bandaríkja- manna gegn Irökum. Persaflóastríð- ið og fyrri árásir í refsiskyni hafa verið gerðar í tengslum við sam- þykktir Sameinuðu þjóðanna. Emb- ættismenn hjá SÞ segja að tilraun til að myrða fyrrverandi þjóðhöfð- ingja megi túlka sem árás gegn við- komandi ríki og því megi túlka árás í hefndarskyni sem sjálfsvðrn. Með þessari aðgerð er forsetinn líklega í fyrsta sinn samstíga hern- um en hann hefur átt í deilum við herinn allt frá því að hann reyndi að aflétta banni við því að hommar gegndu herþjónustu. Það að Colin Powell, yfírmaður herráðsins, skýrði jafnt hina hernaðarlegu hlið aðgerð- arinnar sem hugsanlegar pólitískar afleiðingar um helgina hefur þó ver- ið túlkað sem tákn um hve veiíc staða forsetans er í raun. Það hlýtur til dæmis að hafa farið í taugarnar á forsetanum er Powell sagði forset- ann hafa „staðið sig mjög vel sem æðsti yfirmaður heraflans undan- farna daga og það er góðs viti". Morðáform Iraka eru margþætt Washington. The Daily Telegraph. SAMKVÆMT upplýsingum Bandarikjamanna höfðu Irak- arnir sem handteknir voru á landamærum Kúveit í apríl síð- astliðnum margþætt áform um að koma George Bush fyrrver- andi Bandaríkjaforseta fyrir kattarnef. Ellefu írakar voru handteknir á landamærunum og voru þeir í tveim- ur bílum með óeðlilega miklum far- angri sem við nánari eftirgrennslan reyndist innihalda sprengiefni, vopn og sérstakan tæknibúnað. Kúveisku leyniþjónustunni tókst smám saman að upplýsa að ætlunin hefði verið að myrða Bush og hér væru á ferð útsendarar íraksstjórn- ar. Til stóð að skjóta Bush við kom- una til Kúveitflugvallar þann 14. apríl. Tækist það ekki átti að skilja eftir fjarstýrða sprengju í Kúveithá- skóla þar sem Bush átti að taka við heiðursdoktorsnafnbót. Gengi það ekki eftir átti að skilja eftir sprengju í bifreið í Bushgötu, sem svo er kölluð, í Kúveitborg. Síðasta hálm- stráið var sjálfsmorðsárás; einn til- ræðismannanna gengi hlaðinn sprengiefni að forsetahjónunum fyrrverandi þar sem þau væru að heilsa almennum borgurum á götu úti.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.