Morgunblaðið - 29.06.1993, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 29.06.1993, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 29. JUNI 1993 fllwgtfiiMjtMfe Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Ritstjórnarfulltrúi Árvakur h.f., Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Björn Vignir Sigurpálsson. Kringlan 1, 103 Reykjavík. Símar: Skiptiborð 691100. Auglýsingar: 691111. Áskriftir 691122. Áskriftargjald 1200 kr. á mánuði innan- lands. I lausasölu 110 kr. eintakið. Aðgerðir ríkis- stjórnar Sú ákvörðun, sem ríkisstjórnin tók í fyrradag, að þorskafli á næsta fiskveiðiári skuli vera 165 þúsund tonn er rétt og óhjákvæmi- leg. Ástand þorskstofnsins er orðið svo ískyggilegt að mati fróðustu manna, að þjóðin getur ekki tekið neina áhættu í þessum efnum. Ef svo illa færi, áð við eyddum þorsk- stofninum með rányrkju væri úti um búsetu þjóðarinnar í þessu landi, a.m.k. mundi sá fjöldi, sem nú býr hér ekki komast af. Það er ánægjulegt, að svo virðist sem meiri samstaða sé um þessa ákvörðun innan ríkisstjórnarinnar nú en á sl. ári, þegar harðar deilur urðu á milli forsætisráðherra og sjávarútvegsráðherra um aflaheim- ildir yfirstandandi fískveiðiárs. Þessi aukna samstaða innan ríkis- stjórnarinnar endurspeglar áreið- anlega viðhorf almennings í land- inu. Það er meiri skilningur nú á nauðsyn svo harkalegra aðgerða, en nokkru sinni fyrr. Reynslan á þessu fiskveiðiári er sú, að þrátt fyrir ákvörðun um 205 þúsund tonna hámarksafla á þorski stefnir í 230 þúsund tonn. Þetta má ekki endurtaka sig á næsta fiskveiðiári. Hefur ríkisstjórnin gert nægilegar ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir það? En hvað sem öðru líður hefur ríkisstjórnin sýnt mikið póli- tískt og siðferðilegt þrek með þess- ari ákvörðun. Jafnhliða ákvörðun um aflasam- drátt tilkynnti ríkisstjórnin ákveðn- ar efnahagsaðgerðir, sem eiga að auðvelda sjávarútveginum að standast þennan mikla niðurskurð á þorskafla. Sumt af því er skyn- samlegt. Það er t.d. eðlilegt að létta greiðslubyrði sjávarútvegsfyrir- tækja með skuldbreytingum eins og tilkynnt hefur verið. Þá virðist ríkisstjórnin hafa gert sér grein fyrir því, að endurteknar yfirlýsing- ar hennar um vaxtalækkanir eru ekki lengur trúverðugar í ljósi feng- innar reynslu. Hún hefur nú ákveð- ið að skipa nefnd sérfræðinga til þess að kanna vaxtamyndun á lánsfjármarkaði, „einkum með til- liti til þess, hvort uppbygging 'og skipulag markaðarins, t.d. víðtæk verðtrygging, hindri eðlilega vaxta- myndun." Þetta er í samræmi við athyglisverðar ábendingar, sem komu m.a. fram í grein Sigurðar B. Stefánssonar í viðskiptablaði Morgunblaðsins hinn 3. júní sl. Þessi ákvörðun ríkisstjórnarinnar gæti leitt til þáttaskila á fjármála- markaðnum. Ríkisstjórnin tilkynnti jafnframt um helgina, að gengi krónunnar yrði lækkað um 7,5% til þess að bæta stöðu sjávarútvegsins. Hinn mikli samdráttur í þorskveiðum er mikið áfall fyrir sjávarútveginn. Gengislækkun leysir ekki þann vanda. Hann er einfaldlega sá, að gífurlega stór og tæknivæddur fiskiskipafloti okkar íslendinga er alltof afkastamikill til þess að fást við ekki meiri veiðar en nú hafa verið ákveðnar á næsta fiskveiðiári og hafa verið stundaðar á undan- förnum misserum. Þennan vanda hefur Davíð Oddsson, forsætisráð- herra, réttilega kallað „rúmmáls- vanda" sjávarútvegsins. Sóun fjár- muna af þessum sökum í offjárfest- ingu, mannahaldi, olíueyðslu og veiðarfæranotkun er gífurleg. Það er alveg sama hvað ríkisstjórnin fellir gengi krónunnar oft og mik- ið: hún getur aldrei komið í veg fyrir hallarekstur sjávarútvegsins, þegar svo mikill floti er að eltast við svo fáa þorska. Þess vegna er það grundvallar- misskilningur að ætla að bæta sjáv- arútveginum upp aflasamdrátt með gengislækkun. Vandi sjávarútvegs- ins verður aldrei leystur við núver- andi aðstæður nema með mikilli fækkun í flotanum og mikilli fækk- un fiskvinnslustöðva. Þetta viður- kennir ríkisstjórnin í orði með því að lýsa því yfir, að lagasetning um þróunarsjóð sjávarútvegsins eigi að verða forgangsverkefni á Alþingi í haust. En þótt hún viðurkenni það í orði bregst hún á annan veg við á borði m.a. með gengislækkun. Miklar vonir voru bundnar við þró- unarsjóðinn, þegar tilkynnt var að samkomulag hefði tekizt um hann innan ríkisstjórnarinnar seint á síð- asta ári. Nú eru liðnir nær 8 mán- uðir frá því að það samkomulag var gert. Þróunarsjóðurinn er ekki orðinn að veruleika. Nú er tilkynnt að svo verði í haust. Með fullri virð- ingu fyrir núverandi ríkisstjórn hljóta menn að taka þeim loforðum með fyrirvara. Gengislækkun er ekkert annað en aðferð til þess að flytja fjár- muni frá almenningi í landinu til sjávarútvegsins fyrst og fremst. Talsmenn sjávarútvegsins koma hvað eftir annað og segja: atvinnu- greinin er rekin með halla og krefj- ast þess, að almenningur borgi. Þegar augljóst er, að hallarekstur- inn stafar fyrst og fremst af því, að flotinn er alltof stór og fisk- vinnslustöðvarnar eru alltof marg- ar er tími til þess kominn að fólkið í landinu segi hingað og ekki lengra: þið heimtið ekki af okkur greiðslu, þegar augljóst er að vand- ann er hægt að leysa með allt öðr- um hætti. Kjörnir fulltrúar á Al- þingi eru að bregðast umbjóðend- um sínum með því að fallast sí og æ á þessa kröfu í stað þess að snúa dæminu við og gera kröfu á hendur sjávarútveginum um meiri- háttar uppstokkun í allri uppbygg- ingu hans og skipulagi. Það hefur tekizt á undanförnum rúmum þremur árum að skapa nokkurn stöðugleika í efnahags- málum okkar íslendinga. Verðbólg- an er komin á svipað stig og í ná- lægum löndum og atvinnufyrirtæk- in í landinu hafa starfað í allt öðru og eðlilegra umhverfi en áður var. Með endurteknum gengislækkun- um er ríkisstjórnin að stofna þess- um árangri í voða og skapa tilefni til verðhækkana á vörum og þjón- ustu, sem hlýtur að leiða af sér margvíslegan óróa og verulega hættu á, að stöðugleikanum verði raskað. Þorskafli á Islandsmiðum frá 1920 6Gt)þús.tonn —-------*-———-—-------------——-------; ————------ Aðgerðir ríkisstjórnarinnar til Þ 1 - Afli útlendinga Afli íslendinga Aflinn næsta fiskveiðiár verður 165 þús. tonn 1920 '25 '30 '35 '40 '45 '50 '55 '60 "65 70 75 '80 '85 '90 Kristján Ragnarsson formaður LIU um aflasamdráttinn Mun kalla á samein- ingu veiðiheimilda KRISTJÁN Ragnarsson, formaður LÍÚ, segir að nauðsynlegt hafi verið að fylgja ráðum Hafrannsóknastofnunar og byggja upp þorskstofninn þótt það kostaði mikla erfiðleika. Þá sagðist hann fagna því að stjórnvöld hefðu ákveðið að selja smábátana undir heildaraflamark og leyfa þeim ekki óhefta sókn á sama tímá og aðrir hefðu þurft að sæta skerðingu. Krókaleyfisbátarnir fengju þó eftir sem áður mun meiri veiðiheimildir en fiskveiðilögin ætl- uðu þeim. Kristján sagði að samdráttur þorskveiðiheimildanna hefði numið 28% á síðasta ári og nú næmi hann 25% þannig að helmingur kvótans hefði horfið á tveimur árum. „Þetta er gríðarlegt áfall og við erum komnir með útgerðarþáttinn niður fyrir hungurmörk. Ég tel að mörg skip verði óútgerðarhæf eftir þetta. Þetta kallar á að menn reyni að sameina veiðiheimildir og nýti skip- in betur. Þess vegna harma ég að það skuli ekki hafa verið hækkuð heimild til úreldingarstyrkja úr Hagræðingarsjóði þar sem útgerðin hefur sjálf lagt til 500 milljónir á undanförnum árum en það gæfi mönnum nú nýtt tækifæri til að hverfa frá útgerð ef þeir.kysu að gera það. Því er hins vegar slegið á frest," sagði hann. Gengisfelling ekki til bjargar sjávarútvegi Kristján sagði að gengisfellingin væri aðeins aðlögun á kaupgetu þjóðarinnar að breyttum aðstæðum fremur. en að með þvf væri verið að bjarga sjávarútveginum. „Við eigum við þann vanda að stríða að við höfum of mikla framleiðslugetu miðað við þann fisk sem við megum veiða. Það er mjög erfítt að taka á því vandamáli en ég sé ekki að Þróunarsjóðshugmyndin geti komið að gagni. Við gerum okkur til dæm- is grein fyrir því að við þurfum ekki á því að halda í dag að reka tvo togara frá Bolungarvík eða frystihúsið þar miðað við þessar veiðiheimildir. Samt sem áður eru stjórnvöld að stuðla að því að koma þeirri framleiðslugetu á á ný og það skil ég vel vegna aðstöðu fólksins í Bolungarvík og tel að hjá því verði ekki komist. Það sýnir okkur í hnot- skurn að þessi Þróunarsjóður kaup- ir ekki frystihús eða fiskiskip á stöðum þar sem atvinnulífíð byggist allt á þeim afla sem dreginn er úr sjónum. Ég tel að væntingar sem menn eru að gefa í þeim efnum séu óraunhæfar," sagði Kristján. TilagaHafrann- Leyfilegur sóknastofnunar heildarafli Tegund lestir lestir Þorskur 150.000 155.000 Ysa 65.000 65.000 Ufsi 75.000 85.000 Karfi 80.000 90.000 Grálúða 25.000 30.000 Skarkoli 10.000 13.000 Sfld 90.000 100.000 Loðna 702.000 702.000 Humar 2.200 2.400 Innfj.rækja 5.000 5.000 Úthafsrækja 40.000 45.000 Hörpudiskur 9.800 9.800 Ekki nóg gert Hann sagðist einnig telja að með ákvörðun um heildarafla næsta fiskveiðiárs væri ekki nóg að gert til verndunar fiskistofnanna og að í framhaldi af þessu þyrfti að taka ákvörðun um að loka ákveðnum uppeldissvæðum þorsks fyrir Norð- ur-, Vestur- og Austurlandi til að koma í veg fyrir smáfiskadráp. t ÞC vej vei kn sjá stö uir ga sv< til tæ fjá vir að iri og sv< un ve; Þo Stj' till eri til) ái mi stí fæ Þo by le| Afborgunum lána 1 Greiðs minnk MEÐAL aðgerða sem íikisstjóniiii hefui anir af lánum Atvinnutryggingadeildar I fyrirtækja á næsta og þarnæsta ári aftu tími lánanna verði lengdur um fjögur um 800 millj. kr. á hvoru ári. Ríkisstj< til Fiskveiðisjóðs að hluti afborgana ve Er rætt um að heimilt verði að breyta 1 Fiskveiðasjóði með þessum hætti en þa 1.400 niiiljónh- kr. á hvoru ári um sig. í blaðsins þyrfti sjóðurinn að afla þeirrai til þess að greiða niður eldri lán þar i frestað. Þá verða skuldbreytingar lána hjá Byggðastofnun og í Ríkisábyrgðasjóði einnig athugaðar í þessu samhengi. Ríkisstjórnin áætlar að frestun af- borgana af lánum muni minnka greiðslubyrði fyrirtækja í sjávarútvegi um 1.800 til 2.000 miltjónir hvort ár 1994 og 1995. Friðrik Sophusson segir að Ríkis- ábyrgðasjóður eigi nokkur útistand- andi lán og verði skoðað með hvaða hætti hann geti tekið þátt í skuld- breytingunum. Leyfilegur heildarafli Sjávarútvegsráðherra gaf í gær út reglugerð um veiðar í atvinnu- skyni fyrir komandi fiskveiðiár, sem hefst 1. september og lýkur 31. ágúst 1994, og að undangenginni umfjöllun í ríkisstjórn á sunnudag ákvað sjávarútvegsráðherra leyfilegan heildarafla helstu fisktegunda á næsta fískveiðiári. Heildaraflamark þorsks verður 155 þúsund lestir, en vegna ákvæða um veiðar krókabáta er gert ráð fyrir að þorskaflinn á næsta fiskveiðiári verði 165 þúsund lestir sem er 15 þúsund lestum meiri en tillögur Hafrannsóknarstofnunar gerðu ráð fyrir. 800miUj.áárihjá Atvinnutryggingadeild Að sögn Guðmundar Malmquist, forstjóra Byggðastofnunar, verður þetta framkvæmt nú með sama hætti og þegar ákveðnar voru sams konar skuldbreytingar hjá sjávarútvegsfyrir- tækjum í ársbyrjun árið 1992 eða með sérstökum samningum en þá voru afborganir áranna 1992 og 1993 færðar aftur fyrir aðrar afborganir og lánstími lengdur um fjögur ár. Sagði hann að þessar aðgerðir næðu til allra sjávarútvegsfyrirtækja sem vt in 8t a( ll\ V( li( hi ei þ^ ui ta Ul in m

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.