Morgunblaðið - 23.04.1994, Blaðsíða 34

Morgunblaðið - 23.04.1994, Blaðsíða 34
+- 34 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 23. APRIL 1994 Reykjavíkurbréf undan pilsfaldi Gr óu á Leiti eftir Agúst Oddsson Við lestur Réykjavíkurbréfs Morg- unblaðsins 19. mars sl. brá mér nokk- uð við að sjá Gróu á Leiti vera heim- ildauppspretta höfundar. Bolungarvík var þar tekin sem dæmi um stað þar sem alvarlegur hrepparígur hafi haft j slæma afleiðingu fyrir atvinnulíf stað- arins. Hið nýja útgerðarfyrirtæki Bol- víkinga sem jafnframt er almennings- hlutafélag, Osvör, á að hafa sent afl- ann frekar úr bænum en að láta frystí- hús í plássinu, sem er í annarra eigu, njóta hans. Tekið var fram að svipað verð hafi verið í boði og á sama tíma hafi tugir Bolvíkinga verið atvinnu- lausir. Klykkt er út með að segja að: „Það verður auðvitað engu bjargað, þar sem slík viðhorf ráða ferðinni." Meðreiðarsveinn Gróu á Leiti Gróa á Leiti hefur nú aldrei þótt heldri manna meðreiðarkona en kannski getur hún gagnast þeim sem vilja sverta byggðarlög í augum þjóð- arinnar. Ég held að fá, ef nokkur byggðarlög, hafi verið eins hugleikin blaðaskríbentum og fréttamönnum þjóðarinnar undanfarið ár eins og Bolungarvík. Það væri synd að segja að öll þau skrif hafi verið okkur hag- stæð en þó eru þar á undantekning- ar. Það má vel vera að við eigum alla þessa neikvæðu umræðu skilið, en að gefa það í skyn að þeir sem ráði ferð- inni í stærsta útgerðarfyrirtæki Bol- ungarvíkur séu haldnir meinfý^ni er ekki framsetning sem er samboðin útbreiddasta dagblaði þjóðarinnar. Við skulum heldur ekki gleyma því að bæjarsjóður Bolungarvíkur er meiri- hlutaeigandi í Ósvör. Það skal þó virt TíÖfundi Reykjavíkurbréfs til virðingar að hann lét Morgunblaðið þann 24. rnars birta athugasemd forráðamanna Ósvarar, þar sem skrifum hans er mótmælt. Ég hefði þó kosið að at- hugasemdinni hefði verið valinn meir áberandi staður en raun bar vitni, enda fáir sem tóku eftir henni. Þjónustustig og sameiningarmál Bolungarvík er bær sem byggir lifs- afkomu sína á sjávarútvegi. Bolvíking- ar hafa byggt upp bæ sinn með háu þjónustustigi, einu af því hæsta á Vestfjörðum og jafnvel þó víðar væri leitað. Hér hefur verið byggð upp fé- lags- og heilbrigðisþjónusta eins og . hún gerist best. I Bolungarvík er þannig háttað að þeim skilyrðum sem félagsmálaráðuneytið hefur sett fram til að sveitarfélag geti talist sjálfstæð eining, er öllum löngu náð og gott betur. Samt er okkur legið á hálsi fyrir það að vilja ekki sameinast byggðunum í kring af því að öðrum finnst það hagkvæmt. I þessu sam- hengi má benda á að 75% Bolvíkinga höfnuðu hugmyndum umdæmanefnd- ar í haustkosningunum um samein- ingu. Þetta er á allan hátt skiljanlegt þar sem tillögurnar voru ekkert annað en hjómið eitt. Allar nánari útfærslur vantaði. Enginn vissi né gat sagt hvað sameiningin hefði í för með sér, hvað hún hugsanlega gæfi af sér eða tæki frá íbúunum. Þokukenndar yfirlýsing- ar stjórnvalda um aðstoð við fjárhags- lega endurskipulagningu sameinaðra byggða voru heldur ekki til þess f alln- ar að auka traust á þessu brambolti. Sameiningargildran I umfjöllun um sameiningarmál og tillögur umdæmanefndar tók ég í blaðagrein á sl. hausti dæmisögu um mann sem hyggðist selja öðrum bát. Kaupandinn fengi það eitt að vita að hann myndi eignast bát en ekkert um rekstrarform, kaupverð, fjármögnun, fjárhagslegar skuldbindingar, kvóta, skiptingu afla, mannaráðningar o.s.frv. Það myndi enginn heilvita maður kaupa sér bát á þessum for- sendum en samt sem áður átti að þröngva kaupunum upp á hinn al- menna borgara. Þannig var kjósend- um stillt upp við vegg f haustkosning- unum. Nýjustu aðförinni í þessari veru er best lýst með skopmynd Sigmund í Morgunblaðinu þann 15. mars af „sameiningargildrunni". Nýlegar til- lögur ríkisstjórnarinnar ganga út á að veita skuli 200 milljónir þeim sveit- arfélögum sem vilja eða ætla að sam- einast. Innan þessara sveitarfélaga á svo aftur að veita fyrirtækjum 300 milljónir, ef þau sameinist þannig að hagræðing verði af. Af þessu er því ljóst að Bolungarvík, sem hefur alfar- ið hafnað sameiningu, með þeim rökstuðningi að ekki sé þörf fyrir hana og byggir þar á forsendum fé- lagsmálaráðuneytisins um hvað séu lágmarkssveitarfélög, fær ekki krónu af þessum 500 milljóna pakka. Þetta gerist á sama tíma og Bolungarvíkur- kaupstaður hefur sennilega veitt hvað mest fé á landsvísu til varnar kvóta- sölu út úr byggðarlaginu og til upp- byggingar atvinnufyrirtækja í byggð- arlaginu. Er þetta hægt spyr ég? Á sama tíma situr skríbent Reykjavíkur- bréfs í marmarahöll sinni og kallar okkur aumingja og vesalinga sem stundum hrepparíg til að ná okkur niður á samborgurum okkar. Lífróður Bolvíkinga Bæjarsjóður Bolungarvíkur á meiri- hluta í útgerðarfyrirtækinu og al- menningshlutafélaginu Ósvör sem á að hafa stundað þau óheillaverk að senda afla út fyrir byggðarlagið til vinnslu, á sama tíma og frystihús stað- arins þurfi á honum að halda. Heldur höfundur Reykjavíkurbréfs þann 19. mars sl. að okkur sé hlátur í huga að þurfa að fara leið útgerðarfrúarinn- ar í Hafnarfirði. Sú ágæta frú benti réttilega á fyrir skömmu í sjónvarps- þætti, að hægt væri að reka togara einn með hagnaði sem Tálknfirðingar gátu ekki áður. Að vísu gleymdist að geta þess að útgerðarfrúin hefði ekki sömu hagsmuna að gæta í landi og þeir sem jafnframt reka fiskvinnslu og veita þannig mörg^im vinnu á staðnum. Hún getur því einfaldlega selt afla togarans hæstbjóðanda hverju sinni og þannig tryggt rekstrar- grundvöllinn betur en annars. Tálkn- firðingar urðu aftur á móti að gæta hagsmuna vinnslu sinnar í landi, eins og við höfum orðið að gera í Bolungar- vík alla tíð. Það er fyrst núna að við neyðumst til að selja hluta aflans hæstbjóðanda, til þess eins að missa ekíci þann kvóta í burt sem til staðar er. Við róum nefnilega lífróður þessa stundina hafi það farið fram hjá ein- hverjum. Við verðum að tryggja rekstrargrundvöll togaranna svo þeir renni okkur ekki úr greipum. Þrátt fyrir allt þetta hefur 70% af afla Osvarar verið seldur innanbæjar. Álög kvótakerfisins Við, sem búum hér, verðum að lifa í voninni um að þorskkvótinn, sem er undirstaða atvinnunnar, aukist á næstunni. Ef við eigum að fá hlut- deild í væntanlegri kvótaaukningu verðum við að hafa kvóta fyrir, ann- ars fáum við ekkert. Það er það sem lífróður okkar snýst um. Við neyð- umst núna til að selja hluta aflans hæstbjóðanda, til þess að tryggja rekstur togaranna og halda þannig kvótanum í byggðarlaginu. Þetta verðum við að gera hvort sem okkur líkar betur eða verr. Það er ekki auð- velt fyrir bæjarstjórn að sitja uppi með þá tilfinningu að vera meðábyrg- ir í slíku kerfi þegar að aðrir setja leikreglurnar. Við höfum einfaldlega ekkert val. Ágúst Oddsson „Ekki hefur verið sýnd sú fyrirhyggja að leggja til hliðar til mögru áranna, heldur hefur sjávarútvegurinn verið látinn halda uppi efnahagslegu flugi þjóðarinnar þangað til að í óefni er nú komið." Á að kaupa sér stundarfrið? Setjum við skammtíma sjónarmið á oddinn og beinum þeim ákveðnu til- mælum til stjórnar útgerðarfyrirtæk- isins Ósvarar að það selji allan afla innanbæjar óháð verði, þá erum við í sama mund að skjóta undan okkur lappirnar fyrir stundarfrið. Við höfum því í bæjarstjórn Bolungarvíkur stað- fastlega gefið það til kynna við stjórn Ósvarar að hún verði að hugsa um að halda kvótanum hvað sem það kostar. Hún verði fyrst og fremst að hugsa um að reksturinn standi undir þeim skuldbindingum sem útgerðar- fyrirtækið hafi gert. Bæjarsjóður og hin almenni borgari er búinn að leggja milljónatugi í útgerðarfyrirtækið, sem myndu glatast ef fyrirtækið yrði gjald- þrota. Ekki væru þá til fjármunir í bænum til að kaupa nýjan kvóta eða ný skip og byggðin hér í hættu sem aldrei fyrr. Tilraunadýr gjaldþrotastefnu Ég held að mál sé að linni hvað varðar neikvæðan tón til okkar Vest- firðinga. Bolvíkingar hlutu þann vafa- sama heiður á nýliðnu ári að vera eins konar tilraunadýr sjóða og bankakerf- is, þegar Einar Guðfinnsson hf. var lýstur gjaldþrota. Greinilegt er að ekki hefur þeim sömu aðilum litist nægjanlega vel á útkomuna, þegar hafðar eru í huga þær björgunarað- gerðir sem farið hefur verið í á ýmsum þeim stöðum öðrum þar sem svipað hefur verið ástatt um og hér. Þar hefur verið reynt að semja við kröfu- hafa og gengið vel, þeir aðilar sjálf- sagt minnugir árangursins við gjald- þrot EG. Nú á að hjálpa hluta Vestfirð- inga til sjálfhjálpar en Bolungarvík er eins og endranær fjarri góðu gamni. Það er kannski eins gott miðað við hina neikvæðu umræðu sem hefur orðið um svo nefndar sértæku aðgerð- ir ríkisstjórnarinnar nánast um land allt. Búmannsraun þjóðarinnar Að lokum vil ég benda á að sjávar- útvegurinn hefur verið undirstaða þeirrar velgengni og góðæris sem ís- lendingar hafa notið undanfarin ár. Ekki hefur verið sýnd sú fyrirhyggja að leggja til hliðar til mögru áranna,- heldur hefur sjávarútvegurinn verið látinn halda uppi efnahagslegu flugi þjóðarinnar þangað til að í óefni er nú komið. Mjólkurkýrin er ekki lengur sú sem hún var og þá er hún allt í einu orðinn baggi á þjóðinni. Eytt hefur verið langt um efni fram og hefur þar haltur leitt blindan. Ég held að á engan sé hallað þó sagt sé að bæði háir og lágir eigi þar sök á. Stjórnmálamenn bera þó þar að sjálf- sögðu mestu ábyrgðina stöðu sinnar vegna. „Æ, þetta reddast"! Ekki er útlit fyrir vaxandi bolfísk- kvóta næstu árin og hvað er þá til ráða? Nýtt álver komst aldrei á kopp- inn og flutningur raforku um sæ- streng til granna okkar varla í sjón- máli enn. Ætli við verðum ekki að hokra hér enn um sinn og nýta það sem við höfum á betri og skynsamari hátt en hingað til. Atvinnuleysisvofan hefur barið að dyrum hér eins og í grannlöndunum. Þjóðlæg forlagatrú okkar sem felst í orðunum vinsælu „æ, þetta reddast" hefur um árabil svæft árvekni okkar og bægt frá okk- ur hugsuninni um að fjárhagslegar þrengingar og atvinnuleysi gæti orðið okkar hlutskipti. Á sama tíma hafa grannlönd okkar barist við atvinnu- leysi árum saman. Er okkur við þjarg- andi? Vonandi. Það er alla vegana tími til kominn að láta hlutina heita réttum nöfnum og skætingsskrif eins og þau sem urðu tilefni þessa pistils eru ekki til þess fallin að bæta neitt. Þau verða í versta falli til að skerpa andstæðurn- ar milli þéttbýlis og dreifbýlis, nóg er þó komið af slíkum skrifum að undan- förnu. Höfundur er héraðslæknir Vestfjarða ogforsetí bæjarstjórnar Bolungarvíkur. Hvað er veiðileyfagjald? eftir Skúla Alexandersson Hvað er veiðileyfagjald? Á hverja á að leggja veiðileyfagjald? Hvernig á að leggja veiðileyfagjald á? Hvaða gjaldstofn skal nota til álagningar . vgiðileyfagjalds? Hverjir skuli ráðstafa gjaldinu og til hverra skal það renna? Þessum spurningum og ótal mörg- um öðrum, um veiðileyfagjald, er ósvarað. Tillögur eða uppástungur um það að leggja á veiðileyfagjald í íslenskum sjávarútvegi hafa þó verið í „notkun" nokkuð lengi. Sumir þeirra sem hafa stutt og styðja hið mislukkaða afla- markskerfi við stjórn fiskveiða hér við land virðast nota þessa óútskýrðu uppástungu til að dreifa gagnrýnisum- ræðu á aflamarkskerfið, framsal kvóta o.s.frv. ¦ ¦ Augljóst er að óskilgreind uppá- stunga um það að leggja á veiðileyfa- gjald er jafn marklaus og sú aðferð hjá fjármálaráðherra sem þarf að fá auknar tekjur í ríkiskassann að endur- taka stöðugt „við þurfum að leggja á skatt" og hafa ekki fyrir því að út- skýra hugsanleg áhrif skattsins, gjald- stofn og innheimtuleið. Fjármálaráð- herra sem hagaði sér þannig yrði fljótt að viðundri. Orðið skattur er mark- „Auðvelt er t.d. að heyra tón LÍÚ í stefnu þess hóps Sjálfstæðis- flokksins sem markar fiskveiðistefnuna." laust án útskýringar um áhrif og álagningarleið. Eins er með orðið veiðileyfagjald, það er marklaust nema að svör séu gefin um álagningu þess og áhrif í tengslum við álagningu þess. Þrátt fyrir tómahljóðið hefur um- ræðan um þetta gjald verið ótrúlega mikil. í DV í byrjun desember var gerð skoðanakönnun. Spurt var: Ertu fylgj- andi eða andvígur veiðileyfagjaldi í sjávarútvegi? Starfsfólk blaðsins hefur trúlega talið sig vera að spyrja alvöru- spuniingar. En það er erfitt að gera sér í hugarlund á hvaða grunni sva- rendur tóku afstöðu. Það er ekki nema von að spurt sé svona um þetta gjald í skoðanakönn- un. Forusta Alþýðuflokksins, ríkis- stjórnarflokks til nokkurra ára, hefur notað þetta orð, veiðileyfagjald, sem stefnu í fískveiðistjórn um árabil. Al- menningur í flokkunum hefur reyndar andæft gegn forustunni og viljað láta flokkinn hafa alvöru fiskveiðistefnu. Forustunni hefur þó tekist að hanga á stikkorðinu sem í sumum tilfellum hefur orðið til þess að Alþýðuflokkur- inn hefur fengið hrós fyrir að hafa fiskveiðistefnu! — Það væri meira en hægt væri að segja um aðra stjórn- málaflokka. Þótt stjórnmálaflokkar eigi í efið- leikum með að útskýra fiskveiðistefnu sína þá fmnst þó tónn í stefnu flestra sem utanaðkomandi heyrir þó svo að flokkurinn vilji ekki útskýra málið. Auðvelt er t.d. að heyra tón LÍÚ í stefnu þess hóps Sjálfstæðisflokksins sem markar fiskveiðistefnuna. For- usta Alþýðuflokksins nefnir bara sitt stikkorð „veiðileyfagjald" og heldur áfram að styðja kvótakerfi sægreif- anna. Frá forustu þess flokks heyrist því ekki aðeins tónn frá LÍÚ heldur laglínan öll. Vilhjálmur Egilsson, alþingismaður og annar formaður Tvíhöfðanefndar, skrifaði grein f DV í desember sl. Þar segir hann m.a.: „Veiðileyfagjaldið var eitt helsta átakaefnið í Tvíhöfðanefnd- inni." Móthöfuð Vilhjálms í nefndinni var höfuð Þrastar Ólafssonar, hag- fræðings og aðstoðarmanns utanríkis- ráðherra. Starfið í Tvíhöfðanefndinni var leynimakk fulltrúa stjórnarflokk- anna. Skúli Alexandersson Þessi yfirlýsing Vilhjálms gefur til kynna að hugmyndir forustu Alþýðu- flokksins um útfærslu gjaldsins, álagningu og innheimtu hafi verið lagðar fram í nefndinni. Að öðrum kosti hefði varla orðið um „átakaefni" að ræða. Aðalfundur Seðlabankans var hald- inn nú fyrir stuttu. Þar voru haldnar merkar ræður. Þar var einnig fjöldi gesta til að hlusta. Einn ræðumanna var viðskiptaráðherra, Sighvatur Björgvinsson. Góð hefur ræða Sig- hvats sjálfsagt verið og fjöimiðlar gátu hennar. Um efni ræðunnar var svo sem ekki mikið fjallað utan þess að það þótti markvert að ráðherra hafði lagt til að leggja á veiðileyfa- gjald. Um útskýringu ráðherrans á því hvernig gjaldið yrði útfært eða álagt var ekki getið. Samtök iðnaðarins héldu fund nokkru síðar. Enn voru haldnar ræður og enn voru til staðar gestir til að hlusta. íjölmiðlar gátu þess að við- skiptaráðherra hefði enn nefnt veiði- leyfagjald. Forstjóri Þjóðhagsstofnun- ar flutti ræðu og nefndi veiðileyfa- gjald og nauðsyn þess að leggja slíkt gjald á til að jafna væntanlegar sveifl- ur hjá þjóðarbúinu. Forstjóri Þjóð- hagsstofnunar sá ekki ástæðu til að útskýra sína merku hugmynd frekar. Ég hefi nefnt hér viðskiptaráðherra og forstjóra Þjóðhagsstofnunar. Þeir hafa báðir talið ástæðu til að leggja til að lagt verði á veiðileyfagjald. Finnst ekki jafn háttsettum mönnum að þeir skuldi hlustendum sínum og þjóðinni allri skýringu á því hvað þeir eiga við þegar þeir fjalla um veiðileyfa- gjajd? Ég hefi líka nefnt hér aðstoðarmann utanríkisráðherra. Telur hann ekki ástæðu til að útskýra „átakaefnið"? Höfundur erfyrrv. alþingismaður.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.