Morgunblaðið - 29.03.1995, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 29.03.1995, Blaðsíða 2
2 B MIÐVIKUDAGUR 29.MARS 1995 MORGUNBLAÐIÐ KOSNINGAR 8. APRÍL Opið bréf til Stein- gríms J. Sigfússonar „SJA DROTTINN er alltaf með oss, þegar mest á ríður og útnefn- ir spámenn og hetjur af sérstakri náð." Þessar hendingar úr söngvum lýðræðisflokkanna eftir Stein Steinarr koma gjarnan upp í huga mínum þegar ég hugsa um land- búnaðarmál. Þar eiga stjórnmála- menn og ráðamenn þess atvinnu- vegar marga minnisvarða og þar er þinn ekki minnstur. Ég von að þú takir ekki óstinnt upp þó ég beini til þín nokkrum orðum um þau efni, vísast erum við þar ekki að öllu leyti sammála. Þegar þú varðst landbúnaðarráð- herra sendi ég þér ásamt nokkrum kunningjum okkar heillaóskir af því tilefni. Þar lýstum við áhyggjum okkar af þeirri þróun landbúnaðar- ins sem hafin var með tilkomu búvörulaga, einkum hve bændum var þar herfilega mismunað og hve brýnt væri að bæta þar úr. í svar- bréfi þínu tókst þú undir öll okkar sjónarmið og lýstir þig jafnframt reiðubúinn að ræða við okkur mál- efni landbúnaðarins. í bréfi þessu féllust þér orð á þann veg, að þó ekki væri svigrúm til stórátaka skildum við „reyna samt". Svo bregðast krosstré sem önnur tré og ekki leið á löngu áður en ég áttaði mig á að hugmyndir þín- ar um hvernig brjótast skyldi frá þessari óheillastefnu voru næsta óljósar og lítils virði. Eitthvað virt- ist þó vaka fyrir þér, þyí lögregluna sendir þú heim á hvern bæ í land- inu til að kasta tölu á búfé Iands- manna. En allt kom fyrir ekki og enn sitjum við uppi með það stjórn- kerfi sem Jón Helgason kom á með búvörulögunum. Ógæfan hélt áfram eftir að þú komst til valda. Haukur Halldórs- son formaður stéttarsambandsins reið á vaðið með að blanda sér umboðslausum í svokallaða þjóðar- sáttarsamninga. Þar samdi Haukur um að brjóta þá gildandi búvöru- samning með niðurskurði á um- sömdu afurðamagni og fleiru. Þar braut hann einnig samþykktir stéttarsambandsins, en þar var ekki reiknað með að kjörum bænda væri ráðið í almennum kjarasamningum. Ekki get ég þó kennt þér um þetta Steingrímur, en þarna hófst hruna- dansinn fyrir alvöru og stefnuleysið í málefn- um hefðbundins land- búnaðar varð algert. Þegar stjórnmála- flokkar bjóða fram til Alþingis setja þeir vanalega fram stefnu í flestum málaflokk- um. Sama ætti að eiga við um Alþýðubandalagið, flokkinn þinn. Eitthvað virðist þó hafa farið þarna úrskeiðis og eftir að lögregl- an hafði talið búsmalann í landinu og við orðnir sammála um að þú hefðir enga stefnu í landbúnaðar- málum Steingrímur, eða þá að landbúnaðarstefna Alþýðubanda- lagsins fékk ekki hljómgrunn í rík- isstjórn Steingríms Hermannsson- ar, brástu á það snjallræði að skipa sjömannanefndina sællar minning- ar. Nefnd þessa skipaðir þú forráða- mönnum hagsmunasamtaka á al- mennum vinnumarkaði sem höfðu ekki umboð frá einum eða neinum til svo róttækrar stefnumörkunar sem þeim var ætluð samkvæmt skipunarbréfí þínu. Engu að síður hugsuðu þeir gott til glóðarinnar fyrir sína skjólstæðinga. Þarna átti ekki að móta neina stefnu í land- búnaði sem kosið yrði um. Lýðræð- ið hafði verið lagt til hliðar. Þingmenn eru eiðbundnir að stjórnarskránni og ber að fara í öllu eftir sannfæringu sinni. Ráð- herra ber og ábyrgð á stjórnar- framkvæmdum öllum. Sjömanna- nefndin var ekki bundin af neinu slíku, enda stefnumörkun hennar eftir því. Þú barst hins vegar ráð- herraábyrgð á öllu sem framkvæmt var af tillögum hennar. Hér voru sjálf búvörulögin líka brotin þar sem búvörusamningsgerðin var í Ámundi Loftsson raun orðin milli ríkis- ins og aðila vinnu- markaðarins en ekki milli bænda og ríkis- valds eins og lögin kveða á um, en látum það vera, þetta eru nú soleiðis lög Steingrím- ur minn. Frá upphafi hef ég af mörgum ástæðum verið mjög efins um að samningur sem þessi fengist staðist stjórnarfarslega. Ríkið getur e.t.v. haft um- boð skv. lögum til samningsgerðar af þessu tagi en þegar samningsaði- lanum, í þessu tilfelli samtökum bænda, er með sömu lögum fengið vald til samningsgerðarinnar, versnar í því. Ekki er úr vegi í þessu sam- bandi að hugleiða hvað félög eða samtök eru. Að mínu viti eru það stofnanir um ákveðin markmið þar sem félagsmenn^ kjósa stjórn sem fer með vald og umboð fyrir hönd félagsmanna. Allir félagsmenn skulu kjörgengir, hafa tillögu, at- kvæðis- og kosingarétt. Oft eru líka veigamikil mál háð samþykki fé- lagsmanna, ekki síst samningar sem snerta mjög efnalega hags- muni þeirra. Þetta er í grófum dráttum það sem kalla mætti félag, byggt á aðferðafræði sem oft er kölluð „lýðræði" Steingrímur. Eins og við vitum er endanleg ákvörðun um hverjir sitja og setið hafa í stjórn samtaka bænda hins vegar afar fjarlæg hinum almenna starfandi bónda. Endalausar^ull- trúakosningar þar sem fulltrúar eru kosnir hver af öðrum eftir reglum sem venjulegt fólk fær ekki skilið og myndi þaðan af síður sætta sig við, fyrirbyggir það eitt að virkur minnihluti geti nokkurn tíma orðið til. Þetta er svona eins og"að stjórn- arandstaðan á Alþingi kæmist þar aldrei inn fyrir dyr, og heldurðu nú að það þætti gott lýðræði, Stein- grímur minn? Hinum svokölluðu samtökum bænda hefur með lögum verið feng- ið forræði yfir öllum þeim réttind- um bænda sem úrslitum ráða um eignar- og atvinnuréttindi þeirra. Einnig hefur verið girt fyrir þann möguleika að þeir sem ekki una félagskúgun þessari geti stofnað önnur landssamtök til verndar hagsmunum sínum þar sem það er háð samþykki þeirra samtaka sem með valdið fara samkvæmt lögun- um. Til að fyrirbyggja endanlega all- ar undankomuleiðir er svo lögboðið að þeir samningar sem gerðir eru á þessum vettvangi skulu gilda fyrir alla, hvort heldur þeir eru félagsmenn eða ekki. Skylduaðild að félögum er ólög, menn skipa sér í félög að vild og mega stofna þau í öllum löglegum tilgangi, svo sem að verja efnalega hagsmuni sína. Með þeim félags- kerfísóskapnaði sem hróflað hefur verið upp í kringum landbúnaðinn eru öll þessi grundvallarréttindi fótum troðin. Þetta sitja bændur hins vegar uppi með og má einu gilda hvaða skoðun þeir hafa. Þeir eru einfaldlega ekki spurðir. Öll eðlileg samfélags- og atvinnuþróun Eðlileg atvinnuþróun í sveitum hefur verið hindruð, segir Ámundi Loftsson, og þar ríkir lögboðin félagskúgun. í sveitum landsins hefur hér verið hindruð og landbúnaðinum komið á klafa lögboðinnar félagskúgunar. Sigurður Líndal prófessor fór rækilega í gegnum það í sinni viða- miklu úttekt á stjórnkerfi búvöru- framleiðslunnar hvernig virðingu Alþingis var misboðið af þér og öðrum háttvirtum alþingismönnum við gerð búvörusamningsins og hlífi ég þér við frekari greiningu á því öllu í þetta skipti. Frekar vil ég víkja ögn að innihaldi samningsins og hve skaðlegur hann er í sveitum landsins. Samningurinn byggir sem fyrr segir á álitsgerðum sjömanna- nefndar en þar skildi allsherjar hagræðing höfð í fyrirrúmi. Bænd- um átti að fækka nánst eins og fénaði. Eftir skyldu standa enn færri og stærri bú. Brúttóafurða- verð til bænda skildi einhliða lækka, jafnvel um tugi prósenta. En hvað er hagræðing Stein- grímur? Að mínu viti eru það breyt- ingar á rekstrar- og vinnutilhögun sem náð er fram með samstöðu og samþykki allra hlutaðeigandi, öll- um til hagsbóta. Þú ert kannski ekki sammála þessu og það verður þá að hafa það. Með beingreiðslukerfinu varð mismununarofbeldið sem innleitt var með búvörulögunum gert full- ljóst hverjum sjáandi manni en beingreiðslur ríirisins til bænda nema frá nánast engu upp í mörg hundruð þúsund krónur á mánuði. Markmiðum búvörusamningsins átti svo að ná með því að setja þá sem höllustum fæti standa á eins konar uppboðsmarkað hjá þeim sem betur mega sín. Skattgreiðendur eru látnir fjár- magna þessa eyðibýlastefnu. Bænd- ur sem ekki geta með neinu móti rétt sinn hlut eiga á endanum ekki aðra kosti en selja greiðslumarkið sitt þeim bændum sem jafnvel kom- ast ekki yfír að framleiða upp í það sem þeir hafa fyrir, þrátt fyrir að hafa ódýrt vinnuafl frá Grænlandi. Hér er því um mismunun að ræða sem byggð er á lögboðnu ofbeldi og á ekkert skylt við hagræðingu, þaðan af síður jafnaðarstefnu, fé- íagshyggju eða samvinnuhugsjón. Nöturlegast er þó að hagsmuna- samtök bænda skuli hafa tekið jafn ríkan þátt og raun ber vitni í að ná fram svo andfélagslegum mark- miðum og hér um ræðir. Dæmið gekk ekki upp. Þrátt fyr- ir að miljjörðum sé ausið á milljarða ofan í landbúnaðarmálum er sárasta fátækt í sveitum landsins. Þorri bænda er ekki tilbúinn að yfirgefa eigur sínar og atvinnu og selja frá sér búskaparforsendurnar þó kjörin kreppist. Bilið milli ríkra og fátækra í sveitum landsins verður því æ breiðara og sýnilegra og á endanum hlýtur þjóðin að spyrja hvað gerst hefur og segja hingað og ekki lengra. Það verður ekki bjartur dag- ur fyrir þig, Steingrímur minn. Meginástæðan er nefnilega bú- vörusamningurinn sem þér og bændaforystunni tókst að neyða upp á bændur landsins og ríkis- stjórn Davíðs Oddssonar undir öfugmælaslagorðum Alþýðubanda- lagsins um lífskjarajöfnun. Höfundur er bóndi. Alþýðubandalagið og óháðir eru kjölfestan NÚ heyrast raddir um það úr röðum fé- lagshyggjufólks að nauðsyn beri til að velja landinu ríkisstjórn sem byggir ekki á ofurvaldi peninganna heldur á Íausnum sem þjóna al- þýðunni í landinu. Þessi mikli áhugi fyr- ir því stjórnarformi sem kölluð hefur verið vinstri stjórn er gleði- Iegur. Fyrir síðustu kosningar 1991 átti fólk einnig kost á því að kjósa áframhaldandi vinstri stjórn og meiri- hluti kjósenda valdi slíkt stjórnarmunstur. Þá gerðist það hins vegar að Alþýðuflokkurinn skarst úr leik. Forysta hans vildi ekki stjórn sem byggði á félagslegum lausnum og svo neyðari^t var þetta að það var Jóhanna Sigurðardóttir sem þar hafði úrslitaatkvæði. Hún kaus þá stjórnarmunstur markaðs- hyggjunnar yfir okkur. Nú hefur hún lýst því yfir að þetta geri hún ekki aftur, markaðshyggjan vinni gegn allri alþýðu manna og þjóni fyrst og fremst fjármagnaseigendum. Það er auðvitað gott að fá þessa yfirlýsingu og geta væntanlega treyst því að við hana verði staðið. En til þess að sá Unnur Jónsdóttir draumur geti ræst að ekki verði mynduð stjórn með Sjálfstæðis- flokknum er það skilyrði að Alþýðubandalagið með þann stóra kjós- endahóp óháðra við hlið sér verði þar forystuafl. Það er eina tryggingin fyrir því að fólkið í land- inu fái þá stjórn sem lætur sig hag fjöldans skipta. Oháðir fóru aðra leið Það virðast vera að- eins tveir vinstri flokk- ar í landinu, þ.e. þeir flokkar sem vilja byggja á félagsleg- um lausnum, Alþýðubandalagið og Þjóðvaki. Kvennalistinn vill bara skilgreina sig sem kvennalista. Það eru hins vegar tveir hægri flokkar Sjálfstæðisflokkurinn og Alþýðu- flokkurinn. Þeir munu halda áfram sem þeir hafa stundað þetta kjör- tímabil að þjarma að velferðarkerf- inu eins og sr. Jónas Gíslason rakti svo vel í Morgunblaðinu fyrir skemmstu. Óháðir völdu að starfa með Al- þýðubandalaginu í þessum kosning- um vegna þess að þeir töldu það grundvallaratriði fyrir myndun Vinstra vorið, segir Unnur Jónsdóttir, er í vændum. vinstri stjórnar að Alþýðubandalagið með þessum styrk yrði sterkasta afl- ið, það væri kjölfesta. Þessi stefna er byggð á málefnagrunni. Menn eru að bindast samtökum um ákveðin málefni og ekki síst að vekja launa- fólk til umhugsunar um sjálfsvirð- ingu, um möguleika sína til að geta lifað í þessu landi. Það er gott að fá Þjóðvaka með í þetta starf en hann er ekki kjölfesta, hann er við- bót. Óháðir fóru aðra leið. Þeir vilja nýta orku sína til þess að byggja upp og breyta, nota þann mikla kraft sem býr í óflokksbundnu fólki til að end- urskapa. Alþýðubandalagið gaf kost á þessu og sýndi með því meiri víð- sýni en flokkum er gjarnt. Nú er tækifæri fyrir félagshyggjufólk á íslandi til að láta drauma sína ræt- ast. Vinstra vorið er í vændum eftir harðan vetur sem staðið hefur í fjög- ur ár. Höfundur er leikskóiastjóri og skipar 21. sæti á lista Alþýðubandalags og óháðra í Reykjavík. Betri og trygg- aritilvera STEFNA ríkis- stjórnarinnar, og ábyrg afstaða launa- fólks og atvinnurek- enda, hefur tryggt meiri festu í efnahags- lífinu en verið hefur hérlendis um áratuga skeið. Framundan er það meginverkefni að nýta efnahagsbatann til þess að tryggja áframhaldandi stöð- ugleika, um leið og leggja ber áherzlu á jöfnun lífskjara. Er- lend skuldasöfnun leiðir til þess, að næstu kynslóðir þurfa að borga brúsann. Það að sækjast eftir því að búa í eigin húsnæði hefur lengi verið Sjálfstæðisstefna vísar veg, að mati Katrínar Fjeldsted, til betra ______Islands.______ kappsmál okkar íslendinga, og fyrir því hafa Sjálfstæðismenn tal- Katrín Fjeldsted að. Ýngsta fólkið er farið að draga rétt- mæti þeirrar stefnu í efa vegna þeirra erf- iðu lána sem foreldr- arnir hafa verið ofur- seldir. Ekki að undra þótt þeim blöskri. Lán til húsnæðiskaupa ættu í stöðugu þjóðfé- lagi að geta verið á lágum vöxtum og til langs tíma, og þá á ég við í 80-40 ár með mánaðarlegum af- borgunum. Ég held að löngu sé tímabært að bankakerfið komi f ríkara mæli inn í húsnæðislánamál almennings og sækist eftir því að veita honum lán af þessu tagi. Þannig mætti draga verulega úr afskiptum ríkisins, sem hefði þá því meginhlutverki að gegna að tryggja stöðugleikann. Með því að veita sjálfstæðisstefnunni inn á sem flest svið í íslenzku þjóðlífi getum við skapað bjartari framtíð og betra ísland. Höfundur er læknir, skipar 9. sætið á framboðslista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavik.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.