Morgunblaðið - 05.03.1996, Blaðsíða 29

Morgunblaðið - 05.03.1996, Blaðsíða 29
+" _+ MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 5. MARZ 1996 29 ríður yfir ísrael elsmanna. Því var spáð í gær að umsömdum brottflutningi ísraelskra hermanna þaðan yrði frestað vegna þess alvarlega ástands sem nú ríkir. Arafat í vanda Jafnvel þó Arafat hafi hlotið yfir- burðakosningu í kosningum Palest- ínumanna fyrir stuttu og tugir þús- unda Palestínumanna hafi safnast saman í gær til að mótmæla árásunum á ísrael er enginn hægðarleikur fyrir Arafat að ráðast gegn Hamas. Talið er að fjórðungur Palestínumanna styðji samtökin beint og að mun fleiri styðji þau óopinberlega eða hafi sam- úð með málstað þeirra. Þó Hamas- samtökin séu á alþjóðavettvangi best þekkt fyrir hryðjuverkastarfsemi er áætlað að einungis fimm prósent af fjármunum þeirra fari til hryðjuverka en annað til heilbrigðis-, mennta- og félagsmála á hernumdu svæðunum. Það er því meira en að segja það fyr- ir Arafat að ráðast gegn Hamas. Að auki hafa komið fram efasemdir um að hann réði við að taka yfir þau fé- lagslegu málefni sem Hamas-samtök- in hafa á sínum snærum. En það er ekki einungis Arafat sem lendir í klemmu við síendurtekin hryðjuverk. ' Þingkosningar eiga að fara fram í ísrael í lok maí og kemur því ólgan á viðkvæmasta tíma þegar stjórnmálamenn eru að hefja kosn- ingabaráttu sína með tilheyrandi flokkadráttum og hrossakaupum. Hryðjuverkaaldan sem nú ríður yfir setur Peres í mjög erfiða aðstöðu. Til þess að þjóðin veiti honum áframhald- andi umboð til friðarviðræðna verður hann að fullvissa ísraela um að þeim sé óhætt undir stjórn hans en auk þess sem margir ísraelar líta á áfram- haldandi hryðjuverk sem sönnun þess að friðarumleitanir hafi mistekist hafa ólga og óöryggi almenna tilhneigingu til að styrkja stöðu hægri aflanna í ísraelskum stjórnmálum. Sigri þau í kosningum í maí er ljóst að mikil óvissa mun ríkja um framhald friðar- viðræðna og raunar öll samskipti Isra- ela og nágranna þeirra. Aðgerða krafist Gífurleg reiði ríkir nú um stundir í ísrael og þjóðin krefst aðgerða. Per- es verður sýna að hann sé harður í horn að taka til að vinna sér traust þeirra sem umfram allt óttast um oryggi sitt. Nú þegar hafa heimili hryðjuverkamannanna verið innsigluð eða jöfnuð við jörðu og allir karlmenn í verið teknir til yfirheyrslu í þeim flóttamannabúðum í nágrenni Hebron sem hryðjuverkamenn undanfarinnar viku komu frá. Það lítur því út fyrir að ísraelskir ráðamenn hafi í hyggju ,n- að beita gamalkunnum aðferðum, >n- aðferðum sem þeir hafa notað án sjá- •a- anlegs árangurs undanfarna áratugi. y Br? , /^^ ***«>% Pii Æ Wr mtmt _____ ^^ípp —„^---------------*„~r?--------1 0w ^Jr __•* séf Í Reuter. STUÐNINGSMENN Þjóðarflokksins fögnuðu ákaft í miðborg Madrid er úrslit lágu fyrir, þrátt fyrir að flokkurinn næði ekki hreinum meirihluta. Þ JOÐARFLOKKURINN und- ir forystu José Maria Aznar vann sigur í þingkosning- unum á Spáni á sunnudag og batt þar með enda á þrettán ára valdatímabil Sósíalistaflokksins og Felipe Gonzalez forsætisráðherra. Þjóðarflokkurinn fékk hins vegar ekki hreinan meirihluta í kosningunum og verður því að reyna að semja við smáflokka um stjórnarmyndun eða stuðning við minnihlutastjórn flokks- ins. Aznar fagnaði þó sigri og sagði kosningaúrslitin marka upphaf nýrra tíma í spænskum stjórnmálum. .Með þessum úrslitum virðist vera bundinn endi á rúmlega þrettán ára valdasetu Felipe Gonzalez forsætis- ráðherra, sem fyrst komst til valda árið 1982, þá fertugur að aldri. Úrslit- in eru jafnframt söguleg að því leyti að þetta er í fyrsta skipti sem Þjóðar- flokkurinn vinnur kosningasigur frá því að lýðræði var komið á á Spáni fyrir tveimur áratugum. Mikill óstöðugleiki einkenndi spænsk stjórnmál fyrstu árin eftir andlát Francisco Francos einræðis- herra árið 1975 og það var ekki fyrr en að stjórn Gonzalez tók við í des- ember 1982 að línur tóku að skýrast. Gonzalez treysti stöðu Spánar á al- þjóðavettvangi og gerði ríkið að full- gildum aðila í samstarfi vestrænna lýðræðisþjóða, jafnt innan Atlants- hafsbandalagsins sem Evrópusam- bandsins. Síðustu árin dró hins vegar mjög úr fylgi við Gonzalez og flokk hans ekki síst vegna fjölmargra hneykslis- og spillingarmála. Skoðanakannanir vikurnar fyrir kosningar höfðu bent til afgerandi Aznar í erf- iðri stöðu Spænskir hægrímenn unnu sigur í þingkosn- ingum á sunnudag en náðu ekki hreinum meirihluta. Engu að síður er talið líklegt að þeim takist að mynda stjórn með stuðningi smáflokka en óvíst er á hversu traustum grunni sú stjórn yrði mynduð. sigurs Þjóðarflokksins. Þegar upp var staðið hlaut flokkurinn hins vegar ein- ungis 1,4 prósentustig umfram fylgi Sósíalistaflokksins og skortir 20 þing- sæti til að ná meirihluta á spænska þinginu, þar sem sitja 350 þingmenn. Flokkurinn fékk alls 156 menn kjörna sem er aðeins 15 mönnum meira en sósíalistar. Flokkurinn fékk þremur færri þingmenn kjörna en sósíalistar voru með er þeir töldu sér ekki lengur fært að stjórna landinu. Það má þó telja öruggt að Juan Carlos Spánarkonungur veiti Aznar fyrst umboð til stjórnarmyndunar og strax í gærmorgun gáfu forystumenn Þjóðarflokksins í skyn að þeir væru reiðubúnir að veita fulltrúum annarra leiðtogi Þjóðarflokksins og væntanlegur forsætisráðherra Spánar mr, agaður itlaus ið- 18 ga ið ld- 5- ui- eftir í fjölmiðlum, ogtónlist söng- konunnar Gloriu Estefan. Harður af sér Vinir og samstarfsmenn lýsa honum sem íhugulum og einstak- lega viijasterkum manni, sem sjáist meðal annars á því að er hann ákvað að hætta að reykja fór hann úr fimmtíu sígarettum á dag niður í enga. „Eg held að helsti kostur hans sé hversu hann er harður af sér," segir rithöfundurinn og sósíalisl iiiu Pedro de Silvia. Það er ekki síst talið vhjastyrk hans og ákveðni að þakka að Aznár tókst að vinna sig úr því að vera óþekktur þingmaður upp í að vera formaður stærsta stjórnarand- stöðuflokksins á örfáum árum. Eiginkona hans, Ana Botella, segir í nýlegri bók frá því hvernig hann barðist fyrir því að verða forseti héraðsstjórnarinnar í Ca- stilla-Leon, norður af Madrid. Keyrði hann frá þorpi til þorps og Reuter JOSÉ Maria Aznar. kynnti sig. Margir háttsettir flokksmenn sögðu honum að hætta baráttunni en hann svaraði: „Kem- ur ekki til greina". Hann vann kosningarnar með naumum meirihluta og stjórnaði héraðinu með sæmd í tvö ár. Árið 1989 var hann á síðustu stundu valinn sem forsætisráð- herraefni Þjóðarflokksins. Tók hann við af Manuel Fraga, fyrrum ráðherra í ríkisstjórn Franciscos Francos einræðisherra. Vildi flokk- urinn yngja upp ímynd sína og má þann stimpil af sér að vera af- sprengi Franco-stjórnarinnar. I skugga Gonzalez Flokknum gekk fremur illa í kosningunum 1989 og var Aznar stöðugt í skugga Gonzalez. Hægt og sígandi vann hann hins vegar að því að færa flokkinn inn á miðju stjórnmálanna. Hefur hann þótt sýna mikið pólitískt næmi og fund- ið á sér hvenær skynsamlegt væri að ráðast harkalega á stjórnina vegna hneýkslis- og spillingarmála og hvenær væri heppilegra að láta lítið á sér bera. Helsti ókostur hans er talinn vera hversu litlaus hann þykir sam- anborið við Gonzalez. Aznar slapp naumlega frá sprengjutilræði Baska á síðasta ári og hafði það mikið að segja varð- andi almenningsálitið. „Fram að tilræðinu var hann ákveðinn per- sónuleiki; daginn eftir tilræðið var hann annar," hefur verið haft eftir Miguel Angel Rodriguez, talsmanni Þj óðarflokksins. Aznar fæddist árið 1953 í Madrid. Faðir hans var blaðamaður og afi hans sendiherra. Hann var fyrst kjörinn á þing árið 1982, þá 29 ára gamall. Hann er þriggja barna faðir. flokka aðild að stjórn landsins. „Þjóð- arflokkurinn útilokar ekki að fulltrúar annarra flokka fái ráðherra i stjórn Þjóðarflokksins," sagði Mariano Rajoy, framkvæmdastjóri flokksins, í viðtali við spænska sjónvarpið. Bjóða ráðherraembætti Rajoy nefndi sérstaklega möguleik- ann á stjórnarmyndun með flokki Katalóna, Convergencia i Unio (CiU), og gerði lítið úr ágreiningi sem kom upp milli flokkanna í kosningabarátt- unni. Hann útilokaði hins vegar nær algjörlega samstarf við Sameinaða vinstribandalagið, þar sem kommún- istar eru í forystu. CiU missti þingmann í kosningun- um og fékk sextán þingmenn kjörna og því er ljóst að Aznar verður að • leita til fleiri flokka til að ná meiri- hluta. Er ekki ólíklegt að miðjuflokkur frá Kanaríeyjum, sem hlaut fjóra menn kjörna, verði fyrir valinu. Stjórnmálaskýrendur telja flestir yfirgnæfandi líkur á að Aznar takist að mynda stjórn en benda jafnframt á að erfitt gæti reynst að halda henni saman og óvíst sé hvort hún verði langlíf. Flest spænsk dagblöð fógnuðu í gær sigri Þjóðarflokksins en lögðu þó mikla áherslu á þá erfið- ----------- leika sem blasa við varð- andi stjórnarmyndun. „Spænskir kjósendur hafa úthýst útkeyrðri ríkis- stjórn eftir þrettán ár við """""""^ völd en þeir hafa jafnframt takmarkað sigur hægrimanna," sagði dagblaðið El Pais, sem verið hefur hliðhollt sós- íalistum. „Spænsk stjórnmál verða auðugri eftir þessar kosningar, at- hyglisverðari, óljósari en jafnframt erfiðari," sagði blaðið. Dagblaðið EI Mundo, sem andvígt hefur verið stjórn sósíalista, sagði að „innsti Spánn", sveitahéruðin og hér- uð þar sem gamlar hefðir væru enn við lýði, hefðu stutt Gonzalez þrátt fyrir öll hneykslismálin. „Sá sem eng- an veginn getur tekið við stjórninni er Gonzalez. Hann yrði að fá stuðning CiU og Sameinaða vinstribandalags- ins sem væri ómöguleg samsteypa," sagði blaðið. Hægriblaðið ABC tók í svipaðan streng og sagði kjósendur í Andalúsíu og Extremadura, héruðum er ættu allt undir opinberum niðurgreiðslum, hafa dregið úr ósigri Gonzalez. Mörg blöð gagnrýndu hversu óáreiðanlegar skoðanakannanir hefðu reynst og sagði El Mundo að vaxandi efasemda gætti um fagmennsku á því sviði. Viðskiptablaðið Expansion sagði úrslitin valda óvissu í efnahagsmálum en spænskt viðskiptalíf hefði þráð stöðugleika og öryggi. Óróleiki á peningamörkuðum Gengi spænska pesetans og spæn- skra verðbréfa lækkaði á peninga- mörkuðum eftir að úrslitin lágu fyrir og sérfræðingar sögðu líklegt að óstöðugleiki myndi einkenna peninga- markaði næsta mánuðinn. „Úrslitin eru neikvæð fyrir markaði til skemmri tíma litið," sagði Henrik Lumholdt, yfirhagfræðingur Bank of America. Richard Turnill hjá Paribas sagði fjárfesta eiga eftir að halda að sér höndum þar til línur skýrðust varð- andi stjórnarmyndun. „Það eru þó 90% líkur á að stjórn [hægri- og miðju- flokka] verði mynduð," sagði Turnill. Innan viðskiptalífsins vilja flestir stjórn Þjóðarflokksins og margir benda á hversu margt flokkurinn og flokkur Katalóna eigi sameiginlegt hvað stefnu í efnahagsmálum varðar. Þjóðarflokkurinn vill ýta undir sköp- un nýrra atvinnutækifæra, tryggja útgjöld til félagslegra málefna en jafn- framt draga úr fjárlagahalla, stokka upp vinnulöggjöfina og lækka skatta. CiU vill áþekkar aðgerðir en flokk- urinn leggur meiri áherslu á stuðning við smáfyrirtæki sem eru uppistaða efnahagslífs Katalóníu. „Það er ekkert ósamrýmanlegt í efnahagsstefnu þeirra ... málið snýst um forgangsröðun og tímasetningar aðgerða," sagði Valentin Fernandez hjá Deutsche Bank. Ósammála í grundvallarmálum Það gæti þó valdið erfiðleikum í hugsanlegu stjórnarsamstarfi ef nauðsynlegar aðhaldsaðgerðir myndu bitna harkalega á Katalóníu. Og þó að stefna flokkanna í efna- hagsmálum sé áþekk eru þeir ósam- mála í mikilvægum grundvallaratrið- um. Þjóðarflokkurinn legg- ur áherslu á Spán sem sameinað ríki en Jordi Pu- jol, leiðtogi CiU, sækist eftir því að Katalónía fái ^^™™"~ sífellt aukna sjálfstjórn. Margir telja að stjórnarmyndunin muni einkennast af hrossakaupum og að Aznar hefði í raun ekki getað lent í verri stöðu. Ekki er hægt að mynda stjórn án Pujols og hann er því í að- stöðu til að knýja í gegn nánast hvað sem er fyrir flokk sinn. Með því að gefa í skyn strax í gær að til greina kæmi að taka ráðherra úr öðrum flokkum inn í stjórnina hef- ur Þjóðarflokkurinn lagt spilin á borð- ið. Pujol hefur hins vegar ekki viljað segja af eða á um hvort hann hafi áhuga á samstarfi við Aznar né held- ur hver skilyrði hans séu. „Fyrir þremur árum buðu sósíalist- ar ráðherraembætti en CiU hafnaði því tilboði. Þið verðið að spyrja Pujol um ástæðurnar að baki því," sagði háttsettur vestrænn stjórnarerindreki. Óvíst hvort ný ríkisstjórn verður íanglíf
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.