Morgunblaðið - 09.03.1996, Blaðsíða 29

Morgunblaðið - 09.03.1996, Blaðsíða 29
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR9.MARZ1996 ; 29 AÐSENDAR GREINAR t t ! Togstreita ólíkra landa VÍGBÚNAÐUR 150.000 kínverskra hermanna á austur- strönd Kína hefur sett her Tævans í við- bragðsstöðu. Litið er á komandi heræfingar Kínverja sem einn margra leikja til að skelfa kjósendur á Tævan og tilraun til að hafa áhrif á fyrstu lýðræðislegu forseta- kosningarnar þar í landi sem fram fara 23. mars nk. Hótanir Kínverja um innrás hafa bergmálað um eyjuna síðan Lee Teng-hui, forseti Tævans, fékk vegabréfsáritun til Bandaríkjanna í júní á síðasta ári. Ástæðan fyrir hótunum er að Kín- verjar eru argir yfir utanríkis- stefnu Tævanbúa og góðum ár- angri þeirra í efnahagsmálum. Þessi munur á löndunum, ólíkir stjórnarhættir og ferill Kínverja í mannréttindamálum vekur upp spurningar um hvaða rétt þeir hafa til þess að hafa áhrif á og stjórna Tævan. Þetta er ekki ein- göngu mál Tævans, heldur snertir þetta þjóðir sem taka þátt í því að gera eyjuna að tólftu stærstu verslunarþjóð heimsins. Togstreita milli landanna á sér langan aðdraganda. Chiang Kai- shek flutti „Lýðveldið Kína" til Tævans árið 1949 eftir ósigur flokksins fyrir kommúnistunum í borgarastríði Kína. Mao Zedong stofnaði Alþýðulýðveldið Kína og hann leit á Tævan sem uppreisnar- hérað. Frá því að Kína tók sæti Tævan hjá Sameinuðu þjóðunum 1971 hefur stjórn Kína tekist að einangra Tævan á alþjóðavett- vangi. Ríkisstjórn Kína refsar þeim ríkjum sem eiga formlega Kristín Zoéga. samskipti við Tævan. Allt til ársins 1991 töldu ríkisstjórnir beggja sig réttmæta stjórnendur Kína (þ.m.t. Tævan) en þá létu stjórnvöld í Tæ- van af þeirri úreltu stefnu og viður- kenndu yfirráð Kína- stjórnar á meginland- inu. Nú reyna þau að fá Beijing til að viður- kenna stjórnmála- sjálfstæði Tævans. Stór hluti íbúa Tæ- vans styður algert sjálfstæði, en opinber- lega stefnir stjórn landsins að „sameiningu" en telur að slíkt gerist aldrei nema samræmi verði á milli þeirra ólíku þjóðfélags-, stjórnmála- og efnahagsaðstæðna sem aðskilja löndin. Það gæti tek- ið marga áratugi. En Kínastjórn heldur fast við sína stefnu. Hún telur Tævan hérað í Kína. Löndin eru ólík. Aðeins 14% íbúa Tævans eru afkomendur þeirra sem fluttu frá Kína 1949. Ættfeður 86% landsmanna hafa verið búsettir á eyjunni í meira en 500 ár og eiga sitt eigið tungu- mál, tævönsku, og tævanska menningu. Ólíkar stjórnarstefnur í 47 ár hafa haft sín áhrif. Meðal- tekjur íbúa Tævans eru 18 sinnum hærri en í Kína.Æfnahagur lands- ins er traustur og viðskiptasam- bönd fjölbreytt. Kína býr ekki að reynslu Tævans og er að byrja að hasla sér vöu á alþjóðavettvangi. Stjórnarfar er einnig hyort með sínum hætti í löndunum. Á síðustu árum hafa frjáls samtök sprottið upp á Tævan og unnið saman á alþjóðavettvangi. Fyrstu sveitar- stjórnarkosningar í landinu voru í desember 1994 og í mars næst- Heimsbyggðin virðist óttast, segir Kristín Zoega, að reita Kín- verjatilreiði. komandi verða fyrstu forsetakosn- ingamar. í Kína fer sögum af kúgun og mannréttindabrotum fjölgandi. Kúgunin kemur fram í vaxandi afskiptum ríkisvaldsins af erlendum fréttum til Kína (Re- uters og Dow Jones) sem verða nú að fara í gegnum opinberar fréttastofur, meðferð barna á munaðarleysingjaheimilum fær al- heimsathygli og pólitískum föng- um fjölgar. Stjórn Tævans hefur haldið uppi áhrifaríkri utanríkisstefnu. Hún felst í því að vernda lýðræði og efnahag Tævanbúa, að fræða heiminn um stöðu Tævans og afla þeirrar viðurkenningar sem þeim fínnst landið eiga skilið á alþjóða- vettvangi. Stjórnyöld á Tævan nota það orð, sem af íbúum fer í milltríkjaviðskiptum, og ábyrgð sem þeir hafa sýnt bæði innan lands og utan, til þess að styðja þá kröfu sína að þeir verði virtir í samræmi við stærð, afköst og áhrif. Þó að aðeins 30 ríki viður- kenni „Lýðveldið Kína á Tævan", þá hefur stjórnin í samræmi við stefnu sína opnað sendiráð, ræðis- mannsskrifstofur og óopinberar skrifstofur í meira en 90 löndum. Meirihluti Tævanbúa styður þessa stefnu. Þeim finnst þeir vera bún- ir' að standast alþjóðlegar kröfur og eigi nú skilið að njóta þess. Fólki finnst óskiljanlegt að land sem á næststærsta gjaldeyrisvara- sjóð allra landa og er eitt af 12 stærstu milliríkjaviðskiptalöndum heimsins sé ekki nefnt í ársskýrslu Alþjóðabankans. Bent er á hræsn- ina, sem felst í því að íbúar lands með milliríkjaviðskipti af þessari stærðargráðu skulu eiga í stöðug- um erfiðleikum með að fá vega- bréfsáritanir. Þá finnst fólki móðg- andi að nota nafn eins og "Kín- verska Taipei" á alþjóðaráðstefn- um. Kínverjar túlka slíkar kvart- anir og utanríkisstefnuna sem skref í átt að auknu sjálfstæði. Lee forseti hefur ítrekað það í kosningabaráttu sinni að Tævan hafi ekki í hyggju að lýsa yfír sjálf- stæði. Róttækari menn eins og Peng Min Men, upphafsmaður sjálfstæðisbaráttu Tævans og for- setaframbjóðandi Lýðræðisflokks- ins, segja „af hverju að vera að burðast við að lýsa yfir sjálfstæði þegar Tævan er nú þegar sjálf- stætt land?". En hvaða skoðanir sem menn hafa á sjálfstæði Tæ- vans þá á eyjan ekki að þurfa að þola endalausar hótanir um inn- rás. Hótanirnar hafa ekki einungis áhrif á geðheilsu almennings held- ur valda gífurlegri spennu í við- skiptum landsins. Sérhver hótun veldur hruni á verðbréfamarkaðinum og lækkun á tævanska dollaranum. Fjölþjóða- fyrirtæki fylgjast náið með spenn- unni og senda daglega upplýsingar til aðalstöðva sinna. Óöryggi og óvissa hindra að markmið Tævans um að verða fjármálamiðstöð Asíu verði að veruleika. Togstreitan veldur einnig spennu hjá þeim þrjátíu þúsund tævönsku fyrir- tækjum sem hafa fjárfest rúmlega 28 milljarða bandaríkjadollara á meginlandinu. Tævan er ekki eina landið sem tapar ef þessi tog- streita heldur áfram. Flest ríki eiga jafnmikilla, ef ekki meiri, hagsmuna að gætá á Tævan en í Kína. Nefna má sem dæmi að á síðastliðnu ári fluttu íslendingar vörur til Tævans fyrir 1.860 milljónir króna en eingöngu fyrir 165 milljónir til Kína. Heimsbyggðin virðist óttast að reita Kínverja til reiði og loka þar með hinum risavaxna kínverska markaði. Þessi hræðsla hefur gef- ið Kínverjum ótrúlegt svigrúm. Áróður, eldflaugaæfingar og hót- anir um innrás halda áfram að dynja á Tævan. Hafa Kínverjar rétt á því að stilla Tævan upp við vegg? Það er hættulegt að loka augunum og bíða í blindni eftir því að hinn stóri kínverski markaður opnist. Án mannréttinda og lýðræðis mun slíkt aldrei gerast. Hið alþjóðlega samfélag verður að átta sig á þeim hagsmunum sem eru fólgnir í því að öryggi Tævans sé tryggt. Höfundur befur búið í Taipei í 3 ár og stundar frambaldsnám í kín- versku og Asíufræðum. BÓKHALDSKERFI gl KERFISÞR0UN HF. ^^ Fákafeni 11 - Sími 568 8055 ^»*$ -kjamimálsins! Nokkur dæmi: Barnarúm frd kr. 5900,- Hljómtœkjaskdpar frd kr. 3900,- Sjónvarps- og myndbandaskdpar frd kr. 2900,- Skiptiborð fyrirsmdbörn frd kr 3900,- Hillusamstœða ístofu (2x2 metrar) frd kr. 35000,- Hillur frakr 3900,- Kommdður frd kr. 3900- Ódýrir fataskdpar og margt fleira Mti.B»«n»v«l«I.B | .undur yflr r»«x*»rt bwílir •mtmm* |*li ':::::::;:: • *rtlltx>« * •Innl ¦*, * «0 mln. »•¥- •<••&:•¦;¦ ¦-:•:•:•:•:-' *»;*• *9W „ •••w -~x.-.- -™rr .... O Hamborgort m/braadi kr. 72 ¦ . -Pylsa með brauði á kr. SÖ'stykkí^ saroar^ pðfcfca) Wm Benni íarmeð h»mtH>rganitíttK)ð þes^lgi eð$M*nibáeBfa og 4 brauðála;289,*r72Vx stfe)- M1***^W*mW$"**!X** OSpí%ngja%a kr. 149 kg. ¦ ..gíæný rækjaló: 290 kg-f kg;alýsíiflökum og,1 ókeypis I HskbiÍ»BÍ Okkarcif enn og Wat komliPcð spro»«Ítilbpð:í« býður W& W6ið af ýsunni á kr. Í49. og tilboð á ýsuflðkul.uni þar xm þú gteidW " títtkg- og fe*Ó annaaóteypis. Eíöhig kúöttikga Ulbúaa ItíotUrtn^ glaMy hrogn «g lifur. gt*aíja Tintttfkötu ogW. sunajg*í5^m«B|ogma^tfl ... :« Ib ^ KOÍAPORTIÐ <£* Opið laugardag og sunnudag lcl. 11-17 Opið frá 10-17 laugardag og 13-17 sunnudag. fyrir fólkið í landinu Holtagörðum við Holtaveg / Grænt númer 800 6850
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.