Morgunblaðið - 16.06.1996, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 16.06.1996, Blaðsíða 2
8 Q seei ImOi ;>i auoAouvrviug 2 ' D SUNNÚDÁGUR'16. JÚNÍ 1996 aiOAJHMUDaOM MORGUNBLAÐIÐ > SUMARFRI A ISLANDI VIÐ húsgaflinn á Neðrabæ f y rsta sumarið á Höfða- strönd, árið 1974. Halla situr lengst til vinstri, svo Asthildur mamma og Margrét systir. NEÐRDBÆR á Höfðaströnd eftir andlil supplyf tingu. Kamarinn til hægri er ekki marga ára gamall. Aður var þar engin sh'k þægindi að hafa. UNNIÐ við húsið. Á þakinu er sonurinn Guðjón Helgason og á pallinum Ragnar B.Gestsson, tengdasonur Asthildar. ÞAÐ ER töluvert fyrirtæki fyrir barnmarga fjölskyldu úr Breiðholti að taka sig upp á hverju sumri og flytja alla leið vestur á firði, nánar tiltekið á Höfðaströnd sunnan Jökul- fjarða. Vegalengdin er töluverð og samgöngur ekki til að bæta úr, þó þær hafí nú skánað á síðari árum. Þetta hefur þó ekki hindrað Ásthildi Gunnarsdóttur í að dvelja þar sumar- langt undanfarna áratugi. Börnin hafa hins vegar komið og farið, eða öllu heldur, þau voru þarna þar til freistingar höfuðborgarinnar urðu unglingunum of sterkar. Nú koma þau með eigin börn til Höfðastrand- ar á sumrin, kunna aftur að meta staðinn þegar þau eru sjálf komin með fjölskyldur. „Ég var tíu ára þegar mamma fór þangað fyrst með okkur," segir Halla Unnur Helgadóttir, viðskipta- fræðingur hjá Búnaðarbanka ís- lands, ein fimm barna Ásthildar. „Þegar ég varð sextán ára fór ég að vera heima á sumrin og síðan hef ég bara farið einu sinni vestur, í stutta ferð árið 1991." Nú á að bæta úr því í sumar. í byrjun júlí ætlar Halla með fjöl- skyldu sinni vestur á Höfðaströnd til fundar við mömmu sína, sýstkini og þeirra fjölskyldur. „Ég hlakka mikið til, enda hef ég saknað staðar- ins. Hins vegar er það ekkert ein- falt mál að fara þangað með börn og bú og ég dáist að mömmu fyrir að hafa haft kraft til þess að koma okkur öllum þangað á sínum tíma." Börn og bú segir Halla því hún á Ivö lítil böm; Sverri Geir fjögurra ára og Elínu Rósu tveggja í sumar, Guðlaugsbörn. Og bú þarf að taka með sér að miklu leyti þv! Höfða- strönd ber með sér að hafa verið og vera eyðibýli, að minnsta kosti stærstan hluta árs. Þar er lítið að hafa sem ekki er tekið með, nema hrikalega náttúrufegurð, kyrrð og ró, sem hver maður yrði ríkur af, gæti hann selt á flöskum. Endurnærð á sál og líkama Neðribær á Höfðaströnd er ættar- setrið. Þar var síðasti ábúandinn Grímur Finnbogason, ömmubróðir Ásthildar. Hann var barnlaus og þegar hann féll frá erfðu systkini hans bæinn. „Mamma var sumar- stúlka á Neðribæ og hefur alla tíð síðan verið algjörlega heilluð af staðnum. Hún hefur farið þangað á hverju einasta sumri frá árinu 1974, ekki sleppt úr ári. Stundum ein, al- gjörlega einangruð í nokkrar vikur, en það truflar hana ekkert. Henni líður svo vel þarna og kemur til baka endurnærð á sál og líkama. Svo hafa elstu barnabörnin verið þarna hjá henni stundum síðustu árin." Halla segir hústö hafa verið að hruni komið þegar Ásthildur fór að venja komur sínar þangað á sumrin með börnin. „Það var gat á gaflinum JÖRÐIN Höfðaströnd liggur sunnan Jökulfjarða. Aður var byggðin kölluð Sveitin, en þar eru jarðirnar Kollsá, Höfði og Dynj- andi auk Höfðastrandar. I Arbók Ferðafélags íslands 1994 segir um Sveitina: „ Vetrarríki er á Sveit- inni, snöggir hagar og reytings- slægjur, en fjörubeit og sjávar-^ gagn til búbóta þá heppnaðist. í hörðum árum hefir verið þröngt í búi við Jökulfirði og lífsviður- væris aflað með harðneskju, en grannar hjálpuðust að við að lifa; skiptust á um að lána hver öðrum heytuggu, mjólkurlögg eða soðn- ingu og annað þegar þurfti." Höfðaströndin kallar á sumrin Þau eru sterk böndin sem togq fjölskylduna úr Breiðholti vestur á Jökulfirði á hverju sumri. jjwjng Kotrín Friðriksen spjalloði við Höllu Unni Helgadóttir um sumarfrí _______________ó eyðibýli ó Höfðaströnd; í fortíð, nútíð og framtíð._______________ þar sem kindur gengu út og inn. Það var ekki rafmagn og engin vatnslögn og það eru ekki nema nokkur ár síðan það var settur þarna kamar. Nú er komin lítil rafstöð, vatns- lögn og vatnssalerni og húsið hefur verið gert töluvert upp. Við erum líka komin í stellingar fyrir frek- ari framkvæmdir. Fjölskyldurnar leggja ákveðna fjár- hæð fyrir mánaðar- lega inná bók og þeim peningum á að verja í endurbætur á húsinu." Það er Guðjón, bróðir Höllu, sem hvað greinilegast hefur erft áhugann á Höfðaströnd og dvelur þar oft með fjölskyldu sinni. Hann er nú að vinna í því að gera upp gamla fjósið á bænum og svo stendur til að byggja á milli fjóss og húss. Eigendur fleiri húsa í sveitinni sunnan Jökulfjarða, fylgja fordæmi Ásthildar og barna. Verið er að dytta að mörgum þeirra og ekki ólíklegt '4 f W^1 t? ^ WL ' ¦: i m * J h, ^^""fft ¦v Bpwr ... . HALLA Unnur Helgadóttir með börnunum sínum tveimur; Sverri Geir og Elinu Rósu Guðlaugsbörnum. að þarna verði í framtíðinni paradís sumarhúsaeigenda. Fjarlægðln helllar og hindrar Stendur til að fara að venja kom- ur sínar þangað aftur á sumrin? Öll sumur? „Þvi miður gengur það ekki upp, þetta er allt of langt ferðalag til þess. Ég sé fyrir mér að það væri gaman að koma þangað á nokkurra ára fresti því það er svo ótrúleg upplifun að vera þarna í kyrrð- inni. Þetta er svo af- skekkt að það er varla hægt að ná „gömlu gufunni." Maður tekur sjálfan sig svo algjörlega úr sambandi að eftir nokkra daga er til- finningin* fyrir dög- unum alveg horfín, hvað þá klukkunni." En ferðalagið er langt og strangt. Töluverð vegalengd er á ísafjörð og svo þarf að koma sér þaðan og yfir á Höfðaströnd. „Það er engin áætlun. Stund- um á Fagranesið leið þangað með ferðamenn, en oftast þarf að leigja bát. Þetta er klukku- tíma sigling með „Sómabátum", en hún tekur helmingi lengri tíma með gömlu trillunum. Svo þarf maður bara að semja um að láta sækja sig á ákveðnum degi og þarmeð er sam- bandið við umheiminn meira og minna rofið." Stóraukinn ferðamannastraumur yfír á Jökulfírði undanfarin ár hefur Slaðareyrar . Kollsá 381 Staðarhlíð StaðarheiðiKoUS ' , Skéiiis- / vöm 2= Hrafia- \ —V *, _ kletíur JÖKULFIRÐIR Sveitin Lónanúpur Höf6aströnd Höfði> M •© I > Tröll- £ háLsar >$> s? Oall 1 ,2 ^1:120004 'S'/¦¦£! Miðmunda- iF ^ ¦• Nónhögg j&j/f :<y Hornstrandir jjoni Undir svörtum beltum Hrafnabjarga Upp frá Höfðaströnd er auð- gengið á Hrafnabjörg þaðan sem falleg sýn er yfir allt umhverfi Jökulfjalla. Jökullinn í austri og firnindin í norðri og í vestur sést yfir Staðarheiði og út í Grunnavík þaðan sem alfaraleið lá áður inná Sveit. I Árhókituiisegir að ásíðasta skeiði byggðar í Grunnavíkur- hreppi hafí verið þríbýli á Höfða- strönd, bæirnir Neðribær, Hærri- bær og Steinhólar. „í Neðribæ bjugg^u síðast systkini úr Bolung- arvík á Ströndum, Grímur Finn- bogason og Guðrún ráðskona hans. Grímur var kallaður Eggja- Grímur af atvist sinni við bjargsig og eggjatöku í Hornbjargi, þótti sérstæður maður, fornmáll, sögu- fróður og gerði sér jafnan til gam- ans ef stillur komu á vetur að fara í ferðalag norður á Strand- ir. . . Ásthildur Gunnarsdóttir var sumarstúlka hjásystkinunum Grími og Guðrúnu. Ásthildur er Höfðaströnd trygg og hefir með hjálp vina sinna gert húsinu í Neðrabæ allt til góða og sómir það sér vel hið ytra sem innra." íslensk Pompel Þá er í Árbók Ferðafélagsins sagt frá Beinrófu, miklum tóttum, háum veggjahleðslum, tröðum og garðlðgum sem standi á heillandi hins vegar gert að verkum að mannaferðir eru mun tíðari en áður; hestaferðir, skipulagðar gönguferðir og svo ferðir fólks sem er þarna á eigin vegum. Það segir Halla bæði gott og vont. „Sjarminn fólst að miklu leyti í einangruninni, en þetta er enn sem komið er að minnsta kosti ekki það mikið að það trufli. Svo er náttúrulega ákveðið öryggi í því að vita þarna af mannaferðum." Það er líka kominn sími á Höfða- strönd, farsími reyndar, sem Ásthild- ur tók í fyrsta skipti með sér þangað í fyrrasumar eftir að hafa dvalið þar sambandslaus í tuttugu sumur. G-mjólk og mjólkurduft Þeir sem dvelja á Höfðaströnd geta ekki búist við nýju brauði og nýrri mjólk daglega. Kex, G-mjólk og mjólkurduft er nær Iagi. Þar er það nefnilega á boðstólum sem kom- ið er með í upphafi, og eftir mánað- arlanga dvöl er matseðillinn óneitan- lega bæði farinn að styttast og orðinn fábrotinn. „Þegar ég var þarna sem stelpa fórum við með bátnum yfir og sáum svo varla menn fyrr en báturinn kom aftur rúmum mánuði seinna að sækja okkur. Það var upp og ofan hvort einhverjar vistir bárust okkur á þessum tíma. Það var helst ef einhverjum vinum eða ættingjum á ferð á Vestfjörðum datt í hug að heimsækja okkur. Þeir fóru þá með bát í Grunnavík og röltu yfir til okk- ar, svona tveggja til þriggja tíma gang. Fólk kom þá með vistir og pokarnir voru farnir að síga ansi mikið í þegar Höfðaströnd nálgaðist." Systkinin Guðjón, Halla, Margrét og tvíburarnir Lilja og Elín gerðu sér ýmislegt til dundurs á Höfða- strönd, en staðurinn gerir töluvert meiri kröfur til ímyndunarafls barna, en þau eiga að venjast. „Við lærðum til dæmis morse-kerfíð utanað, en sú kunnátta er að vísu horfin. Svo var ég þarna með Barbie-dúkkurnar mínar og ias náttúrulega heilmikið." Fjölskyldustaður Dvöl Höllu og fjölskyldu hennar á Höfðaströnd í sumar verður aðeins vikulöng. Hún hefur ekki sama út- haldið og mamma hennar, vill frekar koma þangað í stuttan tíma til þess að rifja upp minningar, endurnýja kynnin við gamalkunna stokka og steina og kynna Höfðaströnd og töfra hennar fyrir eigin börnum. „Þetta er orðinn fjölskyldustaður- inn okkar. Mamma festi rætur þarna og við börnin hennar höfum fengið þetta í blóðið. Kyrfðina og fegurð náttúrunnar. Við komum ekki þang- að um langt skeið, þetta var ekki nógu spennandi á unglingsárunum og svo gekk annað fyrir á meðan við vorum sjálf að koma okkur upp fjölskyldum. Nú kunnum við aftur að meta gömlu Höfðaströnd og vilj- um að börnin okkar kynnist staðnum." ¦ bæjarstæði ofarlega og utarlega í túninu á Höfðaströnd. Það er sagt að endur fyrir löngu hafi Höfðastrandarbær staðið á Bein- rófu, en verið yfirgefinn þegar kom upp taugaveiki á bænum. Síðan var byggt að nýju neðar og nær sjó. „Ábúendur á Höfðaströnd hafa varast að hrófla við rústun- um; óttinn við að taugaveiki gysi upp hefir varðveitt þær, en því var trúað að sóttkveikja gæti hald- ist í rústum tvær aldir. Undir sverði á Beinrófu gætu legið öll búsgðgn tíl reiðu og rúm óumbúin einsog frá var gengið, ef tíl vUl er þar íslenska Pompei að finna."

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.