Morgunblaðið - 20.12.1997, Blaðsíða 48

Morgunblaðið - 20.12.1997, Blaðsíða 48
48 LAUGARDAGUR 20. DESEMBER 1997 MORGUNBLAÐIÐ MINNINGAR LINA DALROS GÍSLADÓTTIR + Lína Dalrós Gísladóttir fæddíst í Bolungar- vík 22. september 1904 og bjó þar all- an sinn aldur. Hún lést í Landspítalan- um 14. desember síðastliðinn. For- eldrar hennar voru Gísii Jónsson, f. 14. 4. 1851 á Tindum í Tungusveit í —1Strandasýslu, d. 24. 9. 1919, og Elísabet Guðmundsdóttir, f. 28. 8. 1872 á Meiri Hrauni í Skálavík, d. 23. 5. 1963. Lína ólst upp á Geirastöðum. Hinn 4. ágúst 1923 giftist Lína Jóhanni Sigurðssyni frá Vonarholti í Strandasýslu, f. 5. 8. 1891, d. 27. 8. 1932. Börn þeirra eru: 1) Guðmunda, bú- sett á ísafirði, f. 1922, gift Kristjáni Pálssyni. Þau eiga sex börn. 2) Gísli, f. 1923, d. 1989. Kona hans var Gyða Antoníus- dóttir, d. 1991. Þau eignuðust fimm börn, en hann átti eina ""^dóttur áður. 3) Guðbjörg Krist- ín, f. 1925, d. 1926. 4) Guð- björg, f. 1927. Hennar maður var Kristján Trömberg, d. 1969. Þau áttu fimm börn. Seinni maður Kristinn Finnbogason, d. 1991. Þau eignuðust fimm börn. 5) Óskar, f. 1928. Hans kona er Elsa Friðriksdóttir og Kveðja frá börnum Hvað get ég, móðir, sagt um öll þau ár, , sem okkur gafstu, sælu þína og tár? Ég veit þú hefur vakað, þráð og beðið. Og einhvernveginn er það svo um mig, að allt hið bezta finnst mér sagt um þig, sem aðrir hafa um aðrar mæður kveðið. Og eitt er víst, að engri fremur þér hið æðsta tignarheiti: móðir, ber. Það vitnar hvert þitt verk frá liðnum tíma. Ég veit þín saga verður ekki skráð, - þó vannstu lífsins stærstu hetjudáð, þá miklu þraut: við mildi styrk að ríma. Samt vel ég mér að þegja um lífsstarf þitt. En þakkir fyrir veganestið mitt ég vildi þér í litlu ljóði inna. Og þó að börn þín verði vaxnir menn, þau vildu fegin mega njóta enn um langan aldur móðurmunda þinna. (Jakobína Sigurðardóttir.) Það er undarleg tilfinning að sitja hé'r og skrifa um hana ömmu. Það var fyrst og fremst hún sem gerði mig stolta af því að vestfírskt blóð rynni í æðum mínum. Sá séríslenski siður að spyrja menn um ættir og uppruna gerði mér fljótlega á ævi minni ljóst hversu margir þekktu hana og báru virðingu fyrir henni. Hvar sem ég kom og nefndi nafn hennar þar sem menn þekktu til fyrir vestan fann ég að allir báru mikla virðingu fyrir þessari konu. Frá því ég fyrst man eftir mér hefur .móðir mín sagt okkur systkinunum ^ögur af lífinu hjá ömmu. Þær end- uðu ekki allar vel og kenndu okkur að hún amma okkar fyrir vestan hafði oftar en ekki þurft að hafa mikið fyrir lífinu. Þegar svo amma átti erindi til Reykjavíkur og við hitt- um hana þá umgengumst við hana með mikilli virðingu. Ég hitti hana síðast í sumar sem leið þegar ég kom með fjölskyldu mína í heimsókn til hennar í sjúkra- skýlið á Bolungarvík. Hún tók ekki annað í mál en að koma upp í hús og hita súkkulaði handa okkur og jþar sátum við í góðu yfírlæti fram eftir degi. Hún var þá tæplega níu- tíu og þriggja ára og sat með okkur og rifjaði upp gamla daga. Þá um vorið eignaðist ég son sem hún sendi handprjónaða sokka og vettlinga eins hún gerði alltaf þegar nýir ein- staklingar bættust í fjölskylduna. Jafnvel þótt afkomendurnir væru ^prðnir yfir tvö hundruð gleymdi hún aldrei að senda nýjum afkomanda eiga þau fjögur börn. Eina dóttur átti hann áður. 6) Áslaug, hennar maður var Jóhannes Guðjónsson, d. 1985. Þau eiga fimm börn. 7) Jóhann Líndal, kona hans er Elsa Gestsdóttir, þau eiga finmi börn. Eina dóttur átti hann áður. Seinni maður Línu var Jón Ásgeir Jónsson, f. 9. 7. 1911, d. 1. 10. 1996. Þeirra börn eru: 1) Alda, f. 1935, gift Ingibergi Jensen, þau eiga fjögur börn. 2) Herbert f. 1936, d. 1985, hans kona er Steinunn Felixdóttir, þau eignuðust tvö börn. 3) Sig- urvin, f. 1937, giftur Halldóru Guðbjörnsdóttir, þau skildu, þau eignuðust sjö börn. 4) Sveinn Viðar, hans kona er Auður Vé- steinsdóttir og þau eignuðust fjögur börn. Eins og að framan greinir eignaðist Lína Dalrós ellefu börn, 57 barnabörn, 127 barna- barnabörn og 45 barnabarna- barnabörn, samtals 240 afkom- endur og eru 226 þeirra á líl'i. Kveðjuathöfn um Línu Dalrós fór fram 18. desember. Jarðsett verður frá Hólskirkju í Bolung- arvík í dag og hefst athófnin klukkan 14. einhvern glaðning. Öll jól mundi hún eftir því hvað öll börnin voru gömul qg hvaða stærð passaði hverjum. Ég hef aldrei skilið hvernig hún fór að J)essu. Eg vill með þessum fáu línum þakka henni samfylgdina. Með henni hverfur kona af þeirri kynslóð sem æ færri hafa tækifæri til komast í kynni við. Hún var af þeirri kynslóð sem fékk ekkert upp í hendurnar en tókst með óbilandi baráttuþreki og botnlausri vinnu að byggja upp íslenskt nútímaþjóðfélag eins og við þekkjum það. Úr þessum jarðvegi var hún amma mín sprottin og ég er þakklát fyrir að hafa fengið að kynnast henni. Anna Kristinsdóttir. Kallið er komið, komin er sú stundin, vinaskilnaðar viðkvæm stund. Vinirnir kveðja vininn sinn látna, er sefur hér hinn síðsta blund. (V. Briem) Nú þegar við systkinin kveðjum ömmu Línu í hinsta sinn er okkur efst í huga virðing og þakklæti fyrir að hafa átt þessa einstöku konu fyr- ir ömmu. Hennar sterki persónuleiki einkenndist fyrst og fremst af dugn- aði, sálarstyrk og sérstöku æðru- leysi. Hún hélt alltaf sálarró hvað sem að höndum bar. Það voru forréttindi að fá að kynn- ast hennar lífsviðhorfum. Þegar við verðum fyrir mótbyr í lífínu fáum við aukinn styrk við það eitt að hugsa til ömmu og hvernig hún hélt ávallt ótrauð áfram, þó að lífsbarátt- an hafi oft verið mjög erfið. Hún gekk ákveðin og rösklega til allra starfa og henni féll aldrei verk úr hendi meðan heilsan leyfðí. Þegar ættarmót var haldið í Bolungarvík fyrir þremur árum í tilefni af 90 ára afmæli ömmu, fundum við í fjöi- skyldu hennar vel einstakan hlýhug allra Bolvíkinga í hennar garð. Þessi helgi er okkur öllum sem þar vorum ógleymanleg. Undantekningarlaust vildu allir heimamenn gera allt til þess að ættarmótið yrði henni og hennar fólki sem ánægjulegast og besta veður sumarsins var einmitt um þess helgi. Allir Bolvíkingar tóku okkur sem frændum og vinum, enda sagði einn af hjálparmönnum okkar: „Hún Lína er amma Lína okkar allra Bolvíkinga." Þegar ættarmótið var haldið hafði amma nýlokið við að mála girðingu og útihurð á litla húsinu við Skóla- stíg. Þegar við höfðum orð á því við hana hve allt væri orðið fínt hjá henni sagði hún: „Já, og fyrst ég var að þessu á annað borð þá mál- aði ég þvottahúsið í leiðinni." Þegar við spurðum hana hvort hún hefði ekki viljáð fá hjálp við þetta svaraði hún: „Eg er miklu fljótari að gera þetta sjálf." Þetta lýsir henni mjög vel. Einstaka umhyggju bar hún fyrir öllum afkomendum sínum en þeir eru nú við andlát hennar 240. Fram á síðustu ár sendi hún þeim sem voru innan við fermingu vettl- inga eða aðra hluti sem hún gerði sjálf. Við hugsum með hlýhug og þakk- læti til allra úr fjölskyldunni sem bjuggu nálægt ömmu og voru henni til aðstoðar. Og sérstaklega til Guð- mundu dóttur hennar á ísafirði, sem var ömmu náin vinkona. Guðmunda var henni stoð og stytta frá því hún var tíu ára gömul, elst sex barna þegar fyrri maður ömmu dó. Amma hélt einstaklega góðu sambandi við öll börnin sín en við fylgdumst mest með sambandi hennar og Óskars pabba okkar. Það var aðdáunarvert að sjá hvað umhyggjan og virðingin var gagnkvæm. Þau töluðu saman oft í viku og naut pabbi þessara samtala því þau voru innihaldsrík, hugsun hennar var skýr og minnið óskeikult. Við viljum fyrir hönd foreldra okkar, fjölskyldna og annarra vandamanna þakka þá góðu umönn- un og hjúkrun sem amma og Jón Ásgeir seinni maður hennar nutu á Heimili aldraðra í Bolungarvík. Nú þegar amma er horfin sjónum okkar munum víð sakna hennar míkið en minninguna um góða og kjarkmikla konu munum við geyma sem dýr- mætan arf. Hvíl í friði, elsku amma Lína. Sigrún, Helga, Rósa, Friðrik Þór (Fiffó) og Óskar Jóhann (Deddi). Hlýja, elja og einstök atorkusemi er meðal þess fyrsta sem kemur upp í hugann þegar við systur minnumst elskulegrar ömmu okkar í Bolungar- vík. Víst er að þar er gengin kona sem átti sér afskaplega merkilega ævi, enda þótt hún ynni öll sín verk í kyrrð og friði. Lína Dalrós Gísla- dóttir var kona, móðir og ættmóðir sem aldrei mun gleymast þeim sem henni kynntust. Dugnaður hennar og djúp tilfinning í garð sinna nán- ustu var ósvikin. Einu gilti þótt eng- inn annar Islendingur á hennar reki ætti fleiri afkomendur. Hugur henn- ar var hjá þeim öllum. í þessum efnum var minni hennar með eindæmum. Afmælisdaga allra sinna 240 afkomenda hafði hún á takteinum og daglangt sat hún við prjóna og færði tugum barna sinna í fjórða og fimmta ættlið kærar gjafir. Natni hennar sá stað hvar sem hún fór. Þannig var ekki annað hægt en að dást að garðinum um- hverfis litla gula húsið í Bolungar- vík sem var leikvöllur okkar systra í hvert sinn sem farið var vestur. Þær ferðir munu aldrei gleymast, því þar lærðist okkur að hægt er að bjóða allt af sér, þó eignir séu litlar. Lína Dalrós var alþýðukonan sem ólst upp við kjörin kröpp og kom tíu börnum á legg án þess að kvarta nokkru sinni. Þessi kvika kona, sem að því er virtist var alltaf að, skilur eftir sig ævistarf sem margir mega þakka. Við systurnar erum fullar þakk- lætis en finnum jafnframt að hluli af okkur er farinn, en þó ekki langt. Amma í Boló verður alltaf nærri þeim sem nutu samvista við hana. Guð varðveiti góða konu. Elín, Hrönn og Auður Ýr Sveinsdætur. Það verður ekki héraðsbrestur, né veldur straumhvörfum í lífi þjóð- ar, þó að ellimóð kona ljúki jarðvist sinni, sem er eðlilegur gangur lífsins. En við slík vegamót leita fram í hugann minningar og myndir frá liðnum tíma. í dag kveðjum við Bolvíkingar hinztu kveðju mikilhæfa manrikosta- konu, af alþýðufólki komna, Línu Dalrós Gísladóttur. Hún var mikil ræktunarmann- eskja í eiginlegri og óeiginlegri merkingu. Lína var einlæg í trúnni og trúrækin. Treysti á handleiðslu Guðs. Naut þess að sækja kirkju sína, Hólskirkju. I þeim helgidómi leið henni vel. Hún hafði yndi af því að vinna í garðinum sínum, og hlúa að blómum og runnum þar, og síðast í sumar naut hún þess að komast í snertingu við moldina. Líf hennar var löngum mótað af miklu annríki, umhyggju fyrir börn- unum sínum mörgu og afkomendum þeirra, og mun nú eiga flesta núlif- andi afkomendur í landinu. Börnin reyndust henni líka einstaklega vel, ræktarleg í bezta máta. Hún var góðum gáfum gædd, stálminnug, og hélt andlegri reisn sinni fram til síðustu stundar. Kapp- söm í störfum var hún og ósérhlífin, kvik í hreyfingum og létt á fæti, þótti gaman að dansa, skyldurækin og samvizkusöm, heil og hreinskiptin. Á langri ævi vann hún byggðar- laginu mikið gagn með vinnusemi sinni og dugnaði. Hún var virkur þátttakandi í félagsmálum, m.a. var hún heiðursfélagi í kvenfélaginu Brautinni. Lína naut almennra vinsælda, og setti af þeim sökum mjög svipmót sitt á umhverfið og samtíð sína í Víkinni, sem henni var svo kær. Við áttum því láni að.fagna að eiga hana að góðum nágranna í ára- tugi, og fyrir það erum við þakklát henni. Okkur þykir það því mjög miður að geta ekki komið því við að fylgja henni síðasta spölinn. Hún Lína kvaddi þennan heim í svartasta skammdeginu. En innan skamms hefst gangan mót hækk- andi sól á ný, sigri ljóssins yfir myrkrinu. Megi það ljós lýsa henni fram á veginn til æðri Ieiða. Börnum og nánustu ástvinum hennar vottum við einlæga hluttekningu við þessi þáttaskil. Hildur Einarsdóttir, Benedikt Bjarnason. Lína Dalrós Gísladóttir á Bolung- arvík er látin. Hún hafði átt við vanheilsu að stríða síðustu mánuði auk þess að verða fyrir byltu og lærbrotna tveimur dögum fyrir and- látið. Fráfall hennar kom því ekki á óvart, aldurinn orðinn hár - 93 ár - og hún farin að kröftum eftir langa og erfiða en farsæla ævidaga. Ung að árum giftist hún Jóhanni Sigurðssyni frá Vonarholti, Stranda- sýslu, og átti með honum sjö börn, en þau misstu eitt skömmu eftir fæðingu. Jóhann lést um aldur fram eftir erfiða sjúkdómslegu. Samvera hans með Línu og börnunum varð því sorglega stutt eða eins 9 ár. Það var þung raun fyrir 27 ára gamla konu að standa ein uppi með sex börn, öll á unga aldri, húsa- kynni þröng, efni rýr, erfiðir tímar framundan, engar tryggingar né líf- eyrissjóðir að leita til. En skapstyrkur og dugnaður Línu, ásamt trú á kærleiksríkan Guð, hjálpaði henni til að ráða fram úr mesta vandanum. Með mikilli útsjónarsemi, sparnaði og agaðri stjórnun tókst henni aðdáunarvel að halda fjölskyldunni saman. Hún tók t.d. um stund við starfi eiginmanns síns, sem hafði verið lifr- arbræðslumaður hjá Einari Guð- finnssyni. Þannig barðist hún fyrir framfærslu fjölskyldu sinnar með margvíslegum hætti. Saga hennar er í raun og veru saga fjöimargra sem á þessum árum bjuggu við erfið lífskjör, lítil efni og áttu fullt í fangi með að hafa ofan í sig og á. Seinni maður Línu var Jón Ásgeir Jónsson, d. 1996, og áttu þau sama fjögur börn. En Lína mun hafa ver- ið sú kona á íslandi sem eignaðist hvað mestan fjölda afkomenda, hátt á þriðja hundraðið. Til að lýsa innsæi og þroska Línu við uppeldi barna sinna langar mig að vitna til frásagnar Óskars, sonar hennar, sem gæti heitið: Vertu trúr yfir litlu, þá mun þér farnast vel. „Á kreppuárunum var geitin mjólkurkýr fátæka mannsins í Bol- ungarvík, enda lítið um mjólk og enn minna um peninga, en Lína átti eina. Þegar búið var að mjóika geitina dagslega þurfti að koma henni til fóðurs í Traðarhlíð. Óskar hafði þann starfa á höndum. Það kostaði svo- litla rúgbrauðsskorpu að koma geit- inni af stað. Áður en farið var af stað fékk hún helminginn, en hinn á áfangastað. Einn daginn var engin brauðskorpa til, en aftur á móti til ilmandi og rjúkandi rúgbrauðssneið. Geitin fékk strax helminginn af sneiðinni og var rölt af stað, svo freistandi var lyktin að Óskar og Jóhann bróðir hans stóðust ekki mátið, nörtuðu í rúgbrauðssneiðina góðu á leiðinni í haga, og svo fór að þegar komið var á áfangastað var ekkert brauð eftir handa geit- inni. Geitin heimtaði sinn síðari helming og þrátt fyrir öll brögð gáf- ust þeir bræður upp og héldu heim á leið með geitina á hælunum. Ekki varð hjá því komist að greina frá málavöxtum. Lína móðir þeirra greip í handlegg Óskars og segir við hann: „Geitin átti brauðið, og þér var trú- að fyrir því. Láttu það aldrei koma fyrir þig aftur að bregðast þeim sem treysta þér fyrir einhverju, jafnvel þótt það sé aðeins lítill brauðmoli." Síðan fá þeir aðra brauðsneið og ætla af stað að nýju, en þá gerist það að geitin stingur höfðinu inn í anddyrið og hrifsar eldsnöggt brauð- ið úr hendi Óskars. Ekki þurfti að hugsa sér að fara með hana aftur í haga, hún var búin að fá brauðið sitt og var nú komið upp nýtt vandá- mál. Geitin mundi verða að flækjast um allt þorpið og þurfti að hafa strangar gætur á henni allan daginn svo hún færi ekki í garða nágrann- anna. Það var því verkefni þeirra bræðra það sem eftir var dags að passa geitina. Merkilegt hvað ein rúgbrauðssneið - ekki einu sinni með margaríni ofan á - getur orsak- að mikil vandræði." Þessi saga er miklu lengri, en lýs- ir hugarfari og þroska Línu við að meta trúnað og samviskusemi öðru fremur. Lína Dalrós var um margt óvenju- leg kona. Hún var, eins og áður hefur komið fram, mikill forkur til allrar vinnu, bæði utan sem innan heimilisins. Mikla unun hafði hún af hannyrðum og garðyrkju og var mjög félagslynd. Hún sótti kirkju vel og regluiega og hafði gaman af dansi, söng og tónlist. Sá sem þetta ritar hefur áður sagt frá því að einn mesti lífsháski sem hann hefur komist í var að dansa fjörugan polka við Línu, en hún var létt á fæti og hafði mikið þol. Nú orðið - vegna aldurs - læt- ur hann sér nægja að dansa vanga- dans við Sigríði Guðjónsdóttur, sem nú syrgir látna vinkonu sína. Dauðsfall eldri manneskju tökum við öðruvísi en þegar ung fellur frá. Þó er það svo að minningarnar spyrja ekki um aldur. Aðstandendur rifja upp liðna atburði frá ýmsum aldursskeiðum, sumir tengjast gleði, aðrir sorg og margs er að minnast og þakka fyrir. Með Línu Dalrós er enn ein „rós- in" fölnuð og fallin. Blómagarður okkar Bolvíkinga er fátækari nú en áður. Samferðamenn hennar um Iangan aldur þakka henni samfylgdina og minnast hennar sem dugmikillar konu, konu sem sigraðist á miklum erfiðleikum, tókst að koma börnum sínum til mennta þrátt fyrir erfið lífskjör. Hún var kona sem gleymdi sjálfri sér og var fremur „þjónn" vina og vandamanna en „húsbóndi". Minning hennar mun lengi lifa með- al Bolvíkinga og annarra þeirra er áttu því láni að fagna að kynnast verðleikum hennar, hæfileikum og góðvild. Ég vil sem bæjarstjóri þakka henni framlagið til félagsstarfs í Bolungarvík og þau góðu áhrif sem hún hafði á samborgara sína alla tíð. Við vitum að henni verður vel tekið á nýjum stað og biðjum henni blessunar þar. Við Lillý færum að- standendum öllum innilegar samúð- arkveðjur um leið og við þökkum góð kynni og vináttu við Línu Dalrós og fjölskyldu gegnum árin. Ólafur Kristjánsson, Bolungarvík.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.