Alþýðublaðið - 19.02.1934, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 19.02.1934, Blaðsíða 2
MANUDAGINN 19.. FEBR. 1934. • -"*".....'.............." "»"".....¦—"......ii iPimiM i ......¦H-..I..I—BW III1...... »¦¦.....¦Ililllllillillí llll llíl'l 'í •¦ ¦--||-¥ 'líllll).....II....... LESBÓK ALÞÝÐU Ritstjóri: Þórbergur Þóiðarson. Hverlr voru brennuvargarnir?* ALPÝÐUBLAÐIÍ) Hverju trúðu menn erlendís? . Utam Þýzkalands var þeim til- kynmámgum nazista yfirleitt hvergi trúað, að kommúnistar hefðu kveikt í rMsþdngshúsinu. íhalds- * blöðim hér heima urðu sér þar þó tii lítils sóma fyrir „dómstóli stögunmar". En erlendis, þar sem sú siðimemtaða viðleitni hefir fest dýpri nætur, að gera einhverja aðgreimingu á sönnu og lognu, var þessi sakaráburður yfirleitt taliinn bull. Himm 1. marz skrifar t. d. franska ihaldsblaðið Le Temps um bruinamm: „Opipberu tilkynningarnar beinr ast auðsæilega að því að blása upp ofsa í fólkinu gegn vinstri mótstöðumni. Það er engin leið til að komaist að rauin um, hvað jrétt eri í því, sem lögreglan s&g- i Ír. Maðlur getur að ©iins fært sönn- ur á, að bruni ríkisþingshú&sinls kom sér mjög vel fyrir kosininga- róður stjórmarimnar. Hann er not- aður semi forleikur til aðgerða, ekki að eiins Qegn kommúnistum, heldur eiininág gegn -sósMdiemó- krötumv og hainn gerjr einnig stormsveitumum og stálhjálmun- um fært að koma f ram sem vopn- að vald." 1 sama töiublaði er líka sagt, að imeðal demokratia og viinstri mamma1 í Berlín riki vantrú á pví, sem sagt sé um orsakir bruinams. Og dagimn eftir segir blaðið: „Famgelsun og játning van der Lubbe inægir ekki til pess að lyfta slæðumni, sem liggur yfir ríkisþingsbrumanum.'' Londomarblaðið News Chno- nfch, sem er frjálslynt, lýsir yfii 1. inarz: „Sú skioðum, að þýzku komm- úmistarnir hafi átt nokkurn þátt i hreinntunni, er hreint og beint Enmfaig Stttmktnd* íhaldsblað í Lomdon, segir sama dag: •; „Oss imyndi undra, ef heimur- imn tæki þá skýringu berra Hit- lers góða og gilda, að brumi rík- isþiingshússins sé verk kommún- istiskra brumavarga." Og Lomáonaríhal'dshlaðið Lkály Tetegmph skrdfar 3. marz: „Nú þegar trúir þvi enginh skynsamur Þjóðverjd, að komm- úinsstaT hafi kveikt í ríkisþimgs- húsijniu. Það hefir síðar orðið kumnugtí að Goerimg kafteinn hafðrf þegar fyrir þinghúsbrumann umdirbúið til'skjpaniir og gert of- beltíisráðstafanir, eins og hann vissi það fyrir fram, að eitthvert æsSmgarefni ætti að koma fyrír i Berlin þessa nótt." Em MorgumbladW bar sannleik- ainum þannig vitni 1. marz: „Kommúmíistar í Þýzkalandi efna 'tjl borgai®styrja:ldar. Þeirkveikja i ríkisþiingshöllinni í Berlín, og urðu á henni miklar skemdiit/' *) Á máinudaginn urðu tvær > vjlliuf í grein minni um bruna ríkisþingshússins. „Mircher" lðg- rieglustjóri á að vera Melcher. I- .- kveikjam i Berlínarhöllinni var ékki gerð 25. jamúar, heldur 25. fabnSsav Og 28. febrúar talar Vlsir uii „Herandarverk þýzkra kommúr ista". En Alpýdiibkíðtð áttaði sig und- ir eins á, hwerinig í ölln lá. Það kailar brumamn „Stórfeldustu kosmlinigabrenur, siem sögur fara af". En hverfum nú aftur augna- blliksBtumd til Þýzkalands. Starfsmannaliðið sent heim, Eins og áður getur, hafði Goe- rimg kumngert, að lögrieglan hefði fuindið glæpsamleg gögn í Karl Liebkniecht-húsinu, meðal annars um íkveikju .kommúinista í rik- isþiingshúsiMu. Dagana 24. og 25. febrúar voru öll dagblöðin í uppmámi yfir þessum hryllilegu morðplöWum. Goering var þá yfirmáður prússnesku lögreglunn- ar sem innanríkisráðherra. Og sem forseti ríkisþiingsins hafðá hainn umsjón með þinighúsinu. Hver óvitlaus maður myndi 'því ætlá, að Goering hefði gert eitthvað til þess að afstýra þessu glæpaverki kommúmistanna, sem hamn hafði sjálfur hoðað. En hvað gerir þá Goering? Þið hald- ið* kanski, að hann hafi sett lög- regluvörð um húsið til þess að varma kommúnistunum áð bisa þalngað inn íkvéikiubyrðunum ? öðru nær! Hið eina, sem Goerjmg gerir til vamar ríkisþingshúsinu,« er það, að húsvörðuiinn, sem er nazisti, sendir alt starfsfólk húsis- ins heim klukkan eitt brunadag- imm. Starfsfólkið tjáði honum, að þetta væri þvert ofam í reglurn- ar. En húsvörðurinn svaraði, að það skyldi samt sem áður fara, því að nú væri ekkert meira að gera. . Forfngjarnir halda kyrrn fyrir i Berlín. í lista, sem nazistablaðið Völk- ischer Beobachter flutti yfir kosnimgaræður Hitlers, er það telr ið sérstaklega fram, að hann tali senmilega ekki 25. og 26. febrúar, og undir engum kringumstæðum 27. febrúar. Þann dag héiyu þeir aliir kyrru fyrir í Berlin, Hitler, Goebbels og Goering. Heimildir segja, áð anginn þeirra hafi þó haft neitt sérstakt að gena bruna- kvöldíð. Þeir eru allir komnir á brunastöðvarnar nokkrum mínút- um eftir að eldurinn brýzt út. „Þetta er teikn, sem Gað heflr gefið oss". 1 fylgd með Hitler og Goebbels á brunastöðvarnar var Safton Delmer, fréttaritari enska blaðsdns Daily Express. Hirm 28. febrúar skýrir hann, frá brunanum. Þar segir hann frá því, að Hitleir hafi isagt þessar setmingar, þega'- þeir komu á brunastaðinn: „Þetta er teikn, sem Guð hefir gefið oss. Nú getur enginn hindr- að o:ss í að slá kommúnistana niður með jármhendi." Síðiam isneri Hitler sér að Del- mer og hélt áfram: „Nú erum við vitmi að miklum tfmamótum í sögu Þýzkalamds. Þessi bnimi er byrjun þeiw**." Þessaa' setningar kanzlarans sýna svart á hvitu, að hann hefir þá að niiinsta kosti verið búinn að átta sig á þyí, tii hvers ætti að mota bruuamn. Lögreglan er ankin. Hilnn 22. febrúar fyrirskipaði prússmeska stjórnin að auka lög- reghih'ðið með hjálpariögreglu. 1 þessa hjáiparlögreglu voru að eims teknir stormsveitamenn og stálhjáimar. Goerimg tók að sér stjórnina á hjálparlöigrieglunni. Þessi ákvörðun var tilkynt op- inberlega 25. febrúar. Til hvers eykur Goering lög- negliuhðið, úr þvi að enginn veit betur en hann, að tiikynningamar um samsæri kommúmista voru tómuT tilbúningur? Stormsveitirnar biða tilbúnar i Berlin. Hiinn 27. febrúar er ölium stomisveitunum í Berlín skipað að bíða tiibúnum í skálum sín- um. Stormisvdtarmaður, sem flúði úr Þýzkaliandd í lok marz, lét Paríísaribllaðinu L'Intransigeant í té eftirfariandi frásögn: „Himm 27. febrúar um miðjan dag fengum við fyrirskipun um að haídia kyrru fyrir í vistarver- um okkar, þar til frekara væ'Ti ákveðið. Okkur var stranglega fyrirboðið að sýna okkuir í flokk- um á götunum. Að eins peninga- söfnurunum var leyft að faira út mieð söfinunarbaukana. Nokkrir menn, sem höfðu sérstakt umboð, fiengu og leyfi til að fara út. Við vissum ekki, hvað þetta átti að þýða, og bfðum, þar tii alt í einu kl. 10, að þessi skipun kom: „Aliir að Brandíenborgarhliðinu! SMljið eftir vopinjm! Varnargirð- ing! Ríkisþingshúsið bnennur!" Leiðtogi Berlímarfilokksins, Ermist, safnaði nokkrum af okk- ut saman í ölkrána á horninu á Wilhelm- og Dorotheemrstrassie. Hamm gaf okkur fyrirskipun um að fara út í hiina ýmsu borgar- hllita og breiða það út í' bjór- stofunum og á götuho'rniunum, að kommúmistar hefðu kveikt í ríkis- þingshúsimu, að sannanir væra fengnar, —. í stuttu máli: okkur var isikipað að segja alt þáð', sem sagt hafði verið í blöðmnum dag- inn áðtur. ' A þessari stundu var það ekki kummugt, að van der Lubbe væri Holtendiingur og að Torgler hefði farið isíðastur mainna út úr þing- husimu. Þetta var okkur siagt sem óyggjandi staðreynd og með þeÍTri vissu, að við fyltumst ofsa- legri reiði gegn brennuvörgunum. Við æddum áfram og rákum er- indi okkar með logandi ákafa. Því oftar se;m ég endurtók sög- uma, því ýtarlegri varð hún, og bráðlega varð ég siónarvottur að rrw)rðbremnunmi.'' Ermst flokksforingi er hátt siett- ur í liði Hitlers. En það þarf meira en? vienjulega flokksfor- iingjaþekkingu til þesS að vita á nokkrum míhútum eftir kl. 10, að Torgler hefði farið síðast út úr þilnghúsinu. Ernst flokksfor- iirijgi var þaulkunnugur plani Goebbels og Goierimgs. Hann fékk það sérstaka hlutverk að gera stormsveitamennina kaltera að „morðbriennu kommúnista". Frh. HANS FALLADA: Hvað nú ungi maður? Islenzk þýðing eftir Magnús Ásgeirsson. ANNAR ÞÁTTUR Berlín Hér segir frá frú Miu Pinneberg og hún segir frá Jachmann. Frú Mia Plnmeberg kemur brunandi inn á brautarstöðina í Stettkx Hún er kafrióð í kinmim eftir allsnarpa orðasennu við 'bítetióranm um það, hvortt tvö mörk og sextíu sé ekki of mikíð fyrir tíu mímútma akstur. Bílstjóranum iverður ekki hug- hægra þegar hann kemst eib því, að .fru Mía ætlar s^álf að' skunda inn á brautarstöðinla;, eh láta bílinn bíða við hlie^ið, án þess að borga hamn. Frú Mía siegist' ekki vaðai í íneinum milljiónum, og að það verði þ ví að bíða þaingað til mpux sinn komi með Stettinarbrautinnri að borga þetta ósvifma okurverð. En bilstjórinn maldar í móinnv, og deilan eykst orð af orlði. Bílstjörimh segist ek'ki mlega stöðva umferðiina með því að bíðia þarna; p'að sé bannað. Auk þess sé það langtum eimfaldara fyflir hana að borga sér þetta lftilræiðli strax, og fá penimgana síðan endurgreidda (hjá syni sínum.' Loks skerst lögriegluiþjónn í málið og skafckar leikinn mi!l:li þeirra á þann hátt, alð frú 'Míía sér sé'r þann kost Vænsiiian/, að< borga það, sem upp var sett. Forsalur. Tröppur. Sjáffsali með stöðvaTmiðum. ,Á hún að fá sér einh? Þar færu aftur tuttugu pfenningar, og svo fer hún 'kanske út um rangar dyr, þegaT til kemur. — Nei, hann isikal sannarlega fá að enduj(grieiða henni þessa skildinga- Og á leið- . inni heim verður hún að muna eftir því, að n*a Bér í smjö'-r sardímur og tómíata. Jachmann sér fyrir víninu. Ætti hún að kaupa blóm hainda þiesisari ungu tengdadóttur sinni? Nei, það væri bara til að eyða paningum og koma henni upp á of ; miík«ið dekur. — Frú Mía Pilnneberg stikar fram og aftur um brautarstíginn. Andlitið er svipdauft og kvaphoilda, og augum með einkennii- legum ljósbláum iit, eilns og þau væru fariri að uppJitast. Hárið er Ijóst, alveg glóbjart, en augabrýrnar svartar og örlitíir farða!- blettir á kinnunum. „Blessaður dflengurimn," hugsar hún hrærð í huga. Hún veit . að það á vel við, að húm sé ofurlítið hnærð i 'þetta s'kiftó, pví ainmars væri það alveg út í blaiinn að fara a'ð taka á mlóti þeim' á stöðiinni. Skyldi hann alt af vera sami kálfurinn? Auðvitað — hyers vegna hefð'i.hann anma'Hs verið að giftast stelpu frá Ducherow? Og ég sem hefði svo vel getað gert mann úr honum og haft gagn af hoinum. Og koman, jú, hún ætti nú að getid hjálpað mér eitthvað', sérstaklega ef þetta er nú ieitthvert saklaus| guðíslamb. Jach- mlann segir a'lt af að búskapurinn sé of dýr hjá rnfér. ;Ég gæti kamske látið vinnuikonuna fam. Guði sé lof — þarna kemur loksins festin. — • . „Komið þið blessuð iog sæl," segir hún og er öll 'eitt ánægjui- hros. „En hvað þú ert hraustlegur og sællegur, elsku drengurinu - rajRi Pað er neizt' utilt tyríir atv líaö se mort' vfnna að verz'ía með fcol. — Eða voru það ekki kol, sem hann verzlaði með? Af hverju hefir þú, þá sagt þ^ð í bréfumum til míln? Þér er alveg óhætt að kyssa mig. Varalituramin, sem ég nota/ litar ekki frá sér. Og þéri 'er það líka óhætt, Pusser mám-, Ég hafði saitt að segija buigjsað: mér þig alt öðnu vísi." „Nú?" segir Pússer ©g hlær. „Hvemig bafðir þú þá hugsað þér mijg?' „Nú, hvað heldur þú að maður hugsi um stúlku, sem kemur úr sveit og heitir Emma? En' það 'verð ég að viðurkenna, Hansi, að þú hefir ekki valiið af vetjni endanum. Hún er 'alveg eins og yaikyrja, með hvelfd brjost og alt í lagi. Æ, elsku, farðu nú ekki að roðna, því þá dettun mér strax í hug að rj>ú séw frá Ducherow." „Neii, ég er ekkert að roðnal," segir Púsaeir. „En finst ykfcurj ekki von að ég sé ámiægjMteg í framlan í dag? Berlín! atvinna; hjá Mandel — og ömniur eins tengdamóðir'!" ,,Hvernig förum við anmars að með dótið ykkar? Þið verðið að láta burðarkarliana sjá um það, — eða hafið þið húsgögn;? Ekkd það? Það getur líka beðið, þvi að fyrst um siinn getið þið fengið herbergi með húsgögnum biá mér, og pieningar eru betri en hús- gögn. Vonandi eruð þið ekki peningalaus ?" „Hvaðan ættum við svo sem að hafa pieninga?" rymuir í Pinme- berg. „Þáð þætti mér gaman að víta. Hvað borgar Mandel á miánnði?" „Hver þá? Mamdel?" „J,á, Mamdels-vöruhúsið:, þar sem ég hefi fengið atvinnu?" „iSagðá ég Mamdiel' í bréfiniu ? Því er ég bara alveg búin, að gleyma. Þú verður að tala um það við Jachmainm í kvöld. Hann mjam þetta alt saman." „JachmamM? Hver ler þafe?"

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.