Morgunblaðið - 20.03.1998, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 20.03.1998, Blaðsíða 2
2 B FÖSTUDAGUR 20. MARZ 1998 MORGUNBLAÐIÐ DAGLEGT LIF Þunglyn di talið auka líkur á hjartasjúkdómum Þunglyndur maður er niðurdreginn, þreytt- ur og virðist líkam- lega óvirkur segir Ingólfur S. Sveinsson geðlæknir í samtali við Helgn Kristínu Einarsdóttur. Veru- leikinn er hins vegar allur annar að hans sögn því þunglyndi leiðir til mikils streituástands í líkamanum. NÝJAR rannsóknir leiða í ljós órofa samhengi milli þunglyndis og hjartasjúk- dóma samkvæmt nýlegri grein dagblaðsins International Herald Tribune. Niðurstaðan virð- ist samkvæmt umfjöllun blaðsins koma vísindamönnum á óvart en Ingólfur S. Sveinsson ^eðlæknir er á öndverðum meiði. „Eg er hissa á því að þeir skuli vera hissa. Það eru ekki ný sannindi að tengsl séu milli sálar og líkama," segir hann. Vitnað er til tímarits bandarískra geðlækna, Amerícan Journal of Psychiatry, í grein eftir læknana Alexander Glassman og Peter A. Shapiro þar sem þeir gera grein fyrir niðurstöðum fimm rannsókna sem gerðar hafa verið opinberar í fagtímaritum síðastliðin tvö ár. Þær eru á þá lund að einstaklingar heil- brigðir að öðru leyti en því að þjást af þung- lyndi séu mark tækt lík- legri til þess að verða hjartasjúk- dómum að bráð en samanburðar- hópur þar sem enginn á við þung- lyndi að etja. „Fjöldi rannsókna sýnir fram á að líkur þunglyndissjúklinga á því að fá hjartaáfall séu tvöfalt meiri en þeirra sem ekki þjást af þunglyndi. Einnig virðist þunglyndi hafa áhrif á hversu lengi sjúklingar með hjartasjúkdóma lifa því þeir sem glíma við þunglyndi í kjölfar hjarta- áfalls eiga minni möguleika þegar til lengri tíma litið, burtséð frá því hvort þunglyndið gerðí vart við sig í framhaldi af sjúkdóminum eða var þegar til staðar. Líkurnar á öðru hjartaáfalli eru þrisvar sinnum hærri en þeirra sem eru léttari í lund samkvæmt rannsókn belgískra vísindamanna sem birt var í tímaritinu Circulation," segir í Herald Trib- une. „Vitað er að hár blóðþrýstingur, hátt hlutfall kólesteróls í blóði og offita auki líkur á hjartasjúkdómum en nú bendir ýmislegt til þess að þunglyndi skipti ekki síður máli," hefur blaðið enn- fremur eftir dr. Frasure-Smith sálfræðingi og prófessor við McGill-háskóla. Þunglyndi var fyrst gefinn gaum- ur í tengslum við hjartasjúkdóma snemma á áttunda áratugnum þeg- ar rannsóknir leiddu í ljós að þung- lyndir reyktu meira en aðrir en reykingar eru einn áhættuþátturinn til viðbótar. Seint á níunda áratugn- um leiddi rannsókn sem gerð var í Atlanta hins vegar í ljós tengsl þunglyndis og hjartasjúkdóma líka hjá þeim sem ekki reyktu. „Það kom okkur á óvart," segir dr. Alex- ander Glassman. „Við bjuggumst frekar við því að þáttur þunglyndis myndi hverfa eða verða óverulegur en þegar farið var yfir niðurstöð- urnar reyndist hann þvert á móti mjög veigamikill," segir hann. Þunglyndi hefur áhrif á hjartsláttartíðni Rannsóknir dr. Robert M. Carn- ey við læknaskóla Washington-há- skóla í St. Louis sýna samhengi milli þunglyndis og breytinga á hjartsláttartíðni sem að hluta til gæti skýrt auknar líkur á dauðsfalli af völdum hjartááfalls. „Rannsóknir Dr. Carney og sam- starfsmanna hans leiddu ennfremur í ljós að ójafn- vægi efnaskipta í heila sem fylgir þunglyndi hefði áhrif á stjórn taugakerfisins á starfsemi hjartans," segir í Herald Tribune. Þess er getið að lækn- ar hafi löngum verið vak- andi fyrir því hversu miklu máli tilfinningalegt jafn- vægi skipti og að viljinn til þess að ná sér sé veigamikill þáttur í bata. Einnig er vitað að líkamleg veikindi geti leitt til andlegrar vanlíðunar. „Þegar maður hugsar sér þung- INGOLFUR S. Sveinsson geðlæknir mælir með slökun tvisvar á dag til þess að fyrirbyggja streitu. Streita er aðferd líkamans til þess að bregðast við hættuástandi og í lífi nútímamannsins eru helstu streituvaldarnir óvissa, ótti, reiði, andlegt álag, andvökur og svefnleysi. Minningar í föstu formi VERALDLEGIR munir til að grípa með sér heim á ferða- lögum eru af margvíslegum toga, sérstaklega í Nepal, þar sem erfitt er að ramba á grip sem ekki bíður eftir búferlaflutningum. Eigulegir hlutir eru á hverju strái í höfuðborginni Kathmandú og eng- inn er maður með mönnum eftir kaupæðið nema með tíbeska helgi- mynd, thangka, til dæmis af hjóli lífsins, í farteskinu. Andlitsgrímur úr pappamassa eða leir og marghöfða strengjabrúður eru ekki síðri. Grímurnar bera inn- fæddir við eina mestu hátíð ársins, Indrajatra í september, svo dæmi sé tekið, og þar fyrir utan eru þær fyr- irtaks veggskraut. Fyrirmyndirnar eru guðir ýmiss konar, til dæmis Ganesh sonur Shiva og Parvati, sem þekkist á fflshöfðinu, Bhairab eða Shiva aftur í sinni skelfilegustu mynd og gyðjan lifandi Kumari. Sú síðasttalda er friðsamleg útgáfa af Kali sem aftur er eitt hræðilegasta birtingarform Parvati, eiginkonu Shiva. Hnífar ghurica-hermanna, khukri, sem lengi hafa skotið mönnum skelk í bringu, eru verðug ögrun við tollyf- irvöld. Ghurkarnir eru málaliðar í breska hernum og geta sér jafnan gott orð fyrir herkænsku og grimmd. Tíbeska bænahjólið er einfóld lausn fyrir upptekna en um er að ræða skreyttan sívalning á skafti sem snúið er réttsælis. Inni í hólkin- um er mantra eða bæn á hrísgrjóna- pappír, oftar en ekki om manipadme hum, orðaruna úr sanskrít sem vísar til gimsteinsins í lótusblóminu eða hinnar tæru upplýstu vitundar í fel- um innra með hverjum manni. Bæn- in kemst á áfangastað þegar hjólinu er snúið og sums staðar má finna vatnsknúin bænahjól. Hjóli lífsins er skipt í sex hluta sem tákna jafnmörg stig vansællar tilvistar óupplýstrar veru í eilífri hringrás endurfæðingar og dauða. Hjólið er jafnan fast milli tanna og í klóm árans Mara vegna hinnar óend- anlegu hringrásar en henni til grundvallar eru lestirnir langanir, fáfræði og hatur. Lykiltákn þeirra eru jafnan í innsta hring; haninn, höggormurinn og svínið sem bíta hvert í annars enda, hinu háð. HLÝÐIN strengjabrúða. Stæriiæti, öfund og græðgi Sérhver vera fæðist aftur inn í einn heimanna sex af völdum tiltek- ins lastar sem rakinn er til skorts á innsæi en sá sem vill stíga af hjólinu fylgir hinum upplýsta Búdda, eða bodhisattva sem er næsti bær við. Bodhisattva er hálfbúdda sem slepp- ir tækifærinu til þess að öðlast nirv- ana eða lausn undan áþján endur- fæðingarhjólsins svo hann megi hjálpa mannkyninu. Hvert tímabil á sinn bodhisattva og hálf-búdda okk- LÍFSINS hjóli er skipt í sex tilvistarstig.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.