Morgunblaðið - 28.08.1999, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 28.08.1999, Blaðsíða 10
10 LAUGAKDAGUR 28. ÁGÚST 1999 MORGUNBLAÐIÐ FRETTIR Heimspekisaga eftir Gunnar Skirbekk kemur út í íslenskri þýðingu Skrifuð „með nútím- ann í huga" SAGA vestrænnar heimspeki frá tímum Forngrikkja til nútímans er viðfangsefnið í Heimspekisögu eftir Gunnar Skirbekk og Niels Gilje, sem út er komin hjá Háskólaútgáf- unni í íslenskri þýðingu Stefáns Hjörleifssonar. Að mati Páls Skúla- sonar, heimspekings og rektors Há- skóla íslands, er þetta sérstæð heimspekisaga að því leyti að hún er samin með nútímann í huga. Skirbekk sagði á fundi með fréttamönnum að þótt um væri að ræða hefðbundna heimspekisögu mætti nefna sérstaklega að í henni væri lögð áhersla á nauðsyn sam- ræðu við samtímann. Reynt hefði verið að skrifa bókina þannig að les- endur gætu fundið samsvörun við þau vandamál sem þeir ættu sjálfir við að etja. Einnig vildi hann taka fram að í bókinni væru kaflar úr þeim frum- textum sem fjallað væri um. „Við töldum mikilvægt að gefa þeim heimspekingum, sem fjallað væri um, möguleika á að sýna eigin hugs- anir og skrif. Þannig gæti orðið samræða á milli okkar texta og frumtexta þeirra." I bókinni sagði hann að væri fjall- að um heimspeki í víðum skilningi. „Við fjöllum meðal annars um stjórnspeki, til dæmis fasisma og sósíalisma. En ég held að þetta sé allt hluti af hinu menningarlega um- hverfi." Einnig sé fjallað um sögu vísinda og fræða. „Ekki einungis náttúruvísindin, heldur einnig hug- vísindi, sem eru, að ég held, oft sniðgengin." Skirbekk er prófessor í heim- speki við Háskólann í Bergen. Sér- svið hans eru vísindaheimspeki og heimspekisaga. Bókin hefur verið þýdd á dönsku og sænsku, auk þýsku og ensku. Þýðingar á fleiri tungumál munu vera í bígerð. Morgunblaðið/Jim Smart Páll Skúlason, Gunnar Skirbekk og Jörundur Guðmundsson ræða við fréttamenn. Markar tímamót í heímspeki á Islandi Jörundur Guðmundsson, deildar- stjóri Háskólaútgáfunnar, sagði út- komu bókarinnar marka tímamót hér á landi þar eð ekkert heildstætt rit um sögu heimspekinnar hefði komið út á íslensku um áratuga skeið, eða síðan Ágúst H. Bjarnason sendi frá sér Sögu mannsandans. Páll kvaðst lengi hafa verið búinn að leita eftir heimspekisögu sem hægt væri að þýða á íslensku þegar bók Skirbekks hefði rekið á fjörur „Það sem ég tók strax eftir og mér fannst athyglisvert var að bók- in var samin með nútímann í huga. Þar er að finna spurningar og vandamál sem nútímafólk þarf að hugsa um. Mér fannst eins og bókin væri hugsuð þannig að hún gæti hjálpað okkur til að skflja betur veruleikann sem við værum að lifa." Þýðandinn, Stefán Hjörleifsson, ólst upp í Noregi og er nú búsettur þar. Hann lærði heimspeki hér á ís- landi og að því loknu hóf hann lækn- isfræðinám í Noregi. Meðfram því vann hann að þýðingunni á Heim- spekisögunni. Bændur taki þátt í skóg- ræktarstarfi LANDSSAMTÖK skógareigenda á íslandi halda aðalfund sinn að Hótel Vin, Hrafnagili í Eyjafjarð- arsveit, dagana 27.-29. ágúst. Sam- tökin voru stofnuð árið 1997 og héldu sinn fyrsta aðalfund á síð- asta ári. Að sögn Sigrúnar Sigur- jónsdóttur, skógræktarfulltrúa á Akureyri, eru mörg minni félög aðilar að landssamtökunum og því er landsfundurinn til þess fallinn að stilla saman strengi og marka stefnu í starfi skógræktar á ís- landi. Að sögn Eddu Björnsdóttur mun aðalfundurinn að mestu snúast um að halda áfram þeim störfum sem nú eru í þurðarliðnum hjá samtök- unum. „Eg bendi þar á það átak sem er í fullum gangi og snýst um að fá bændur inn í skógræktar- starfið. Það hefur sýnt sig á síðustu árum, að viðhorfsbreytinga gætir orðið í skógræktargeiranum. Fólk sér, að með skógrækt fæst há- marksnýting á landi sem kannski áður var bara tún eða melar." Af öðrum dagskrárliðum fundar- ins má nefna að í dag flytja Þórar- inn Sólmundarson frá Þróunarsviði Byggðastofnunar og Karl Gunn- arsson frá Mógilsá erindi um skóg- rækt og byggðaþróun. Að loknum aðalfundarstörfum munu gestir síðan fara í skógræktarferð í Leyn- ingshóla og Grundarreit. Alvarlegar upplýsingar komu fram á ráðstefnu Rauða kross Islands um börn og áföll FRA árinu 1980 hafa 308 börn verið rannsökuð á barnadeild Landspítal- ans vegna gruns um illa meðferð; þar af 43 vegna líkamsmeiðinga. I um það bil helmingi tilvika var hægt að staðfesta áverkann sem barnið var sent út af, að sögn Gests Páls- sonar barnalæknis á Barnaspítala Hringsins. Líkamlegt ofbeldi gegn börnum er ill meðferð á barni sem leiðir til lík- amlegs áverka, svo sem beinbrots, bruna, mars, sárs eða áverka á innri líffærum. Kynferðisleg! misbeiting fellur ekki undir þessa skilgreiningu. Samkvæmt almennri skilgreiningu er ill meðferð á börnum „þegar börn verða fyrir áverka af hendi foreldris eða forráðamanns eða vegna van- rækslu þeirra og framferði foreldris eða forráðamanns stríðir gegn viður- kenndri hegðun eða brýtur í bága við lög um vernd barna og ungmenna nema um slys hafi verið að ræða". Réttindi barna vel tryggð á Eslandi Vandi getur verið að skflgreina hvað hér á undir. „Kona sem er að ganga með barn niðri í bæ, heldur í hendina á því. Barnið rífur sig laust, hleypur út á götu og fyrir bíl og stórslasast. Það er slys. Kona sem er að labba niðri í bæ með barn og hefur engan áhuga á að passa barn- ið, er bara að skoða í gluggana, og barnið stekkur fyrir bfl vegna þess að það er ekki passað. Það er van- ræksla," sagði Gestur. Réttur barna er viðurkenndur með ýmsum hætti, meðal annars með yfirlýsingu Sameinuðu þjóð- anna, lögum og reglugerðum sem eru í mjög góðum farvegi hér að mati Gests. „Lögin eru góð, það er hins vegar kannski spurning um það hvernig gengur að framfylgja þeim," sagði Gestur. Hann lagði áherslu á skylduna til að tilkynna félagsmálayfirvöldum um slæma meðferð á barni þótt aðeins liggi fyrir grunur um hana en ekki vissa. Tilkynningarskyldan er hafin yfir ákvæði laga um þagnarskyldu. Gestur rakti lauslega sögu illrar meðferðar á börnum. Hann sagði slæma meðferð á börnum alltaf hafa þekkst og að hún muni alltaf verða til staðar. „Fólk þarf að viðurkenna staðreyndir," sagði Gestur. Mikilvægast er að viðurkenna þetta sem vandamál Mikilvægt er að horfst sé í augu við að líkamlegt ofbeldi gegn börnum er stað- reynd á Islandi, að mati Gests Pálssonar barnalæknis. Erla Skúladóttir sat fyrir- I—-——----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------s»----------------------------------------------------------------- lestur Gests á ráðstefnu RKI um börn og áföll í gær þar sem fram kom meðal ann- ars að ástæða hefur þótt til að rannsaka andlát barna hér á landi sem talið var að rekja mætti til illrar meðferðar. Forðast að horfast í augu við staðreyndir Skammt er síðan slæm meðferð á börnum var viðurkennd sem vanda- mál. Félög til verndar börnum voru ekki stofnuð fyrr en seint á 19. öld. „Dýraverndunarfélögum var komið á fót áður en barnaverndarfélög komust á. Fyrsta mál sem tekið var fyrir í Bandaríkjunum sem varðaði barn var hjá dýraverndunarfélagi," sagði Gestur. Hann segir það í sjálfu sér eðlilegt því margt sé líkt með dýrum og börnum. Þau geti ekki tjáð sig og séu algjörlega upp á þá komin sem eiga að hugsa um þau. Gestur segir lækna hafa verið lengi að taka við sér og sinna vanda- málinu. Ekki sé lengra síðan en árið 1962 að grein eftir virtan bandarísk- an barnalækni birtist í tímariti bandarísku læknasamtakanna. „I þessari grein stendur eiginlega allt það sem aðrir vildu sagt hafa en sögðu aldrei," sagði Gestur. Hann segir að alla tíð hafi fólk forðast að horfast í augu við illa meðferð á börnum. „Þegar ég var við nám í læknis- fræði við Háskólann var ekkert kennt um þetta og ég man að við spurðum um þessa hluti og okkur var sagt það að þetta gerðist ekki hér í þessu landi," sagði Gestur. Hann segir dæmin hins vegar sanna að illa er farið með börn hér eins og annars staðar í heiminum. Tíðni þess verði þó alltaf óþekkt, það sé eðli vandamálsins. Því meira sem leitað er, því meiri verður tíðn- in, að sögn Gests. Hann leggur áherslu á að hann sé ekki að segja að ofbeldi á börnum eigi sér stað í öðru hverju húsi, hann sé einungis að benda á að þetta geti gerst og gerist hér eins og annars staðar. Dæmi um dauðsföll hér á landi Ef tíðni ofbeldis á börnum er áþekk því sem fullyrt hefur verið að sé í Bretlandi jafngildir það 10 til 20 tilvikum vegna alvarlegra líkam- legra áverka á ári, að sögn Gests. Ef dánartíðni af völdum ofbeldis vegna illrar meðferðar barna er svipuð hér og á Bretlandi jafngildir það einu til tveimur andlátum á ári Gestur rakti í fyrirlestrinum sjúkrasögu vegna andláts tveggja íslenskra barna sem ástæða þótti til að rannsaka. Börnin voru innan við ársgömul. Gestur sýndi einnig ógnvekjandi myndir af íslenskum börnum sem beitt höfðu verið grófu ofbeldi. Þau höfðu meðal annars verið hýdd, húðstrýkt og rifin upp á hárinu. Sumum barnanna var misþyrmt á heimili sínu en einnig er meðal ann- ars þekkt tilvik þar sem barn sætti grófu ofbeldi af hendi dagmóður. „Maður lærir það með tímanum að það geta allir hlutir gerst í þessum bransa. Jafnvel á Islandi," sagði Gestur. Líkamlegt ofbeldi á börnum er trúlega vangreint hér á landi, að mati Gests. „Ef maður þekkir ekki þessa hluti, ef maður er ekki alltaf að fást við þá, missir maður af þeim," sagði hann. Gestur segir læknisfræðilega sérþekkingu og reynslu hvað þessi mál varðar for- sendu fyrir réttri greiningu og marktækum vottorðum sem nota má fyrir dómi. Hann segist vílja að þessum málum sé sinnt á einum stað og þeir sem eru vanir greining- unni sjái um hana. Gestur segir gott samstarf við félagsmálayfirvöld afar mikilvægt. Koma í veg fyrir varanlegt tjón Gestur lagði áherslu á mikflvægi þess að greina ofbeldisáverka áður en barn bíði varanlegt tjón og vísar þar til andlegs jafnt sem líkamlegs tjóns. Þegar horft er á slasað barn er mikilvægast að þvinga sig til að láta sér koma möguleíkann á ofbeldi í hug, að sögn Gests. Hann segir að alltaf þegar fengist er við börn þurfi að fá skýringu á hlutunum. „Það er þetta mikilvæga samræmi sem þarf að vera á milli slyssins og áverkans. Passar það sem sést á barninu við það sem sagt er?" Hann segir ástæðu til grunsemda þegar langt er liðið frá slysi við komu til læknis. Einnig þurfi að skoða vel ef áverki er endurtekinn eða ef börn þrífast illa. Við höfuðáverka hjá börnum yngri en eins árs þurfi líka að at- huga málið. Eða ef hegðun barn- anna eða foreldra gefur í skyn að um ofbeldisáverka geti verið að ræða. „Við greiningu á ofbeldisáverkum skiptir miklu að geta lagt saman tvo og tvo," sagði Gestur. „Maður lærir að þekkja hvernig áverkarnir líta út af reynslunni," sagði hann. Algengasta einkenni ofbeldis vegna slæmrar meðferðar er mar- blettir. Þeir eru oft annars konar og á öðrum stöðum en mar sem verður við slys. Oft gefa marblettirnir ná- kvæmlega til kynna hvers konar of- beldi hefur verið beitt, að sögn Gests. Ýmsir aðrir áverkar eru dæmigerðir, svo sem ákveðin bein- brot. Hann segir bruna á börnum algenga og dæmi um að bruni hafi verið tilkynntur til félagsmálayfir- valda. „Höfuðáverkar eru alvarlegustu áverkarnir," sagði Gestur. Þeir geta valdið alvarlegum heilaskemmdum og jafnvel dauða. „Af þeim deyja bömin. Annaðhvort af þeim eða áverka á kviðarholi," sagði Gestur. Hann benti í fyrirlestrinum á að hristingur getur valdið alvarlegum áverkum á börnum. Gestur lagði áherslu á mikilvægi þess að læknar muni að börnin eru skjólstæðingar þeirra og eigi sér ef til vill ekki aðra talsmenn.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.