Alþýðublaðið - 24.09.1934, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 24.09.1934, Blaðsíða 1
MANUDAGINN 24. SEPT. 1934. XV. áRGaNGUR. 280. TÖLU8L. D'AGBLAÐ 00 VIKUBLAÐ C TÖEFAMDI Island á.'íis'i1 Opinberar ráðagerðir í brezkn stérblaii ins innllman ísiands I brezka rikiö Eru þektir islenzkir stjórnmálameim með í þessu ráðabruggi? BREZKA STÓRBLAÐIÐ „THE SCOTSMAN" birti á föstudaginn grein um pólitíska framtíð ís- lands, sem vakið hefir geysilega athygli bæði í Englandi og í Danmörku. í greininni er afdráttarlaust farið fram á það, að ísland verði tekíð inn í brezka ríkið sem sjálf- stjórnarnýlenda (dominion), pegar sambandinu við Danmörku verði slitið 1940—1943. Höfundur grein- arinnar, sem sagður er nákunnugur ísienzkum mál- um, og gefið er í skyn að standi í nánu sambandi og samvinnu við pekta íslenzka stjórnmálamenn, segir, að ísland geti ekki staðið eitt ut af fyrirsig, að það sé nú þegar undir vernd brezka fiotans, að það hafi mikla þýðingu fyrir brezka verzlun og ut- gerð, og að enska flotamálastjórnul hafi augastað á landinu sem þýðingarmikilli flotastöð njilli Ev- rópu og Norður-Ameríku. ALÞÝÐUBLAÐlNU varð kunn- ugt um pessa merkilegu grein síðdegis á laugardaginn. Það símaði pegar fréttarítur- um sinum i London og Kaup- mannahöfn og bað pá um nán- ari upplýsingar um málið. Blaðinu bárust í morgun eftir- farandi skeyti um eíni grein- arinnar og ummæii stjórnmála- manna og blaða um hana. EINKASKEYTI TIL ALPÝÐUBLAÐSINS. (Eftirprantun bönnuð.) KAUPMANNAHÖFN í morgun: THE SCOTSMAN er næst Man- chester Guardian útbreiddasta blað á Englandi og Skotlandi, sem kemur út fyrir utan Lon- don. Grein blaðsins á föstudag- inn fylgdi formáli M biaðinu sjálfu, þar sem sagt var, að hún væri rituð af manni, sem væri nákunnugur ístenzkum málum, og jafnframt gaf blaðið í skyn, að hann stæði í mjög nániu samr bandi við áhrifamikla íslenzka stjórnmálamenn og stæði í sani- vinnu við þá. Eftir að greinin kom út á föstu- daginn og hafði þegar vakið mik- ið umtal, barst ritstjórn blaðs- ins fyrirspurn um það, hver væri höfundur greinarinnar, &a rit- sjórnin svaraði því, að hún myndi akki á þessu stigi málsins birta meiin. möfn í sambandi við þetta mál. \Söguleg rök greinarhöf- undarins fyrir upptöku íslands í brezka heims- veldið 1 upphafi greinarinnar stingur höfundurinn upp á þvi, að ísland verði, þegar sambandinu sé slit- iö' við Danmörku eftir 1940, tek- ið, upp í brezka heimsveldið. Fyrir þeirri staðhæfingu sinni, að svo náið pólitískt samband milli íslands og Bretlands sé eðlilegt og æskiiegt, færir greinarhöfund- urmn eftirfarandi ástæður: I fyrsta lagi sé ísland, land- fræðilega og jarðfræðxtega séð, hluti af eða réttara sagt áfram- hald af Bretlandseyjum. I öðru lagi hafi fimti hlutinn af landnámsmönniuinum komið frá Bretlandseyjum, og eins hafi kristnin og hin kiístoa menni'ng borist til Islands frá Englandi og Noregi. I þriðja lagi hafi enskir kaup- menn um langan tíma, »frá 1415 til 1460, ejnir haldið uppi stöð- ugu sambandi við island. I fjórða lagi hafi Reykjavík i Napóleonsstyrjöldunum J807— 1814 um skeið verið tekin her- skiidi af enskri fregátu. Höfund- urinn: miwnir i því sambaindi enn fremur á það, að Sir Joseph Banks, sem þá var foraeti í hiniu konunglega brezka landfræðifé- lagi, hafi 1772 skrjfað enska ut- anríkisráðu'neytinu mörg bréf um ílsland, þar sem sýnt var fram á, að ísland hefði fyrir Bretland mikliu meiri þýðingu heldur en t. d. New Foundland. 1 fimta lagi sé ísland ómissandi millistöð fyrir enskar flugferðir yfir Norður-Atlantshaf í framtíð- inni. Rök brezka auðvaldsins. Eftir þennan sögulega inpgang kemur greinarhöfundurinn að því, að syna fram á þá stórkostlegu hagsmuni, sem Bretland hafi af því, að Island verði tekið upp í brezka heimsveldið. I fyrsta lagi segir hánn, að öll íslenzk utanríkisverzlun mundi, ef Island væri hluti af brezka beimsveldinu, beinast til Englands, og hann áætlar, að hún muni nema 6 milljónum sterlings- punda (ca. 130 milljónum króna) á ári. 1 öðru lagi séu íslenzk fiskimið miklu nær Éhglandi heldur en fiskimiðin við New-Foundland og að skozkir og enskir útgerðar1- menn myndu, ef Island tilheyrði brezka ríkiriu, fá fastar bæki- stöðvar í íslenzkum höfnum. Rök brezku flotastjórn- arinnar. En það þýðingarmesta af öllu, segir gneinarhöfundurinin, sé þó það, að hægt sé á auðveldan hátt að breyta íslenzku höfnun- um á Norður- og Vestur-íslandi í þýðingarmiklar fliotastöðvar, á miðri teið milli Evrópu og Norð- ur-Amieríku. Ensku flotastjórninni er afar vel Ijóst, segir greinarhöfund- urinn, hve alvarlega hættu pað mundi hafa í för með sér fyrir Bretland, ef floti einhvers annar stórveldis næði undir sig pessari „lykilaðstöðu" og Engíand hafi pví að sjálfsögðu hag af pví og hug á pví, að fry&gja sér hana sjálft. ísland brezk nýlenda sam- kvæmt sjálfsákvörðun (!) THE SCOTSMAN flytur með þiessari grein langa forystugrein um þetta mál, þar siem svo er að orði komist, að það sé hressandi á þiessum tímumi þiegar menn séu orðnir svo svartsynir, að tala um að brezka heimsveldið sé í þann veginn að gliðna snndur, að frétta, að það sé einnig mögu- leiki á því1, að brezka ríkið stæl^ki áður en langt um líður, að það stækki, „ekki fyrir þvingunarráð- stafanir, heldur fyrir sjálfsákvörB- arrétt þjóBianna, svo að notað sé orðalag Wilsons." Álit danskra blaða og stjórnmáiamanna: Bretar sækjast eftir yfirráðum á íslandi. Innihald greinarininar í THE SCOTSMAN var orðið kunnugt í Kaupmannahöfn á laugardaginn, 1943? og vakti strax gílurlega athygh' hér. Blöðin skrifa þó mjög rálegá um málið, og lieibandi mienn, sem þau hafa snúið sér til, segja, ,að þeim sé ekki kunnugt um, að neinar óskir séu uppi á íslandi um þaö', að ganga inn í brezka heimsveldið. BERLINGSKE TI- DENDE minnir þó á það, að Ás- geir Asgeirsson, fyrvierandi for- sætisráðherra, hafi verið í Lon- tíon í vor og komið þaðan meðí loforbi um stórt ríkislán til þess að greiða eldri ríkisskuldir. Prófessor Erik Arup, meðlimí- lur í íslenzk-dönsku lögjafnaðar- nefndinni, segir, að grednina beii að skoða sem lið í pólitík skozkra úlgerðarmanna („et Stykke spe- cielt skotsk Fiskeripolitik"). Heildarálit danskra blaða og stjórnmálamanna á þessu máli er það.að Bretar séu að sækjast eftir yfirráðum á Islandi, en Is- lendingar ekki eftir því að kom- ast undir Bretland. STAMPEN. Fréttarltarl Alpýðnbladsfiis f London á vlö- tal wið Dtenn f brezkra stjérn >nnl. „Bretlataid mon fylflia atburðnnnni 1940 með mikilli og vinsamlegri athygli.M EINKASKEYTI TIL ALPÝÐUBL. LONDON, suunudagskvöld. Brézka stjórnin hefir ekki auga- stað á því, að gera ísland ífram-í tíiðinni að brezkri sjálfstjómar^. nýtendu, þrátt fyrir uppástung- una, sem kom fram um það í THE SCOTSMAN á föstudaginn. Ég átti í dag tal við menn á hæstu stöðum, sem ,óhætt er að taka mark á, og þeir sögðu mér, að þaði sé álitið þar, að framt'i'ði ÍBlands sé algerliega þiess eigfö. mál, og að það séu ekki minstu líkindi til þess, að Bretland hlut- ist til um það á nokkurn hátt. Auðvitað mun Bretland fylgja at- burðunum eftir 194o, þegar bú- ist ier viðv að alþiugi muni segja upp sambandinu, sem nú er við Danmörku, með mjög vinsamlegri og mikilli athygli. En afstaða Bretlands mun eftir sem áður verða sú, að hlutast ekki til um þau mál. Greinim í THE SCOTSMAN sagði orðrétt: „ísland getur varla staðið eitt út af fyrir sig. Þvi er vel ljó.st, að pað stendur undir vernd brezka fiotans. Utanríkisyerzlun þess., semnem- úr nálega 6 milljónum steriing.s- punda, er smám saman að fær- ast til Bretlands. Það er augljóst, að til pess að tryggja öryggi sitt, verður pað að ganga í brezka rikið, ef pað slitur sambandi sinu við Danmörku." Höfundur greinarinnar í THE SCOTSMAN bendir á söguliegt samband milli Bretlands og Islands og bætir við: Hagsmunir Bret- lands af því, að hafa Island í heimsveldinu, eru margvfstegir. Pað myndi flýta fyrir því, aÖ ut- anríkisverzlun Islands flytti'St al- gerlega yfir til Bnetlands. Figkd- miðin við Island eru miklu nær en fiskimiðin við New-Foundland og brezkir þegnar hefðu þá rétt til að hafa útgerðanstöðvar sinar í íslenzkum höfnum., en það hafa þeir ekki nú. MACBRIDE. Daily Herald. BVe físlliuis í B»nda lokið ikjöifö WASHINGTON í morgun. Verkfallsleiðtogarnir hafa fyr- irskipað verkíallsmönnum að hverfa til vinnu sinnar á ný. Eru það 500 000 verkamenn, siem um er að ræða. V erkfaHsnefndin- hefir tllkynt, að verkamenn hafi komið fram ölium helstu kröfum sinum. (United Press.)

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.