Morgunblaðið - 15.08.2000, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 15.08.2000, Blaðsíða 22
22 ÞRIÐJUDAGUR 15. ÁGÚST 2000 MORGUNBLAÐIÐ NEYTENDUR Nýtt Vatnssía KÍSILL ehf. hef- ur sett á markað yatnssíu. I frétta- tilkynn- ingu seg- ir að sían sótt^ hreinsi vatn, fjarlægi meðal annars salmonellu og e-coli gerla. Á síunni er snúra sem tengd er við vatnskrana. Þannig er vatnið leitt inn í tækið þar sem það hreinsast. Sían er á stærð við kaffivél og geng- ur fyrir rafhlöðum. Hún fæst meðal annars í Húsasmiðjunni, Byko, Ell- ingsen og Vatnsvirkjanum. Brauð- stangir og pitsur DREIFING ehf. hefur sett á markað hvít- lauksbrauðstang- ir með osti og tvær tegundir af örbylgjupitsum. í fréttatilkynningu segir að brauð- stangirnar séu hitaðar í ofni í 8-10 mínútur en pits- urnar á að hita í örbylgjuofni í 3 mín- útur. E-vítamín er öflug vörn fyrír frumur líkamans náttúrulega! heilsuhúsið É Berjatíminn haf inn Ber allt árið Krækiber, bláber og aðalbláber hafa ver- ið tínd hér á landi allt frá landnámi. Berjatíminn er nú hafinn og víst að margir eiga eftir að leggja leið sína í berjamó enda eru berin talin holl og af mörgum hreinasta _____sælgæti._____ MARGIR berjatínslumenn eiga sitt uppáhalds berjasvæði þar sem þeir fylla ílát sín ár hvert um þetta leyti. Aðrir ferðast um landið þvert og endilangt til að leita uppi ný berja- svæði og kynnast um leið margs kon- ar náttúru enda útiveran stór hluti berjatínslunnar. Skólavörðustíg, Kringlunni & Smáratorgi mílupa Börn ekki síður en fullorðnir hafa gaman af berjatínslunni. Morgunblaðið/Ásdís „Krækiber, bláber og aðalbláber þroskast í ágúst og september," seg- ir Nanna Rögnvaldsdóttir, ritstjóri hjá bókaforlaginu Iðunni. ,Annars fer þetta allt eftir tíðinni hverju sinni. Ber hafa áreiðanlega alltaf verið höfð til matar á íslandi. I bók Hall- gerðar Gísladóttur, íslensk matar- hefð, kemur fram að samkvæmt ís- lensku þjóðveldislögunum mátti tína ber upp í sig á eignarlandi annarra en það varðaði sektum að tína þau og flytja burtu. Þar kemur einnig fram að krækiberjavín var bruggað í Skálholti snemma á öldum, senni- lega vegna skorts á innfluttu messu- víni." Berjaskyr var algengur réttur síðsumars og á haustin áður fyrr að sögn Nönnu og voru berin gjarnan geymd í súru skyri fram eftir vetri eða í sýru og drukkin með henni til bragðbætis. „Berin hafa áreiðanlega oft stuðlað að því að draga úr skorti á C-vítamíni, sem var mjög algengur hérlendis, einkum á vetrum. Krækiber eru óvíða borðuð annars staðar en á íslandi þó þau vaxi í fleiri löndum eins og t.d. á Grænlandi, í Kanada og í Skandinavíu. Samar, In- úítar og norður-amerískir indíánar borða raunar mikið af þeim." Trefjar og C-vítamín eru gildi berjanna t „I dag er ýmislegt gert úr berjum. Ur krækiberjum má gera bragðgóða saft og hlaup. Þá eru berin tilvalin á skyrið og einnig má gera úr þeim ljúffengar sósur, t.d. með villibráð eða ábætisréttum." Bláber og aðalblá- ber eru náskyld en aðalbláberin þykja betri enda sætari og safaríkari. Bláber eru fremur smá hér á landi en þykja bragð- góð. Þau eru vinsæl- ust fersk en einnig___________ notuð í bökur, grauta og í skyr. Þau má frysta og þurrka og gera úr þeim saft, hlaup og sultur. „Hérlendis vaxa aðalbláber víða en aðallega þó um norðanvert landið og var lyngið töluvert notað í grasate fyrrum. Berin eru notuð á svipaðan hátt og bláber, svo sem í bókur og tertur, ábætisrétti, grauta, sultur og hlaup. Þá er afbragðsgott að borða þau með skyri og rjóma." Uppskriftir að berjaréttum, eink- um súpum og grautum, safti og sult- um, eru í mörgum, gömlum íslensk Best er að borða berin fersk og næst- best er að frysta þau því þá varðveit- ist eitthvað af C- vítamíninu til dæmis út mat- reiðslubókin Berja- bókin eftir Gunn- laug Claessen og Kristbjörgu Þor- bergsdóttur sem fjallar eingöngu um matreiðslu og nýt- ingu á berjum. „Trefjar og C- vítamín eru gildi berjanna," segir Bi-ynhildur Briem, lektor við Kennara- háskóla íslands. „Berin eru holl, sér- staklega ef þau eru borðuð fersk og án mikils sykurs og rjóma. Við suðu eyðilegst C-vítamínið og sykur sem bætt er í sultuna getur ekki talist hollustuvara." Best er að borða berin fersk, næstbest er að frysta þau því þá varðveitist eitthvað af C-vítamíninu en versti kosturinn með tilliti til nær- ingargildis er að gera sultu eða saft. Berjakrukkur í jólapakkana Sveinn Rúnar Hauksson heimilis- læknir og kona hans, Björk Vilhelmsdóttir félags ráðgjafi, hafa í mörg ár haft mikinn áhuga á berjatínslu. „Ar hvert fer ég í hálfan mán- uð í sumarfrí um landið og fer í berjamó, þá tel ég ekki með þá eftir- miðdaga sem ég hleyp úr vinnunni og eins helgarnar," segir Sveinn Rúnar. „Konan mín er traustur bakhjarl og má segja að ég sé aðal- lega í tínslunni og hún í vinnslunni, þannig að það er ákveðin verkaskipting. Þá hafa börnin í fjölskyldunni unað sér vel með mér í brekkunum og sýnt mikla þrautseigju við tínsluna." Sveinn Rúnar segist oft tína lang- tímum saman og gleyma sér í hita leiksins. „Við eigum það miMð af berjum að við gefum oft fjölskyldu og vinum og þess má geta að stund- um setjum við eina og eina berja- krukku í jólapakkana." Að sögn Sveins Rúnars tínir hann allskonar ber en aðal- lega krækiber, bláber og aðalbláber. ,Aðal- berjatínslutíminn er í kringum mánaðamót- in ágúst september en þetta fer auðvitað mikið eftir tíðinni. Á bestu árum er hægt að tína ber um mánaðamótin júlí ágúst og langt fram í september." Góð berjasvæði Sveinn Rúnar ferðast vítt og breitt um landið í berjatínsluferðunum sín- um. „Ég hef lengi haldið upp á Reyk- hólasveitina. Mjög gott er einnig að tína í Böggvistaðafjalli fyrir ofan Dalvík, við Upsaströndina og í Svarfaðar- dalnum. Fyrir austan eru einnig fjörðunum eins og Mjóafirði. í ná- grenni- við höfuðborgina finnst mér gott að fara í Esjuhlíðar og í Grafn- inginn." Aðalmálið þegar kemur að útbún- aðinum að sögn Sveins er að eiga næg ílát og segir hann frægar sög- urnar um ógöngur berjatínslumanna sem lenda í því í miðjum berjamó að verða uppiskroppa með ílát. „Fólk tekur þá oft upp á því að fækka föt- um, binda fyrir ermar og tína í skyrt- urnar. Best er einfaldlega að hafa nokkra plastpoka í vasanum, það fer svo lítið fyrir þeim." Aðspurður segir hann það mis- jaMhvort hann noti berjatínur eður ei. „Eg nota tínur ekki síst þegar ég tíni krækiber en bláber finnst mér skemmtilegra að handtína. Þetta fer líka eftir tímanum, í byrjun tímabils- ins er gott að handtína bláberin ein- faldlega vegna þess að þau eru ekki öll orðin fullþroskuð og í millitíðinni ná grænjaxlarnir að þroskast." Að sögn Sveins Rúnars hefur svo- lítið verið deilt um tegundir bláberja. Sérstaklega hvort til sé fleiri en ein teg- und af aðalbláberjum. „Sam- kvæmt grasafræðinni þá er bara til ein tegund af aðal- bláberjum. Aðalbláberin geta samt verið ólík, þau svörtu eru oft sætari en enginn stærðarmunur er á þeim." Þau hjónin Sveinn og Björk gera saft, sultu og hlaup úr berjunum og ekk- ert er eins góm- sætt að sögn Sveins og aðal- bláberjasaft. „Hún verður gjarnan þykk og það er dýrlegt sælgæti ásamt nokkrum rjómadropum. Við eigum ber allt árið í frystikist- unni og það er mikið sælgæti að nota þau í tertur og eftirrétti enda gerum við það óspart." Bláberjaterta Bjark< rar Botn: 21/2dlsykur 2egg 1 tsk. vonilludropor 1 tsk. lyftiduft 3 msk. kaltvotn 4 msk. hveiti um matreiðslubókum. Arið 1940 kom mikil og góð berjalönd, ekki síst 100 g saxað suðusúkkulaði ______100 g heslihnetuflögur ______2 1 /2 dl saxaðar döðlur_____ Þeytið saman egg og sykur. Setjið síðan vanilludropa, vatn, hveiti og lyftiduft í. Að lokum er súkkulaði, hnetum og döðlum blandað rólega út í deigið. Bakað í 26" tertuformi við 175° C í um eina klukkustund. Á botninn eru settir um 2 dl af ferskum eða frosnum íslenskum (að- al-)bláberjum og yfir það rúmlega peli af þeyttum rjóma. Tertan þarf að standa í a.m.k. þrjár klukkustund- ir til að berjasafinn nái að mýkja botninn.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.