Alþýðublaðið - 26.10.1934, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 26.10.1934, Blaðsíða 3
FÖSTUDAGINN 26. OKT. 1934. ALÞÝÐUBLAÐIÐ ALÞÝÐUBLAÐIÐ ÚTGEFANDI : ALÞÝÐUFLOKKURINN RITSTJÓRI: F. R. VALDEMARSSON Ritstfórn og afgreiðslá: Hverfisgötu; 8—10:' " SIMAR: , 4900—4906. 4900: Afgreiðsla, auglýsinger. 4901: Ritstjórn (innlendar fréttir). 4902: Ritstjóri. 4903: Vilhj. S. Vilhjálmss. (heima). 4904: F. R. Valdemarsson (heima). 4905: Prentsmiðjan. 4906: Afgreiðsla. ISU ¦•¦:, : l.Jc r,, i ™ i i_i i Barnaheimili. REYKJAVIKURBÆR á ekkert banmajriieimili, en pörfin fyrir> siíka sfofimun er ærim og ætti að vera öllum augljós. - Eiina tilraunin, sem gerð befxr verið tiljess að bæta úr þessarij þörf, er/ starf Þuríðar Sigurðar- dóttur, sem um nokkuría ára skeið hefir staífrækt barnaheimi- iliið „Vorhlómið". Þur'ílður bafir bar- ilst fyrir þessu áhugamáli sínu með þnotlausum 'dugnaði, en sú viðurkepning, serrí hún hefir hlot- i.ð af bæjarins hálfu, hefir hins vegar verið mjðg takmörkuð. Styrkur til starfseminnar hefir verið skorjnm svo við nögl, að mjög befir verið eríitt fyrir Þuríði að stamda straum af nekstri bedrnilisins. Svo bar það * hörmulega slys að höndum, að húsnæði það, sem heimilið hafði til afmota, branm tíl kiaidra kola, og þar með mæst- um alt ininbú og fatnaður. Bömin, 24 að tölu, voru ílutt imn á „Franiska spítala" og þar er „Vorblómið" nú tií húsa. Húsnæðið er í stuttu máli þanmig: Gamall, gisinn timbujv hjallur, þar sem vindurinn fer beina Iieið inn^ um glugga og veggi. LélegiT "kolaofnar i stof- umum, engin hitun á gamgi. Bað ekkieri og öll hreinlætistæki lé- leg. Og útí var aðstaða til lieika mjög slæm. 1 sem fæstum orðum sagt: 011 aðstaða úti og imni óviðtunandi. Til þessa húsnæbis heíir verið gripið út úr neyð, en pað er óhæft til vetrardvalar. Það sem parf að gera. Af þessu ætti áð vera ljóst, að baTnaheimilíð þarf að íá sæmilegt húsnæði sem allra fyrst Þess er hins vegar engin von, að forstöðukona þess geti án alln- ar aðstioðar leyst úr þeim vanda, Verk hennar er umnið í þarfir bæjarfélagsins, og þesis vegna ber forTáðamönnum bæjarins skylda til þess að útvega húsmæði, sem við verður unað. Þó hannahópurinn sé niokkuð stór, er. vel hægt að kornast af með venjulega 6—7 herbergja í- búð, en húm þarf að vera vönduð og búin öllum nútíma þæginduni Þó þessi lausn fengist,. : og hún verður að fást, er ekki tjald- að nema til einnar nætur. Sú eina laiusn, sem iausm ber að kalla, er sú, að bærinn byggi þegar á þeBsum vetrí á heppilegum stað hús fyrir barnaheimiii. Fé er fyrir hendi. Fliestir Reykvíkingar munu vita það, að Thorvaldsensfélagið hefir um langt skeið unnið að því að safna fé í þeim tilgangi að neisa bannabeímiH í Reykjavík. Félag'ið hefir fyrir nokkru feng- ið bæjarstjórin pettia fé til umraða með því skilyrði, að hafist yrði handa um bygginguna á þes&um vetri. Eftir því, sem Alþýðub-Ia?ið veit bezt, nemur þetta fé nú um 60 þúsundum króna, og. auk þess miun vera í vörslu félagsins um 50 þúsiund. Þannig ættu því alJs að vera til ca- 110 þúsund kTónur, sem ætlaðar eru til byggingar bamahælis. Af þessu má öllum vera Ijójst, að fyrir hendi er bæði þörf fyrir bannahælið og fé til að reisa það. Hvað getur þá dvalið framf- kvæmdir? Vonandi ekkert, allir flokkar ættu að sameinast um, fram^- kvæmdir. Þetta tvent ber bænum að gera: Að útvega „Vorblóminu" gott húlsmæði í vetur og að hefja nú þegar að reisa fullkomið bama- heimili. Barnaf atnaður: Bolir, buxur, kot, sokkar, kjólar, peysur, kápur, drengjaföt frakkar, húfur og treflar. Handa ungbörnum: Bolir, bleyjur, buxur, svif, samfestingar, sokkar, hosur, treyjur, húfur, kjölar, kápur, kjusur, útiföt, vagnteppi, gúmmí- buxur og gamachebuxur. Snót, Vesturgötu 17. i Rærkomn- asta fermipr- er og verður CON- KLIN lindar- peam eða blýantur frá Ritfanga- deiid Úrval af alls konar vörum til tækifærisgjafa. Haraldur Hagan, Sími 3890. Austurstræti 3. Beztu rakblöðni, þunn, flugbíta. Raka hina skeggsáru til- finningarlaust. Kosta að eins 25 aura. Fást i nær öllum verzlunum bæjarins Lagersimi 2628. Póslhólf 373 Nytsöm fersiBÍngaB'g|of eru teiknigerðar* Rítfangadeild ferzfanfn {Bj&rni$r/sfjátissm Veggfóður9 nýjar gerðir. Málning & Járnvörur. Simi 2876. Laugavegi 25. Sími 2876. I Árshátfð Sjómannafélags Reyhjavíknr verður haldin í alpýðuhúsinu Iðnó laugardaginn 27. október kl. 9 e. h. ™,A. . ^ J ' [ ;' í-1 i' l ::UJ Tíi skemtanar vc ðarj 1. skemtunin sett: Sigurjón Á. Ólafs- 4. Gamanvísur: Reinholt Richter. son. 5. Óákveðið. 2. Upplestur: Reinholt Richter. v 6. Einsöngur: Kristján Kristjáns- 3. Danzsýning: Helene Johnson og son. - Egild Carlsen. 7. Danz. Aage Lorange. Aðgöngumiðar verða seldir í skrifstofu félagsins í Mjólkurfélagshúsinu föstudag og laugardag kl. 4—7 e. h. og í Iðnó á laugardag kl. 4—8 e. h. Húsið opnað kl. 8,30. Skemtinefndin. i vestfirskar þjóðsagnir. Eftir Guðmund Gíslason Hagalín. (Frh.) Allir kannast við hina gömlu lýsingu á fóilkinu í fjórðiungum landsins. Samkvæmt henni eru mangarar og kaupmienn fyrir siunnan, bændur fyrir austan, bof- nxenn fyrir norðan og vísinda- menn fyrir vestan. Þó að ekki sé hægt að taka petta sem neina fuliligilda lýsingu, pá ber pað, sem sagt ©r um Vestfirðinga, að sama brunni eins og umsagnir Eggerts: Vestfirðingar hafa yíirleitt verið gefnir fyrir að líta alvöruaugum á tilveruna, skygnast inn í fylgsinj henmar og öðlast pekkingu á lög- málum hennar og dulardómum. Siumium gæti nú virzt, að trú Ves':- firðinga á yíirnáttúrlega hlfutí mælti á móti pessti. En pað virð- ist mér ekki. Galdriaiðkanjr piei'tra voru alpýðilieg leið til svölunar iii)kri tiihmeigiingu til að ná valdi á öflum tUverunnar, og trú og hjátrú á háu stigi hjá mönnum lýtt uppJýstum um raunhæf efni virðist mér yfirlieitt bera vott p ifika löngum til að skilja og' skýr'a pau áhrif, sem peir verðia fyrifr frá umhverfinu, og pau öfl, sem peir gieta ekki preifað á, en em öxla;gavaldar lífs peina að meira eða minna leyti. Yfirleitt er vestíirzk náttúra hrikalieg og víða feiknlieg. Undiín- lendið er lítið, víðast stuttir og pröngir dalir, umgirtilr háum, bröttum og svo að segja gróðurí- lausum fjöllum. MiEi dalanna eiu svo grýttar hlíðar. Efst er oftast hengiflug, síðan brattir aurar mieð bleikum gras:geirum' hér og par. Pá teka við sjávarhammr, sem viða ganga í sjó fram. En oftast er neðan við pá mjó og stórgrýtt. fjara, og eftir henni liggur Iieiðin. Eins og eðliliegt er, er parna strjálbýit, og meðan engin sjávar- porp mynduðust, var langt á milli fjölskyldnanna. Lifið var'barátta við grýtta jörð og mislyndan og harðlieiikinn sjó í fásinná — og hjá. fliestum fátækt. Þetta mun hafa sveigt hugi manna að leynd- ardómum náttúrunnar umhverfis og að fylgsnum mannlegrar sálar. Þá hygg ég, að vestfirzk pjóð- trú hafi yfirleitt hneigst mieira að pvi trölilsliega en pjóðtrúin víðast annars staðar á landinu.Það mun t. d. hafa gætt lítið á Viestfjörði- um hinna blæpýðu æfintýra um karl og ker,l;ingu í koti og kóng og drottningu í riki. Eins mun huldufólkstrúin hafa verjð áhrjfa- irni|nlni í vestíirzkni pjóðtrú en trú- to á galdra, drauga og sjó- skrýmisli. Er mjög líklegt, að petta standi í sambandi við tröllskap og hrikaieik náttúnuinnar. Ég gat þiess hér á undan, að skrýmsla- itrú hafí verið algeng í Arnaríitðíi á bernskuárum . mínum. Ég ólst par upp við venjuleg störf ung- linga, og var ég oft einn lanjgt frá öðrium mönnum. Aldrei varð ég var við ófrieskjur, en hins*. vegar fann ég svo glögglega oft og tíðum hin magnprungnu og stundum feiknlegu áhrif vest- firzkrar náttúriu, að ég get vel gert mér í hugarlund, hvernig pau hafa skapað trúna á sjó- skrýmsli. Drenghnokki er á ferð um hlíð að kvöldí dags í skammdeginu. Hann gengur fjöruna. Það er 'frost, og fjaran er'klöfcuð. Brim!- ið drynur á skerjum og töng1- um, og sums staðar skúta sjáv- arhamnarinir fram^ yfir sig og varpa dimmum skuggum á fjör- una. Anmars varpar tunglið föiiv- um og dularfullum bjarma á blá- græna klakaströnglanía, sem hanga ofan úr hömriunum, glitar hélaðia fjöruina, pangið á skerjun- um, votar skeljarinar í flæðarí- málinu og bárufaldana, siem véifa rauðbrúnum pangflyksum, er peir velta gnýpungir að landi. Driengurinn fininur pað óvenju gneinilega í piessu umhveríi, hve hann er smár og máttarlí'tiill. Og hahn skeifur, ef læ-tur óvenju hátt í báru, s"em'brotnar, eða ef klaka- strönguli dettur úr klettunum. Hann skimar í kringuim sig með óeðlilegri varkárni — og upp fyr- ir honum rifjast ýmsar kynjasög- ur, sem hann hefir heyrit. Ait í einu nekur hann tærniar í stein og dettun áfram. Hugarjafnvægið raskast. Driangurinn stendur skjálfandi á fætur, skimar og hiustar, heitur og kaldur til skifft- is. Hann hieyfir annan fótilnn,. Steiinn veltur til, og drenguifcin hrekkur við. Bára hnígur að landi, bnotnar á löngum, ávölum steini, sem sýnist eirus og dökk, maur- ilduð ófreskja með Ijósan og gljá- andi skieljaklasa . beggja megin hrygigjar. ófreskjan öslar parna lupp í fjöruna, og dnengurinn tek- ur á nás, afmyndaður í framan. Fnosniir steinarnir glamra undir fótunum á bonum, og brimið fn-æsár og drynur. Hann heyrir líka sjísikrýmsiið þjóta á eftir sér, heynir það mása og hvæsa. Nú liggur leið hans nærri þröngri skvompu, sem bniimið fiellúr upp .í, og þegar hann hefir hana að baki, þeytist upp í hana ólag. Og saltur, ískaldur sjórinn drífur um hnakka og herðar dnengnum. Nú ér skrýmslið að spúa á hann ólyfjan. En hann hefir pó heyrt, að pað sé mestmiegnis sjór í fynstu gusunni, sem úr þeirri fcomi. Það sé ein-s unf þau og smiokkfiisikinn. En dnenguiinm herðiri enn á hlaupunum, og til al.Lar hamingju er hann nú komí- inm þangað, sem leitih liggur upp úr fjöriunni. Svo er þá skamt heim. Skrýmslið hættir að1 elta hanm, ien hanm heldur spnettinum alla Ieið beim á hlað, fcemur af sér genginn af hnæðslu, pneytu og mæði. Hann kastar upp, eins og rmenn gera hér um bil æfin- lega, pegar peir hafa séð ókind- ur, og móðix hans háttar hann og leggur hann upp í rúm. Hann getur ekki sagt fná meinu, en all- • ir sjá, að eitthvað heíir, komið fyrir hann,. Hann sofinar og dneymir, ókindina, og þegar hann vaknar um morguninn, sér haimn hana gneinilega fyrir sér. Hann lýsiir henni fyrfr fó,l.kinu, og í- myndunarafiið bætir fúsliega við stærð og tröllskap sfcepnunnar, pví nú er drenguninn miðdepill ailrar athygli á heimipnu. ... Að' lokum vi! ég geta piess, Bð í sögu minni, Þáttur af Nes- hólabnæðnum, hefi ég lýst nokk- uð áhrifum vestíirzkrar útnesja- mtáttúru á lítt upplýst, en þó þnek- mikið og sæmilega gneint fólk, og sýnt fram á sambandið milli' hamfara höfuðstoepnanma, ein- manaleikans og myrkursins amn- ars vegar og þjóðtrúarinnar hins vegar. III. Þrátt fyrir þjóðsagnaauðinn á Vieistfjörðum var það lengi vel svo, að ©nginn tók sér fyrir hend- ur að safna þjððsögum um allar sve'tir þaf vestra. I ýmsum þjóði- sagniasöfnum eru vestfirzkar sög- uir a sitrjáliingi, og þjóðsfcáldiíj Þorsteinn Erlingssou farm fljót- iega, þegar hann dvaldi vestra, hye miklum auð var af að taka og safmaði þá og síðar því, sem hamn náði til. Þá réðust þeir í þjóðsagnlasöfnun Oddur Gíslasön bókbindari á ísa irði, nú í Reykja- vík, og Armgrímur Bjarnason pnentari, nú ritstjóii Vesturlands. Gáfu þeir út eitt þjóðsagnaheftii en svo varð ekki meira úr út- gáfu. Annars mun Arngriimur hafa undir höndum þó nokkurt vestr firzkt safn. Svo toemur þá Helg' Guomunds- son til sögunnar. Hanin befir tek- ið sér fyrir hemdur að safna sög- um um alla Vestfirði, og af sögv um hans eru komin út tvö 6 arka hefti. Það þriðja rnun koma út í haust. Þar sem marga mun fýsa að vita mokkur skil á Helga, mun Qg nú skýra frá helztu atriðum æfi hans, áður en ég vík að þjóðl- sögum þeim, sem hann hefir safn^ að og út hafa verið gefnar, (Meira.) Gubin. Gíslason Hagalín. Tilkynning frá ráðumeyti forsætisráðherra • Samskotafé vegna landsfcjálítanna 1934: Or Skaftártunguhreppi kr. 46,45..— Or Dyrhólahneppi (við- bót) kr. 5,00. — Safnað fná Ung- mennafél. í Fljðtshyerfi kr. 70,00. — Aíhent Ríkisútvarfinu, frá Kvenfélagi Villiagaholth epps i Ármessýslu kr. 100,00. (FB.)

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.