Þjóðólfur - 20.12.1869, Blaðsíða 1

Þjóðólfur - 20.12.1869, Blaðsíða 1
2». ár. Beykjavík, Mánudag 20. Desember 1869. 9. — Leiííiét ti ng. — í skúlaroímini í sfóasta bl. heflr yfirsív.t a?) geta þess, af) þeir 2 skc'ilapiltai: nr. 28. Jón Sig- orfjr Ölafsson frá ViT&vík og nr. 42 Stefán M. Jímsson úr Hoykjavík, hafa hálfa iilmnsu livor fyrir sig. — 011 þau 3 kaupförin, sera getifj var í sífasta bl. afj von væri á 1 til Stykkishrflins var ókoniifj 8. þ. mán., 2 hingafj, ókomin í dag; afj norfjan tiorir ekkert spurzt nm komu Ilerthu, né um aniiaf). — ý Priðjudaginn 14. þ. mán. um morguninn kl. 7 andaðist að Görðum á Álptanesi þjóðmær- ingrinn ÁRNI IIELGASON, bis'kup að nafnbót, stiptprófastr, síðast prestr þar til Garða, ridd. af Dbr. og dannebrogsmaðr- Hann hafði þá 7 vikur og 6 daga hins 3. árs yfir nýrælt, borinn að Stað í Aðalvík (ísafjarðars.) 27. Október 1777. Hann útskrifafjist úrReykjavíkr skóla, hinum fyrri, vorifj 1799, sigldi til háskiilans í Khiifn 1804, og leysti þar af hendi á 3. ári (1807) etnbættisprfíf sitt í guVræfji mef) ágætis einkunn („egregia cnm laude'). Áiifj 1808 var honum veitt Vatnsfjarfjarprestakall í ísafjarílarsýslu, því vinir hans hir á landi sóktu fyrir hann án þess hann vissi, en er hann iekk vitneskju um þafj til Hafnar samsumars frá Geir biskupi Vídalín, brá hann þegar vifj uin haustifj og tík ser far hing- af) út; eu skipifj varfj afj hörfa inn í Norcg fyrir ofvefjrum, <jg varfj hann svo þar afj dvelja allau vetrinn vefjrteptr, og komst eigi bingafj til lands fyr en vorifj eptir 1809. pá tók hanu prestvígslu af Geir biskupi, 6. Bd. e. Trín. s. ár, en eigi fór hann vestr til Vatnsfjarfjar1, lieldr dvaldi her 6yíjra þar til honum var veitt Reynivallakall 1811; þaían fór hanu til d'inikiikjiikallsius í Iteykjavík, er hann fekk veitt 1814, og bjú á kirkjnjórfiiiiii Breifiholti þau 11 árin er hann þjilnafji ber, þar til hann áiib 1825 fekk veitingn fyrir Giirfjum á Alptanesi, og fluttist þangaí) s. ár. Prostscmbættínu sagíji baun af ser og gaf upp kallif) árií) 1858, og haflfci þá haft Prestsþjóniistu á hendi. ári ruiiina eu 50; liaun var kvaddr til Prófasts í Kjalarnesþiugi 1821, og sagfci því af s£r 2 árum fyrri, og hafci því þafj embætti á hendi í 25 ár. — 1828 sæiudi konungr hann s tip tp nUasts nafubíit og riddar?- *roí6i Daiinebrogsorfjuiinar; 1853 heifjrsmerki daunebrogs- Wanna, og 1858 bisku ps-iiafnbútinni; 1860 veitti stjórum 1 Ðanmörku (konungr og ríki^þingií)) homiin 300 rd. eptir- lauu úr n'kissjotnum. — Auk þessara embætta, er nú var get- ' gegndi Árni stiptprtSfastr tvívegi3 bisknpsembættinu, þ. e. P'u 2 árin 1823 — 25 eptir andlát Geirs biskups, og enn ár- l« 1845—46, optir atidlát Steingríins biskups. — Hanti var e'"n hiima upprunalegu stofnenda hins íslenzka bókmenta- 1) S\o segir í ,,Prestatali og prófasta", 1869, bls. 131, heldr '',a Jón Matthiaf6ou (sífjast piettr á Arnarbæli í Öil'usi) veriíi V1£i.r uonuni til kapelláns, og þjiinaíi f)iíi hann 2áríVatusflrti. - 33 f elags, var og forseti Kvíkr-deildarinnar fyrstn 33 árin efjr fram til 1849; og skrifari biflínfelagsins var hann einnig fyrstn 33 árin frá þess fyrstn stofnun 1815.— Frá því hann vígfjist og alt fram til 1810 hélt hann uppi heiiuakenslu í heimili sínu, og varfj þa% því samtals mikill fjöldi nngra námsmanna, er hann ýmist undirbjó undir skóla, en ýmist kendi til fullnustn skóla- lærdóminn og útskrifafji sjálfr, suma til prestsembættis híir á lainli, snma til híískólans; hann gegndi og kennara (adjuncts) embættinn vifj Bessastafa skóla vetrinn 1817 —161. Arni biskup Helgason var tvíkvæntr, en eigi varfj honum barna aufjifj, er úr æskukæmist; hann giptist fyr 5. Októbr. 1809, (sama árifj og bann vígfjist) Gufjuýn Hógnadóttnr; í annafj sinn, 14. Agiist 1835 SigríTji Hannesdóttur, er ancf- afcist 16. Okt. þ. árs, eins og fyr var minzt í þessu blafji (þ. árs fjjófoólfl bls. 7). Jaríiarförin er ákvefjin aí) verlci h^ern fyrsta gófjau dag eptir hátítlna. UM MATARSALT OG SALTGJÖRÐ. Hatarsaltið má reiknast meðal hinna fyrstu, helzlu og.mestu almennings-nauðsynja þjóðanna, og það er því svo að segja óþolandi fyrir mann- inn, efsaltið vantar. J>essvegna hafa sumir fund- ið upp á því, að við hafa það sem refsingu, að neita manni um salt um vissan tíma, og er slíkt meðal Araba álitin þung begning. Alveg ómiss- andi er matarsaltið fyrir þær þjóðir, er lifa mest- megnis af dýrafæðu, eigi að eins sökum þess, að saltið hjálpar til að melta þessa fæðu, heldr og sakir þess, að menn án salts ekki geta geymt dýrafæðuna til lengdar án þess hún úldni og verði óhæfileg til manneldis. Á fyrri tímum virðist svo sem saltgjörð hafi verið almenn hér á landi; því að bæði erþað, að ýms örnefni benda á það, t. d. »SalthóImr«, »SaIt- vík« o. s. frv., enda er getið um það í gömlum máldögum, að sjávarbændr voru skyldir að útiláta svo og svo marga sallbelgi til kirkna þeirra, er jarðimar áttu. En saltgjörðin hefir lagzt niðr eins og margt annað þarflegt hér á landi, og því verðum vér ís- lendingar nú, þótt landið sé umgirt af afar-brim- söltu hafi, að láta dýrafæðu voraúldna og rotna, ef oss er eigi færð þessi nauðsynjavara upp í hendrnar frá útlöndum. þetta virðist eins og 1) Hifj flesta af æflatritum þessum or tekifj cptir Dr. P. Pjetgrssotiar Klrkjasúgu bls. 382 — 33.

x

Þjóðólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðólfur
https://timarit.is/publication/72

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.