Norðanfari


Norðanfari - 27.01.1874, Blaðsíða 1

Norðanfari - 27.01.1874, Blaðsíða 1
 Sendur kaupe.ndum kostnai- arlaust; verd drg. 28 arftir 1 rd. 48 sfc,, emstök nr, 8 slc, sólidaun 1, hvert. KORDANMRI. Auflýsingar eru teknariMai '^ ffrir 4 sk. hver lina. "Vii- aukablöd eru prentud d kostn ad hlutadeirjenda. 1«. ÁR. AKUREYRI 27. JANÚAR 1874. M 3.—4. SKYRSLUR UM LANDSHAGI Á ÍSLANDI, Eiíis og aí) undanförnu hefur hio íslenzka Bdkmenntafjelag gefib út í ár eitt hepti af „Skýrslum um landshagi á Islandi". Af þessu frdblega safni eru ábur komin út 4 bindi heii Dg 2 hepti. þao er þannig þribji hluti fimmta bindis, er nú kom út, og byrjar hann á bls. -..., ~------------------... v.-j „w ~j -J—- -------------- ™ 385. en endar á bls. 552 ; hann er því ab stærb 168 blabsíbur. I hepti þessu eru aceins þrjár ritgjörbir, þab er ab segja: 1. ura verzlun á Islandi 1871. 2» um búnabarásigkomulag á Isiandi í fardb'g- um 1871. 3. um fjárhag Islands frá 1. apríl 1871til31. marz 1872, eg frá 1. apríl til 31. des. 1873. þótt rajög æskilegt væri, ab sem flestir læsi Bkýrslur þessar sjálfár, þd áiítum vjer engu ab síbur þarft, ab taka upp í blab vort fáein at- flbj rjr þeim, einkum handa þeim af lesendum vorum, er eigi bafa skýrslurnar. I. Skýrela um nokkrar helztu vorutegundir, Rem íluttar hafa verib til Islands og frá því árib 1871. A. AÐFLUTTAR V0RUR: Rúgur, ..... tunnur 25,560 Bánkabygg.....— 11,156 Baunir,.....— 2,531 Rúgmjbl, .'....— 4,719 %gg......- 186 Hafrar......— 169 Bygggrjdn, . . . . ~ 315 Jarbepli,.....— 412 Ilveítimjöl.....pund 55,934 Hrísgrjón, . . . . — 466,330 Byggmjöl, .... — 216 Hveitibraub, .... — 185,749 Svartabraub, . . . . — 21,912 Brenniv., romm, púnsextrakt, vín, kryddvín, mjöbur og bjdr, samtals . . . pottar 481,487 Kaffibaunir, kaffirót, sjókolabi og tegras, .... pund 554,844 Sikur og sírdp ... — 519,110 Gráftkjur, steinfíkjur og rús- ínur,.....— 37,300 Tóbak,.....—• 113,377 Vindlar,.....tals 217,100 Sait,......tunnur 21,237 Steinkol......— 22,905 Tjara, ..-..,— 396 Járn og stál dsmíbab, . . pund 79,987 Trje, ...... tal8 3,490 Plánkar,.....— 5,295 Borb, ......- 58,997 Spírur, . . . . . — 2,061 Hampnr og hör, . . . pund 36,668 Færi, .....tals 21,492 Kablar,.....pund 22,764 Skinn sútub og dsútub, . — 13,279 Sápa,.....— 28,644 Pappír.....bækur 29,178 Púbur,.....pund 2,872 Blý og högl, . . . . — 13,580 Önglar....., tals 923,100 Dúkar allskonar . . . álnir 355,74 6 Klútar allskonar . . . tals 19,487 þrábui og band, . . . pund 8,906 Hattar og húfur, . . . tals 7,979 B. BURTFLUTTAR V0RUR; Saltfiskur , Barbur fiskur Söltub hrogn Söltub saubsVmn Söltub síld . Lax nibursobinn Sallabur lax, Isa nibursobin, . ^ysí, . . i llvalskíM, . Saltab kjöt, Tólg, . . , Hroesaflot, . Sundmagar, , Lambskinn, Tóubelgir, . Selskinn, . • , Æbardún, Fibur, . Rji>pur, , Uvit ull, . . skpund tunnur tals tnnnur tons lísipund tons tunnur pund tunnur pund tals pund 23,462 1,647 2,073 12,553 183 15 15,337 5 9,424 343 3,958 411,269 9,842 37,197 13,311 547 465 7,909 32,081 — 4,028 — 97,497 tals 77.130 — 20,7S8 • — 53,697 — 1,224 álnir 1,015 tals 985 — 12 Svört ull, .... Mislit ull, .... Sokkar .... Háleistar .... Sjðvetlingar . Fingravettlingar, Vabmál, .... Hross lifandi. Saub kindur . . , þab ár, sem hjer ræbir um, komu til lands- ins 160 skip til verzlunar og var lestarúm i þeim samtals 7474. II. SKÝRSLA UM BÚNAÐARHAGI I8LANDS í fardögum 1871. Kýr og kelfdar kvígur tals . . 15,634. Gribungar og geldneyti eldri en veturgömul . . . 829. Vertrungar......2,649. Nautpeningur samtals . . : 19,111. Ær meb lö'mbum ..... 173,512. — geldar......18 615. Saubir og hrútar eldri en veturgamlir 55,710. Gemlingar . . . " . . . 118,243. Saubfje samtals.....366,080. Geitfje veturgamalt og eldra . . 234. He3tar og hryssur fjögravetra og eldri 23,060. Tryppi 1 til 3 vetra .... 6,629. Hross samtals.....29,689. þiljuskip . . , . . . . 63. ' 12 og 10 æringar .... 238. 6 og 4 manna för .... 1,310. Minni bátar og byttnr . . . 1,672. Skip og bátar samtals . , . 3,283. Kálgarbar yrktir.....4,371. Flatarmál dagsláttur Skurbir til vatnsveitinga fabmar þúfnasljettun dagsláttur Túngarbar hlabnir fabmar . . Færikvíar tals .... Nytt mótak — .... 260} 14,986. 36f 8,921. 1,051. 503. tals 22,854 pund 1,235,134 III. REIKNINGS YFIRLIT yfir tekjur og gjöld Islands irá 1 til jafnlengdar 1872. A, Tekjur: Eríbafjár skattur og gjald af fast- eignar sölum ..... Gjöld fyrir leyfisbrjef og veit- inga brjef...... Nafnbótaskattur..... Tekjur af Ijenssýslum ... Lögþingisskrifaralaun . . . Tekjur af umbobssýslugjö'ldum Konungstíundir ..... Lögmannstollur ..... Gjöld af verzlun á Islandi . . Gjöld af póstgufuskipinu . . Tekjur af konungsjörbum . . Gjald uppí andvirbi seldra jarfa og fl....... Leigugjöld....... Afgjaid af jörbinni Belgsholti o. fl. Óviesar tekjur....., Gjöld upp f alþingiskostnab Önnur endurgjöld..... Ttllag úr rikissjóbiium . ¦ ¦ Tekjur saratals B, G j ö1d: Laun verzlegra embættismanna Launa vibbót þeirra .... Skrifstofufje o. s. frv. , . . Onnur þesskonar gjöld . . . Laun klerka og kennara . . Launa vibbót þeirra .... Fyrir umsjdn vib skólann og abstobarfje og fl..... Önnur utgjöld i þarfir andlegu stjcttarinnar ...... 0nnur útgjöld ( þarfir hins lærba skóla........ Eptirlaun........ Tilkostnabar vlb alþing . . . Til þess ab stofna hjálparsjdb . Til óvissra útgjalda .... Gjöld samtals Afgsngur af tekjum apríl 1871 rd. sk. 1501 33 682 64 m 83 2560 » 32 6 908 83 3258 82 346 95 15670 50 994 f> 12418 45 175 58 103 n 64 76 392 13 6281 8 2390 45 49006 n 96968 69 rd. sk. 23168 56 2843 70 3800 s 2696 » 13500 » 1900 » 1260 » 1918 72 Jafnabartala. 8205 11093 11903 550 4198 87038 9930 96968 55 79 27 r> 52 27 42 Reikningsyfirlit þab, sem stjórnin hefnr samib fyrir þab fjárhagsár, eem hjer ræbir Hm, er í ýmsu tilliti athugavert ab efni og eigi svo skipulegt ab formi, sem æskilegt væri. En eptir því sem bezt verbur rábib af því, hafa tekjur og gjöld landsins verib á árinu eins og bjer segir. Eingin skýrsla er fram komin um þab, hvab landib átti 1. dag aprílmánabar, þegát reikningurinn byrjar, svo eigi er heldur hægt ab segja hvab þab átti vib næstu reikningsára mdt, 1872. En sjá má, ab eigurnar hafa vaxio á árinu. fyrst um 550 rd., sem lagbir voru í hinn svo kallaba hjálparsjdS, og í öbru lagi utn 9930 rd. 42 sk., sem voru afgangs tekjunuro, ebur samtals um 10480 rd. 42 ek. t>ab er vonandi, ab stjdrninni farist eptlrleib- is eigi mibur en öírum, sem hafa annara fja f.umsjrjn, ab gjöra glogg reikningsskil. 69 LÍTIÐ EITT UM STJÓRNARSKIPUNAR- MÁLID. (Framhald). Um þlab leiti sem greinir þessar komu út i „Dags-Telegrafen" riiabi dR Rosenberg — sent mörgum Islendingum er ab g<5bu kunnur frá því ab hann var ritsljdri blabsing BHeimdatB — tvær greinir um hib íslenzka sljdruarskipunar- mál, f blabi nokkru sem hann er byrjabur á aö gefa út, og sem nefnist BDansk Ugeblad". Fyrri greinin (dags. 1, ág.) skýrir frá frjettum þeha er höfund. hafa borist frá íslandi um undir- búninginn til þingvallafkindariní o. fl. par leg- ir mebal annars svo: „þab hefur lengi verib þráttab um þab —¦ og mun verba þráttab lengst — hver landsrjettindi íslands sjeu nú sem stondur, epíir hinni sögu- legu rás vibburbanna frá fyrri Umum. Vjer ætlum saflit ekki ab leggja út f ab rannsaka þetta, þvf eins eg nú er ástatt, má standa á sama, hvab meni geta grafib upp frá fyrri tfmum bjer ab lútandi; en þab er ætlun vor, ab þab hafi eigi alllítib sprllt fyrir málefnum Islands, ab andvfgisflokkurinn hefir jafnan viljaö byggja rjett íslendinga til sjálfsforræbis, á ýms- um sögolegum skiltfkjum frá þeim tíma, þegar Island sem frjálst þjdbríki gekk undir Noregs- konuhg (1*262), en þessi skilríki mun mega skilja á marga vegu. þab sem hjer varbar mestu er aístaba og hjóterni, því bæbi vegna þess hvab Island er afskekkt og fjar- lægt Danmörku, meb alveg frábrugbnu náttúruebli og atvinnuvegum, oglíka vegna hins ab Islendingar eru sjer6tök grein af hinum norræna þjóbflokki, enn nú dlíkari Dönum en Svíar eba Norbmenn — þá eiga þeir eblilega heimting á, ab ekki sje farib meb þá eins og hvern ann- an hluta hins danska ríkis, — eba danska ný- lendu menn — heldur sem þj<5b út af fyr- ir sig, eins og þeir eru. þab getur heldur aldrei reynzt rjett eba hagfelt, ab æbsta stjdrn allra Islands mála heyri undir rábgjafa búsett- an f Kaupmannahöfn, sem hafi ábyrgb aö eins fyrir hinu danska rikisþingi. Islendingar verba ab hafa sína íeístu landstjórn í landinu sjálfu, sem standieinungis undir kon- unginum, og hafi ábyrgb fyrlr þeirra eigin þjdbþingi1. þetta svarar alveg til þeirrar stjdrn- 1) þab er sannarlega eptirtekta vert, hvab rjetta skobun aldanskur mabur hefur á þeseu atribi, enda eru fleiri af merkismönnum Dana á sömu skobun t. a. m. Monrad biskup o. fl. En aptur er þab sorglegt, ab höfundur greinarinnar í „Dags-Telegraphen" —t sem vjer ætltim ab sje borin og barnfæddur íslendingur — er allt annarar meiningar. þab er sorglegt segjum vjer ab nokkur fslendingur skuli vera orbin svo villt- ur eba spilltur af heimspokitogum hugmyntfum

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.