Norðanfari


Norðanfari - 06.02.1874, Blaðsíða 1

Norðanfari - 06.02.1874, Blaðsíða 1
®endnr kaupendum kostnad- l'iaust; verd drg. 28 arkir 1 rd. 48 sk., etnstök tíí'. 8 ik, 'öliilaun 7. hvert. MÐAMARI. Auglýsingar eru teknar 4 blai « id ýyrir 4 *&. hver Hna. Vid- aukablöd eru prentud d kostn ad hlutadeigenda. 13. ÁR. AKDRETRI 6. FEBRÚAR 1874. M 5.-6. GREIN í MOTI GREIN * eptir dvísan höfund í f»j(Söölfi 22. ndvemb. f. á. þá er eigi enn aldau&i&ætt »kr,SÉÍPl)er- *n8u, málkunningja míns, |er jeg kvaddi sí&- *st á þá Iei&, sem mundi j<%yís til a& leibrjetta hann b&ru sinni, ef þess gjÉrifst þörf. Einhver frændi hans hefur nú ap(uríor8i& til þess, rjett Um sama leyti og hinn lífsflígi þjó&dlfur var& 25 ára gamall, a& halda uppi vbrn hinnar nýu Bálmabökar og þá jafnframt ao hrdpa þá, sem 8agt hafa til annmarka henir&r. þao leynir sjer 6igi, a& skjalara þessnm kippir í kyn sitt. þannig reyndist hann rjett mátulega glöggskyggn »il þess, ab geta eigi sjeo hín stærstu sálmalýti, en hefur þd eigi a& síour, allt ab einu og fyr- "•rérTnari hans, þao ráð fyrir sjer, a&dyljamenn "afns síns og firra sig svo dvir&ingu. Nokkub h«fur þó þessi hinn sí6ari myrkranna Bonur fram yfir hinn fyrra. Hann er áræ&is meiri; hann ^ynir „a& skapa mann"*. En, svo sem viö öiátti búast, fer þa& ntí allt í dlestri fyrir hon- "m, e&a öldungis á sömu lei&, og segir f stök- unni gömlu: „Andanum kom ekki í hann". Já, andalaus verbur hann, svo bragö er a6, þessi hinn svo kaila&i „brjefritari", eem kroasberafrændinn er a& btía til þarna í þjda- ^lfi. þa& á a& ver&a „vel menuta&ur íslendingur, gott skáld og mikill frelsisvinur". þettamundu nú vera eigi alllitlir kostir, ef nokkuö yr&i úr "okkrum þeirra. En látum oss þá fyrst og fretnst sko&a velmenninguna. Hdn er eigi meiri enn svo, a& „brjefritarinn" kve&ur þa& vera sjer <5ski!janic&t, »5* uokkur niatJttf^sfcylal aíhást vlð 8'íkri bók, sem nýa sálmabdkin er, nema ein- Ungi8 vegna þess, a& biskupinn hafi „ekki þdtt "°naa ndgu frjálslega fram á alþingi hin aeinustu ar'n ( stjdrnarbdtar málinu". þvílík ályktun e°a geta er au&sjáanlega svo óviturleg og d- sannleg, a& eigi hæfir me& nokkru mdti a& eigna •'ana vel menntu&um manni, Hdn ætti P4 belzt a& geta komi& frá einhverjum þeim, er væriblindur ísjálfs sín sök og sann- '°iltanum sárrei&astur, þar sem teki& er a kaunum sálmabókarinnar. En úr engum Peirra, er þetta kynni til a& ná", get jeg þd, satt ao segja, svo líti& gjört, aö œtla honum svo •nikla vanhyggju; því þa& væri raunar hi& sama, setn a& skipa honum á hinn dæ&ra bekk me& si&lansum inönnum. Enda þætti mjer og fyrir *nitt leyti einkia vi& þurfa, nema aö hlæja a& Pví, ef einhver væri sá dári, a& bera mjer þa& a °rýn, a& jeg Ijeti sálmabdkina gjalda atkvæ&a "'skupsins í alþingismálum. I ö&ru lagi á hann a° vera gott skáld, Islendingurinn þessi, sem e'gi veit nær enn hann villist meb sálmabókina lnn { alþingissalinn. Anna& er þó sýnna, enn a" hann hafi gott vit á skáldskap, e&a a& ^'nnsta kosti á sálmakve&skap , slíkt hdl sem ann ber á þessa nýu sálmabdk, er svo ^fg ví&a frá upphafi til enda meibir menn og neixlar me& barningi og bögumælum, me&bje- ^"ma, hortittum og ríranagldsum, meö allshátt- r braglýtum og jafnvel á nokkrum stö&um me& _ i> eem hvergi nærri er laust vi& andstygg& og ^nnindi1. þessa fur6ulegu vanþckking, sem getlgnr dulin hinna stdrger&ustu sálmagalla, vottar *brJefritarinn'' svo Ijóslega sem ver&a má, þar A 1) Til þess a& lítib eitt hlotnist hverjum ^j ' ' þessu ógna safni, get jeg í bráö látiö ?& er bók nægja, a& benda á einn sálm, hinn 20G. inni. þar væntir mig a& eigi sje torsdtt ^ finna sýiiishorn af allri þessari óhæfu. En þ. I(k firn mundu þá eigi saman koma, ef allt L kyns væri til tínt úr bdkinni? sem hann gáir einkis nema a& göfga bdkina, og tekur svo í blindni síns hugskost a& berjast vi& þá menn, er enginn hefur enn heyrt nje sje& á þessari jörfcu, eía svo jeg Iofi honum sjálfum a& skjala og syni þa&, a& jeg lýg engu, vi& „þá, sem nífca gott verk fyrir almenningi fyrir þa&, a& þa& fullnwgir ekki dmögulegum Ekilyr&nm". Slíkir mtínn«. eru hvergi til, nema a& eins f ruglu&u höffci þessa hins kynlega skáldaspillis. Og hva&an kemur honum þa&, a& hann sjer þessar ofsjdnir ? það hlýtur a& koma af því, a& honum vir&ist sem nýa sálma- bdkin fullnægi öllum niögulegum skilyr&um. En sá, sem er svo grænn og blár, sá, sem er 8vo lítilþægur og dvandur a& sálmakve&skap, hver trúir því, a& hann geti veri& gott skáld? Nei. öllu framar má þa& þykja efasamt, hvort hann getur veri& me& bílu viti. því hvers þarf annars vi&, enn heilbrig&rar skynsemi til þess, a& hverjura manni megi vera fullljóst a& þa& blýtur þd a& vera r^ögulegt, a& ganga frá sálmabdk betur enn svo, a& hdn beri á bor& fyrir menn þvílíka sálurjetti sem þesaa: „Sann- nr Gu& ver&ur aumtfr þræll" og „Sat- an víttve&ur títt Um veraldar frón"1, ellegar a&rar eins málleysiir og þessar: „í dýrfcu11 (bls. 280.), „alvarlegaiia" (bls. 128.), „reiö af" (fyrir reiddi af, bls. Í49.)? Fleira ekal jeg eígi hjer telja, en þdtt æri& sje til þessuáþekkt, e&a þá eigi stdrum betra. I þribja og si&asta máta á „brjefritarinn" a& vera mikiil frelsisvinur. En hverju var&ar þa& f þyí máli.semhjer ræ&ir umt %tsi hv&o"mun skuggánum I þjö&ólli ganga til þess, a& vilja tylla djásni frelsisástarinnar á höfu& þessum sálmabdkarsnakk sínum? Ept- ir þvfj scm hann sjálfur lætur [bonum far- ast or& um andmælin í gegn bdkinni, a& þau hljdti a& vera af þvi risin, a& mönnum hafi þdtt biskupinn fremur enn hitt ófrjálslegur, á alþingi, þá skyldu menn ætla, a& hann mundi láta þa& fylgja dálætinu vi& sálmabdkina, ao marka menntamanninum sínumog skáldinu gd&a hæfilegan bás og láta t. a. m þar vi& sitja, a& gefa honum vitnisbur&inn ,ek k i n dgu fr j áls- Jegur". Nei, þaö lízt honum þd eigi a& gjöra, vegna þess hann hyggur, a& atkvæbi mannsins um bðkina muni ver&a framar sinnt, ef þa& er látib koma undan tungurótum frelsisvina, ogþví freistar hann þess brag&s, a& skjóta honum í þann ílokkinn, en þdtt hann ætti þar ekki að vera. En eigi a& sí&ur ver&ur þetta engu líkara, enn a& hjer sje þ.í einmitt veri& a& Ijdsta því upp, er leynt átti a& fara, nefnilega a& sá andi, sem dregur fjö&ur yfir lýti nýu sálmabókarinn- ar og leitast vi& a& þröngva henni a& monnum meb ljúfu og lei&u, muni eiga til einhverrar frændsemi a& telja vi& þann dfrelsis anda, eem kvarta& er um a& sje allt of ríkur hjá vissum Islendingum, þar sem þeir skulu leggja fram sinn hlut til landsmála vorra. Svo dheppinn var hann þá, þessi hinn nýi þjdnustusveinn bókarinnar höttdttu3, þar sem hann „fdr a& skapa mann" í hennar þarf- ir" ; já, svo einstaklega dheppinn, a& sjálfum februm hennar má vera hin mesta skapraun að slíkum fjelögum, er eigi duga betur til a& berja í brestina. Mig skyldi þá og eigi furía, þdtt þeir tækju nú þa& rá&, a& bi&ja ritstjdra þjd&- 1) Hve raunlíkt er eigi þetta þvf, sem kve&i& er í Úlfarsrímum um berserksgang Hrd- ars : „f ætu r gleid di, hau&riö d&l" 2) Jeg hef þa& eptir, sem síra Stefán á Kátfatjörn haf&i fyrir. — 9 — dlfs væg&ar, a& eigi gjöri hann þeim og ves- alli ddttur þeirra optar óleik me& þeirri vörn, sem er verri en engin, enda látin í tje af þeim einum, er verba a& varast a& segja til nafns síns, svo þeir gjöri því eigi minnkun. Annars vegar vil jeg þess geta viö hinn drfsa höfund í þjd&dlfi, a& eigi skyldi bann treysta því, a& nýa sálmabókin „ge&jist vel al- menningi yfir höfu& a& tala", þdtt „upplag hennar sje a& kalla uppgengib". Af þessuverb- ur a& cins þa& me& vissu rá&i&, a& menn hafa vcriö fúsir til a& kaupa bdkina, sem og er e&li- legt, vegna þess a& almenn þörf og löngun landsmanna kalla&i til vanda&ri og fulikomnari sálmabdkar enn þeirrar, sem vjcr höfum átt viö a& búa frá upphafi þessarar aldar. þar scm svo var ástatt og alþýðan hlaut því a& vera gjörn til nýungarinnar, þurfti þá eigi heldur bdkin a& vera neinn kostagripur, til þess a& hún gengí vel dt. Enda gæti jeg því mi&ur, ef jeg vildi, bent á þá ritlinga, er út hafa komib nú á hin- um síbustu árum bdkmenntum vorum til engr- ar sæmdar, en þd veriö keyptir hva&an æfa. A& síðustu leggur launtunga þjd&dlfs það til, a& slcppt ver&i kollektum, pistlum og gu&- spjöllum ( allt a& helmingi af nýu upplagi sálraa- bdkarinnar, er brá&um muni væntanlegt. I þessu einu get jeg gjarnan verib samddma hinum 6 - vísa höfundi. En öfcru álítur hann ^ekki rjett efca ráblegt a& breyta íbðkinni". Líklega má þð breyta prentvillunum? Og jeg leyfi mjer enn framar a& spyrja: Mundi þa& vera nokkub órjett e&a T5 rá&Iegt, þdtt vikib væri f burt hinutn au&sýnustu málvillum og bögu- mælum? Mundi þa& vera drjett e&a 6rái- legt, a& fella dr aptúr 5. versib me& vf&a va&linum, er eptir langa útivist var a& nýu skoti& til stdrrar skemmdar, e&a, jeg held mjer sje dhætt a& segja, til fullkomins banameins, inn í hinn gð&a sálm „Heyr mfn hljð&"? Mundi þa& vera drjett e&a drá&Iegt, a& breyta e&a sleppa gátunni ura skírnina, þa& er a& skilja versinu „Einsamait vatniö augun sjá", sem svo er dskaplega dr gar&i gjört, a& hryggilegt má þykja fyrir minning Ltíters? Mundi þa& vera drjett e&a drá&legt, þd sleppt væri e&a breytt sálmunum 80. og 206., svo enginn glæpist á þvf, a& syngja þa& yrkisefni, er „skaparans englar tjá lof meyjar skauti" og „Guö ver&ur þræll", en Frelaarinn „lamdi' á fldtta heljarníb"? Mundi þa& vera órjett e&a drá&legt, þdtt breytt væri e&a sleppt þeirri bæn, er bi&ur Guö um styrk til a& skeyta aldrei syndunum (bls. 139.)? Mundi þa& vera drjett e&a drá&Iegt þótt breytt væri sí&ast í versinu 169 (bls. 128.) því orða fari, er lætur þaö skýrt i Ijds, að annar sja frelsari vor, enn Jesús Kristur? Mundi þa& vera drjett e&a órá&Jegt, aö vfsa burt aptur sonarheitinu ,, mog'r", sem ðfyrirsynju var leitt f kðrinn 1871, ogjafnvel a& hrcinsa sálma- bókina af hinum edduskotnu jar&arheitum ,,foId" og „storð", en þótt vjer höfum átt þeim Iengi að venjast f messusöng vorura? Mundi þa& vera drjett eba órá&legt, þdtt hinn vandvirki þýðandi eyddi þeirri flækju, sem dprý&ir tvær hinar fyrstu hendingar í 4 versi hins ágæta sálras „Vor Guð er borg á bjargi traust"? Mundi það vera órjett e&a drá&legt, aö nema i burtu aptur flesta e&ur alla stúfana úr pfslar- sálmum Hallgríms Pjeturssonar, þar sem þessir Bálraar eru enn sungnir í beiiulagi um allt land, og eru til í hvers manns htísi, avo kostur er á a& syngja úr þeim bvenær og hvab, sem menn

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.