Norðanfari


Norðanfari - 07.08.1877, Blaðsíða 3

Norðanfari - 07.08.1877, Blaðsíða 3
115 — metin til verðs, og taki leiguliði við peim sem öðru láni með lögiikvoðnu gjaldi af hverju 100 króna virði í peim*, pá eru hús- in eins og eign leiguliða, er hann, undír umsjón byggingarnefndarinnar, hefir eðlilegri rjett til að breyta og endurbæta, og meiri hvöt par sem hann undantekningarlaust ætti endurbótina sjálfur. |>að er annars undar- legt hvað menn kunna vel við pað, að leigu- liðinn sje að lögum skyldur til pess að gefa landsdrottni, sem optar munu pó efnaðri en hinn, meiri eða minni hluta eignar sinnar, svo sem ráða má af ákvörðun 97. gr. land- búnaðarlagafrumv.: „Sje jarðarhús stækkað minna en nú var sagt (o: svo að nemi priðj- ungi af rúmmáli hússins) skal pað eigi tek- ið til greina". Og pá eigi heldur, hversu mikil umbót sem væri á efni og smíði veggj- anna, framyfir pað sem hið fyrverandi ástand peirra og ofanálag gat náð til; já, enda pótt einhverjum kynni að koma sú æskilega framtakssemi í hug, að byggja bæjarhús af höggnum steini og múrlími. Fyrir pví er engin trygging, eptir ofanálagsreglunni, að pessi yrði eigi sviptur sínum virkilegum eignarrjetti á húsinu, pví ef hann ætti að ná rjetti sínnm í pví tilfelli, pá hlyti að meta til verðs hans hið nýja hús, og gjöra svo áætlun um hvers virði hús pau hefðu verið, sem hann tók við, til pess að draga pað, ásamt ofanálagi frá verði nýja hússins, og yrði pað pa ærið vanda- og efasamt ept- ir máske fjöldamörg ár. — Af pessu sem nú hefir verið sagt, virðist oss auðsætt, að pað sje betri lagaregla í pessu efni, að hús- in sjeu metin til verðs, pegar leiguliði kem- ur og pá er hann fer, og landsdrottinn sje skyldur til að kaupa pá húsabót, sem eptir áliti byggingarnefndarinnar er eigi ofvaxin stærð og hæfilegleikum jarðarinnar. Hjer við viijuin vjer samt bæta peirri athuga- semd, að pá er landsdrottni ber að lögum, að kaupa hús og jarðabætur á leigujörðu sinni, en hefir eigi til pess, pá eigi hann rjett á að fá til pess lán úr opinberum sjóði, móti veði i eigninni, og pá landseti á sömu *) |>etta álit vort er í nánu sambandi við pað, er vjer áður höfum látið í ljósi, um lögákveðna landskuld, hún gæti pví að eins verið lögákveðin eptir hundraðatali, að húsin væri fráskilin. Vjer ætlumst pví til að eptirgjaldið væri i byggingarbrjefinu á- kveðið í prennu lagi: 1. landskuld, 2, húsa- leiga, 3. kúgildaleiga, og allt takmarkað að lögum, á sama hátt og „meiri hlutinn" hef- ir gjört um kúgildaleiguna. leið, cf pessi vill kaupa en hinn solja jörð- ina. Einnig virðist oss rjett, að ef einn leiguliði gjörir svo miklar endurbætur á jörðu og á húsum jarðarinnar, að verð pess samanlagt, ásamt arði húsa peirra, sem hann á sjálfur á jörðunni, og sem eigi eru fram- yfir pað, að samsvara pörfum og stærð henn- ar, er jafnkátt pví, sem jörðin var metin í peningaupphæð við seinasta jarðamat, pá hafi hann fengið fullan umráða- og afnotarjett peirrar jarðar að helmingi móti hinum fyr- verandi landsdrottni, enda hafi pessi engu kostað til endurlbótanna. fannig löguð á- kvörðun mundi enn betnr hvetjabæði lands- drottinn og leiguliða til endurbótanna, með pví pað liggur, að vorri ætlan, i hlutarins eðli, að sá leiguliði, sem næði pessu takmarki, hefir engu minni rjott til jarðarinnar held- ur en hinn. Fyrir hibýla reising og endur- bætur eða ræktun jarðarinnar, hafa lendur tileinkast, sem eign, einstökum mönnum í upphafi, par sem enginn var til að selja peim pær, og á meðan eigi er fullræktað landið eða sæmileg híbýli í pví, pá er seinni mönnum eptirskilin mbgulegleiki til pess, að ávinna sjer með nýju landnámi umráða- og afnotarjettinn á móts við hina, sem hafa fengið hann að erfðum eða keypthann, ept- ir pessu hálfgjörða landnámi. (Framh. síðar) Aptur, kirkjumál. A almennum fundi Akureyrarbúa 14. júním. næstliðna kom verzlunarstjóriE. Lax- dal fram með pá uppástungu, að bæjarbú- ar heimtuðu að prófastur D. Halldórsson, tæki sjer bólfestu hjer í bænum; en af pví bæjarbúum var pað kunnugt, að prófastur- inn vildi sitja kyrr á Hrafnagili og hve örð- ugt honum mundi verða gjört fyrir, með að framfæra hina miklu fjölskyldu sína, ef hann 'yrði að hætta við búskap og flytja hingað til bæjarins, pá kom pað ljóslega fram við umræður málsins, að menn ekki vildu meina honum, að sitja kyrrum á Hrafnagili. Um málefni petta var gengið til at- kvæða og urðu óll atkvæði með pví, að hann mætti sitja kyrr, nema uppástungumanns eins, og sömuleiðis var pað viðtekið með atkvæða-fjölda að ekki skildi hreift við pví, að aðstoðarprestur hans síra Guðmundur Helgason ílytti hingað í bæinn. — Ást og virðing sú sem prófasturinn hefir áunnið sjer meðal sóknarbarna sinna, einstök skyldu- rækni hans, samvizkusemi og alúð í allri embættisfærslu sinni, er oss öllum kunnug, og pó hann sakir vanheilsu sinnar, ekki eins og áður, geti gengt embættisverkum sjálfur, pá hefir hann bætt úr pessu, með pví að taka sjer efnilegan aðstoðarprest, sem aliir eru mjög vel ánægðir með, og ekki lætur sig vanta pegar pöi'f gjöx-ist. Prests er heldur ekki örðugt að vitja hjer, par sem næstum pví dag hvern, eru samgöngur og ferðir milli kaupstaðarins og Hrafnagils og leiðin hvorki löng nje ströng, og pví ekki nein brýn ástæða til, að heimta, að prófast- urinn eða aðstoðarprestur hans setjist að hjer í bænum. — Af pvi vjer álítum mál petta, frá hálfu bæjarbúa alveg útkljáð, með áðursögðu fundarhaldi, pá kemur flatt upp á oss og mjög undarlega fyrir, grein sú er stendur i 51.—52. tölublaði Norðanf. með fyrirsögninni „Kirkjumál" og undirskript- inni „Nokkrir Akureyrarkaupstaðarbúar". Vjer vitum vel af hvers toga grein pessi er spunnin nefnilega E. Laxdals, og skul- um vjer leiða hjá oss, að tala um aðferð hans í pessu máli, sem oss virðist miður sæmandi eða um, pað, sem mishermt er í grein hans, en af pví pað er álit vort, að vilji eins einstaks manns, er vjer vitum eigi af hvaða rótum er runninn, eigi hjer ekki að ráða úrslitum máls pessa mót almenn- um vilja bæjarbúa, og af pví að svo kynni að líta út, að einhverjir af oss værum orðn- ir tvímælismenn, pá álítum vjer pað skyldu vora ekki einungis við sóknarprest vorn, heldur og við sjálfa oss, opinberlega að láta pað sjást, hverjir peir voru og eru, er gáfu sampykki sitt til pess, að hann mætti átölu- laust búa á Hrafnagili s í n a prestskapar- tið, og ritum vjer pví nöfn vor hjer, svo. engin tvímæli sjeu á pví, hvor sje hinn al- menni vilji bæjarbúa hvað málefni petta snertir. Akureyri 26vdag júlímánaðar 1877. Jóh Tómasson. Friðrik Jóhannsson. Saló- mon Sigfússon. Bjarni Jónsson. Páll Páls- son. J. Chr. Stephánsson. Frb. Steinsson. Steinn Kristjánsson. Edílon Grrímsson. þor- grímur Tporvaldsson. GL Vigfússon. Ó. Sig- urðsson. D. Sigurðsson. Kristján Magnús- son. Magnús Jónsson. Tómas Davíðsson. M. Benidiktsson. Einar Pálsson. H. Schiöth. Christiansson. Jósep Jóhannesson. Jóhann- es Halldórsson. Pjetur Möller. E. E. Möller. Sigurður Pjetursson. S. Thorarensen. P. H. J. Hansen. Björn Jóhannsson. Sveinbjörn Olafsson. Pjetur Sæmundsen. Jóhannes Jóns- son Jón Sigurðsson. Jón Halldórsson. Jón- an silkikjól og silkihatt með hvítri fjöður í, sömuleiðis dýrindis sólhlíf með knipluðu kögri; var hún á skemmtigöngum sinum einlægt að veifa henni yfir höfði sjer. Allir pessir herrar gengu með nýjar regnhlífar úr silki, og höfðu pær alltaf útpandar hvað gott sem veðrið var. Einn dag gengu peir svona til fara uppeptir „Drottningarstræti" til skemmtunar öllum, sem mættu peim, og námu staðar í veitingahúsinu „Fenix; höfðu peir látið búa sjer par dýrlega veizlu. Eins og vandi er til, byrjuðu peir við brennivínsborðið, en peir enduðu par líka, þó pað sje ekki eins algengt. |>eir heimt- uðu hverja brennivínsflöskuna af annari og ftð pví búnu tæmdu peir, að minnstakosti 12 fiöskur af bajersku öli; blöskraði pjón- íistustúlkunni petta. Nú fór heldur að rjúka í kollinn á J>eim; kona múrarans sofnaði á einumstóln- ium og í hvert sinn sem hún dró ísur og íhneigði höfuðið, pá hneigðu sig líka hvítu íjaðrirnar í hattinum hennar. fjónustustulkan fór að verða heldur ó- polinmóð og spurði: „Ætla pá herrarnir aldrei að setjast við borðið"? „Hvaða sælgæti hafið pjer pá að bjóða" ? spurði múrarinn heldur loðmæltur. „O, við höfum skelpöddusúpu til að byrja með", sagði hún. „Hvað ertu að segja pontan pín"! æpti múrarinn upp yfir sig og setti hönd í síðu, „ætlarðu að bjóða heiðvirðu ríkisfólki súpU með pöddum í, subban pín„! Nú paut allt frændfólkið upp, pví pað hjelt að væri verið að gjöra gys að sjer, og beindist að stúlkuskepnunni með fúkyrðum, svo hún varð að flýja undan; en pegar hún var farin burtu ljetu pessir stjórnleysingjar bræði sína bitna á borðbúnaðinum og hús- gognunum. Fór pví svo að ríkisbúrar pess- ir voru reknir út, og hafa aldrei síðan sjest í Stokkhólmi. En svo hafa peir sagt, sem kunnugastir voru „maurnum", og erfingjum hans, „að arfurinn hafi gjörsamlega eyðst á fáum árum". Reyndist pað pá, sem opt- ar: „Að engin blessun fylgir aurasafni hins ágjarna". Eptir petta fiutti ung stúlka, Teresa að nafni, sig i herbergi pað, sem „maurinn" hafði búið í; hún lifði á pví, að sauma, ljerept og var að öðru leyti góð og iðjusöm stúlka. Eina nótt dreymdi hana, að húa sæi ljótan og magran mann, með strýju hár, koma að rúmi sínu og mæla pannig: „ Jeg hefi áður haft herbergi petta til leigu, en nú bý ]eg í mínu eigin herbergi austarlega í Jóhannesarkirkjugarði. Allar grafirnar kringum mína eru prýddar blómum; en á minni er ekkert blóm og vegna pess hefi jeg par engan frið nje ró. I öilum bæn- um, leggðu nú ofurlitinn blómhring á gröf- ina mína; hann parf varla að vera búinn til úr dýrustu blómunum. Eilífðarblómin eru vist fullgóð; pau eru lika ódýrust og endingarbezt"! Eptir pessa bæn, sem bar órækan vott um hvað vofan var lítilpæg og sparsöm, hvarf hún. (Framhald síðar).

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.