Norðanfari


Norðanfari - 13.06.1879, Blaðsíða 1

Norðanfari - 13.06.1879, Blaðsíða 1
MBANFAM 18. ár. Akureyri, 13. júní 1879. Nr. 29—30. t Hinn 12. maí 1879 andaðist á HöskuM- stöðum á Skagaströnd Guðríður Torfa- dóttir prófasts að Hruna og á Breiðabóistað í Eljótshlíð (f 1834) Jónssonar prests í Hruna (f 1810) Finnssonar biskups Jónssonar og Eagnhildar Guðmundardóttur prests að Kálfafellsstað og Hrepphólum (f 1816) Magn- iissonar prests á fingvöllum (f 1780) Sæ- mundssonar prófasts á Miklabæ (f 1747) Magnússonar í Bræðratungu Sigurðssonar. Hún var fædd í Hruna 3. dag febrúarm. 1805 og fæddist upp með foreldrum sínum að Hruna og á Breiðabólstað, og var síðan á Núpi par í sókn 1 ár og í Eyvindarhólum 5 ár; og giftist paðan vorið 1841 sjera |>or- steini Einarssyni, er fyrst var aðstoðar- prestur og síðan prestur á Kálfafellstað í Hornafirði (f 20. okt. 1871). J>au eignuð- ust 2 dætur, Ragnhildi (f. 6. júní 1842), kona Eggerts Ólafssonar Bríms prests að Hösk- uldsstððum og T o r f h i 1 d i (f. 5. febr. 1845), kona Jakobs Holms verzlurarstjói-a á Hóla- nesi (f 30. júní 1874), nú á Möðruvöllum í Fljótsbyggð í Nýja-íslandi. Guðríður sál. Torfadóttir fluttist frá Kálfafellsstað að Hösk- uldsstöðum vorið 1872, og dvaldist pað er eptir var lífdaganna hjá dætrum sínum, 2 ár hjá hinni yngri, en 5 ár hjá hinni eldri. Sökum krankleika, er fylgdi henni mest- an hluta æfinnar, bar eigi alls kostar mikið á henni, en í sjálfri sjer var hún ágætis kona, guðhrædd og góðhjörtuð, trygglynd og stað- föst, stillt og polinmöð. Allt dagfar hennar var hið prúðasta, og naut hún að maklegleikum elsku og virðingar allra, er kost áttu á að kynnast henni nákvæmlega. Fram til fjalla á föstudaginn langa 1879. pað er langt um liðið siðan jeg hefi látið brjefiínu hjeðan sýna pjer nokkuð lífs- Heimsins fegursta rós. Einu sinni var uppi rikilát drottning. Hún átti garð, og í honum uxu hin feg- urstu blóm sjerhvers árstíma og blóm allra landa í heiminum; en einkum voru pað rósirnar, sem hún elskaði heitast, og fyrir pví átti hún hinar frábreyttustu tegundir peirra, allt í frá hinum vilta limagarði með hinum grænleitu blöðum, sem anga eins og eplin, til hinnar fallegustu rósar frá Pro- vence*. Eósirnar uxu upp með veggjunum á höllinni, sem drottningin v/ir í;pærvöfðu sig utan um veggsúlurnar og gluggakisturn- ar, innum göngin og upp um loptin í öllum sblunum ; ylman peirra, útlit og litur var á ýmsa vegu. En sorgar- og hrygðarblær var á öllu _ *) Provence frb. p r ó v a n g s, eitthvert hið fegursta og frjósamasta hjerað áJFrakk- landi. mark; enda hefir nú náhjúpur vetrarins með viðvarandi harðinda hamförum, haldið gjör- völlu lífi bygðar minnar í læðingi allt að pessum dögum, eður i hartnær 30 vikur; og nú hið fyrsta virðist hin lífgandi vorsól að renna til viðar undir sigurmerki, pá er ófölnaðar jurtir hins fyrra sumars eru nú, fyrir geislamegn hennar, að koma fram af svo langvarandi prísund. — Jafnframt ljett- ir pa yfir hugskoti voru bændanna, svo par hreifast fleiri og víðfleygari myndir. er snerta hin almennari mál, sem tíminn hefir á dag- skránni. 1 dag tók jeg að yfirlesa „K i r k j u- t í ð i n d i" eður „álitsskjal brauða- og kirkju- málanefndarinnar", og vona jeg pú vítir mig eigi, pótt jeg brúkaði helgann dag til pess, að lesa rit með peirri yfirskrift; en jafnvel pó jeg vænti að pú. fellir pig eigi við skoðun mína^á pvi máli, skal jeg nú láta pjer hana í ljósi, og pú mátt láta hvern er pú vilt heyra. |>að er næsta fróðlegt að sjá hið nýja brauðamat með öllum leiði-jettingum og athugasemdum nefndarinnar, sem hlutaðeig- andi prestar einir munu vita og skilja hvert á rökum eru bygðar, en aðrir eigi; pó finnst mjer, hvað athugasemdina við brauðið undir tölulið 19 staflið g snertir, að pað vera deginum ljésara, að presturinn og minni hlutinn hafi par rjett, pvi ástæður meiri hlutans eru mjer huldar og óskiljanlegar. Að brauðamatsskýrslu pessari athugaðri, og tölu prestakallanna sem nefndin gjörir ráð fyrir, telst mjer svo til, að tekju-upphæð brauðanna yrði að meðaltali háttá 13. hundr- að króna, án pess nokkuð væri til lagt úr landssjóði, pað er dálitlu rifara en ept- ir frumvarpinu sem 2. pingmaður Gull- bringusýslu lagði fyrir síðasta alping, með öllum peim tillögum, sem par eru ráðgjörð úr landssjóði; svona hefir nýja framtalið leitt í ljós betri fjárhag pjóðarinnar en áður var kunnugt; en nefndin hefir nú viljað láta prestasjettina njóta pess, líklega í peim til- gangi, að pjóðin nyti pess framvegis í góðum prestum, pví hún stingur upp á að samtöldu 7,600 krónum, er leggist brauðunum úr landssjóði. par inni. Drottningin lá á sóttarsænginni, og læknarnir sögðu úti um líf hennar. „Frelsun hennar er enn pá ekki ómögu- leg", sagði hinn vitrasti peirra. „Færið henni hina fegurstu rós heimsins, pá rósina sem er sprottin af hinum hreinasta og háleitasta kærleika; beri hún fyrir augu hennar, áður enn pau bresta, pá deyr hún ekki". Og ungir menn og gamlir komu ór öllum áttum með rósir, hinar fegurstu, sem blóm báru í öllum aldingörðum; enn ekki komu peir með pær rósirnar, sem við áttu; fra jurtagarði kærleikans hlaut petta blóm að koma. En hver var sú rósin par, sem var sprottin af hinuin hreinasta og háleit- asta kærleika? Og skáldin sungu um heimsins fegurstu rós, hver um sína. Og boðskapur gekk viða um lönd til sjerhvers pess hjarta, sem bærðist í kærleika; boðskapur gekk til manna í allri stöðu og á öllum aldri. — 57 — Mjer finnst petta eigi svo nauðsynlegt í bráðina eða fyrri en vjer sjáum hvað prestar batna að embættisfærslu og siðferði> við umbætur pær er orðið geta, á öllum fátækari brauðum, við pessa fækkun peirra og breyting. — En pað er pessi mikli mis- munur á brauðunum er menn vilja enn halda, og jeg skil eigi ástæðuna fyrir; par sem pað er pó eigi byggt á viðlendi eða fólksfjölda prestakallanna. Á pví einu eða að meira leyti á víðlendinu, og minna leyti á hinu, finnst mjer mismunurinn ætti að vera byggður, og pó eigi meiri en svo, að launin væru ákveðin í fyrstu, lægst 1000 kr. og hæst 1,600 kr.; en par hjá væri lögleitt að hver sá prestur, er með skyldurækni og ástundun í embættisfærslu sinni, jafnframt bindindi og góð eptirdæmi, inni að sannri menntun og velferð safnaðar síns, að áliti hlutaðeigandi sóknaráðs og prófasts, skyldi fá launaviðbót; ættu pað að kallast heiðurs- laun með tveimur stigum V2 heiðurslaun: 250 kr. og heil heiðurslaun: 500 kr., er greiddist að mikluleyti úr landssjóði, en pð að nokkru frá sjálfum sbfnuðinum, og takast af aptur ef prestur hneigðist að hirðuleysi eða lakara siðferði. Að visu yrði með pessu móti engan veginn hægt að sjá fyrir fram hve mikil útgjöld petta kynni að gjbra landssjóðnum; en pótt nú einhverntíma rinni upp sú gullöld að flestir eða allir prestar yrðu, samkvæmt fratna.iskrifuðu, verðir heið- urslaunanna; svo pau yrðu ærin summa; pá hygg jeg almenningur gæti enganveginn fengið betur uppskorið ávbxt útgjalda sinna, en með pví, að sem flestir prestar yrðu í fullum skilningi fræðarar og leiðtogar lýðsins; en petta mun nú trauðlega fást af pví menn- irnir eru menn, en síst með pví að halda pessum feykilega mismun á brauðunum; miklu heldur finst mjer pað freisti prestanna til pess, að gjbra með hangandi hendi skyldu sina, einkum í pví að prýða og við- halda stöðunum, sjerílagi í tekjurírari brauð- unum, par sem ávallt er hætt við að riki hugur um burtflutninga, sem par á ofan gjbra bæði prestum og söfnuðum pað óhag- ræði og kostnað, er nokkrum hundruðum króna nemur. „Enginn hefir enn pá nefnt blómið" sagði vitringurinn; „enginn hefir enn pá bent á staðinn, par sem pað spratt í dýrð. Ekki eru pað rósirnar upp af líkkistu Romeó's og Júlíu eða upp af grbf Valborgar, pó að pessar rósir ætið ylmi í sögunni og skáld- skapnum; ekki eru pað rósirnar, sem spretta upp af hinum blóðgu spjótum Winkelrieds, upp af hinu heilaga blóði, sem vellur út af holund hetjunnar, pegar hann er að láta líf sitt fyrir ættjbrðina; og pó er enginn dauðdagi inndælli, og engin rós er rauðari, en pað blóð sem pá rennur ut. Ekki er pað heldur undrablómið, sem maðurinn gefur líf sitt fyrir á hinum lbngu og svefnlausu nóttum í hinu afskekkta hýbýii sínu ár eptir ár o'g dag eptir dag, — töfra-rós vísind- anna. „Jeg veit, hvar hún blómgast", sagði ánægða móðirin, sem kom með ungbarnið sitt að hvílu drottningarinnar. „Jeg veit hvar heimsins fegurstu rós er að finna, —

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.