Norðanfari


Norðanfari - 02.10.1879, Blaðsíða 1

Norðanfari - 02.10.1879, Blaðsíða 1
ANFAIL 18. ár. Akureyri, 2. októlber 1879. Nr. 45.-46. Sigurður Arnason. Einliver hinn merkasti maður í Húna- vatnssýslu sinnar stjettar á sinni tíð var Siguröur Arnason bóndi í Höfnum, og pykir pvi bæði vert og skylt að halda minn- ing hans á lofti. Hann var fæddur að Geitaskarði í Langadal liinn 3. dagdesemberm. 1798, og voru foreldrar hans par þá vinnuhjú. Faðir hans var Árni frá Syðriey (f 8. júlí 1848) Magnússon, en móðir hans Ingibjörg frá Stóraósi í Miðfirði (fl2. okt. 1845) Árnadóttir, er kallaður var Glímu Árni eða Skakki Árni, og Ingibjargar Bjarnardóttur í Valdarási Sveinssonar lögrjettumanns að J>óreyjarnúpi Guðnasonar. En Magnús föð- ur faðir Sigurðar var Arason á Gaukstöðum og Njálsstöðum Guðmundarsonar Arasonar Guðmundarssonar lögrjettum. i Norðtungu, Hallssonar sýslumanns í Hjörsey, er Halls ætt er við kennd, Ólafssonar prests í Saur- bæ á Hvalfjarðarströnd. Kolbeinssonar Sig- urðssonar. Kona Magnúsar var Sigríður Finnsdóttir smiðs á Syðriey Jónssonar Finns- sonar frá Kjalarlandi og Guðrúnar Ein- arsdóttur frá Völlum í Skagafirði. Magnús Arason eignaðist alla Syðri- ey og hjó par. Hann var lengi hreppstjóri og pótti merkur maður og var vel greind- ur. Hann tók Sigurð sonarson sinn til fósturs, og ólst hann par upp um hríð. Veittí afi hans honum tilsögn i bóklestri, kristnum fræðum og skript, og pótti pegar í bernsku bera á frábærum skilningi hjá • honum. Magnús andaðist haustið 1809, er Sigurður var nær 11 vetra. Eptir pað ólst hann upp með föðurfrændum sinum, er bjuggu á Syðriey eptir Magnús og síðan með föð- ur sínum, er reysti bú 1815 á erfðahlut sinum V<t úr Syðriey (Eyjarkoti), og hafði Ingibjörgu Arnadóttur barnsmóður sína fyrir bústýru. Vandist Sigurður par á alls konar búvinnu og sjósókn, en jafnframt pví las hann áhugasamlega allt pað, er hann fjekk yfirkomizt, og aflaði sjer allrar peirr- ar menntunar; er kostur var á að fá af ís- lenzkum bókum á peirri tíð. Hann tók og að lesa danskar bækur og iðkaði skript og reikning. Á vist með föður hans var Ingibjörg porleifsdóttir frá Kambakoti Markússonar, og gat Sigurður með henni 2 dætur, Kaíi- tasi (f. «/2 1819) og Hlif (f. 17/6 1823), er báðar hafa giptst og eiga afkvæmi, en eigi tókst ráðabagur með peim Sigurði og Ingi- björgu. Vorið 1823 fór Sigurður vistferlum að Einnstöðum til Ingibjargar Magnusdóttur, ekkju eptir Jón bónda á Finnsstöðum Jóns- son frá Ytriey Jónssonar, og dvaldi hann par 2 ár. Síðara áriðhinn 24. júlí 1824 gekk hann að eiga Hlíf, dóttur Ingibjargar, og eignaðist með henni hlut úr jörðinni Skúfi í Norðurárdal. Vorið 1825, reisti hann bú á Skúfi hinum neðra, og bjó par 1 ár, en var pó lönguni pað ár með föður sinum i Eyj- arkoti. Síðan bjó hann á Skúfi hinum efra 5 ár. Vorið 1831 flutti hann búferlum að Ytriey, er hann fjekk í skiptum við Beni- dikt Jónsson, er par hafði búið, fyrir Skúf, og bjó hann par 9 ár. Hlíf kona hans var óhraust að heilsu, og varð peim eigi barna auðið. Hún and- aðist hinn 13. maí 1834- Árið eptir hinn 25. júlí 1835 gekk hann að eiga Sigur- laugu Jónasdóttur frá Gili í Svartár- dal Jónssonar frá Ytriey, vitsmunakonu mikla og honum hina skapfelldustu, og áttu pau 4 börn: 1. Arna bónda í Höfnum (f. 7/3 35), er fyrr átti Margrjeti Guð- mundardóttur (sjá Norðanfara, p. á. nr. 3—4, 18/i 79 sbr. leiðrjetting nr. 19.—20., 13/479), en nú á Jóninnu þóreyju Jónsdóttur frá Espihóli, 2. Elisabeti, er fyrr átti umboðs- maður J. A. Knúðsen á Ytriey, en nú á Gunnlaugur E. Gunnlaugsson, er par býr, 3. Björn (f. 18/8 38 f "/„ s. á.), og 4 Bj örn bónda á Tjörn (f. 9/2 40 f 24/7 68) er átti Elínu Jónsdóttur. Vorið 1840 fór Sigurður búferlum að Höfnum á Skaga, og bjó par siðan á allri jörðinni í 18 ár eða til 1858 og síðan á hálfri jörðinni í sambýli við Arna son sinn í 9 ár eða til 1867. |>að vor brá hann búi og fór til Árna sonar síns og Margrjetar konu hans, er hann dvaldist síðanhjá, enda var hann pá alblindur orðinn fyrir 2 árum, og hafði pá verið við bú 42 ár. Hann var búhöldur góður og bjó alla stund einkar laglega, pó að hann hefði eigi mjög mikið um sig. Jörðin Hafnir tðk miklum nmskiptum til batnaðar hin nær- fellt 40 ár, er hann var par, og jókst mjög að áliti, og var hann frumkvöðull peirra endurbóta og frömuður pess álits langa stund. Hann komst til góðrar elli, og var lengst- um heilbrigður á sál og líkama, og virtist hann allt skeið æfinnar vera sannur gæfu- maður, eins á elliárunum, pvi að glöð með- vitund grandvarlegs og gagnlegs lífernis, eign velmetinna og velmegandi barna og mannvænlegra barnabarna, ástúðleg og ná- kvæm hjúkrun af hendi konu hans og tengda- dóttur gjörðu skeið ellinnar jafnast ánægju- legt. Og pó að sjón augnanna týndist var sjón andans ávallt hvöss, og honum var hin mesta ánægja bæði af pví að eiga kost á að heyra lesið flest pað, er nýtt birtist i íslenzkum bókmenntum, og af pví að leið- beina öðrum með fræðandi ræðum o» holl- um bendingum. Eins og vonlegt var, fjekk allmikið á hann fráfall hinnar elskuðu og ágætu tengdadóttur sinnar Margrjetar Guðmundardóttur, er að bar 15. júli f. á., og upp frá pví tók ell- in að leggjast allþungt á hann og ymisleg- ur krankleiki að færast i vöxt. Hann and- aðist hinn 27. dag aprílm. 1879, og var pá rúmlega áttræður að aldri. Til fyllingar pessum helztu æfiatriðum pessa merkismanns, skal hjer tilfæra kafla úr likræðu er haldin var við jarðför hans á Hofi hinn 7. dag maím. „Sigurður sál. var óneitanlega búinn mikilli sálaratgjörvi, fjölhæfum gáfum og hvössum greindarkrapti, og hafði mjögmikl- ar mætur á allri bókvisi, en einna mest mun pó hugur hans hafa hneigzt að lögvisi, sem á uppvaxtarárum hans var kostur á að ná . —-89 — talsverðri menntun í af ýmsum ritum Magn- úsar Stephensens. Sigurður var að pví leyti sannur sonur hinnar 18. aldar, sem hann gagntekinn af peim menntunar og framfara anda, er hófst skömmu fyrir aldamótin, og einna fyrst lýsti sjer í ritum Lærdóms- lista-fjelagsins, en náði meiri festu og fjöl- hæfni fyrir aðgjörðir Landsuppfræðingar-fje- lagsins. öll ritstörf ljetu honum ljett, og einkenndn alla ritsmíð hans skipuleg hugs- un og náttúrlegt orðfæri, en meðfram lcýmni og kraptur. Samskonar blær var á ljóða- gjörð hans, en lítt iðkaði hann hana. Hann gegndi einatt hreppstjórn í sveit sinni (Vindhælishreppi) og fórst pað af hendi með mikilli snilld, og pó að ýmsir hefði hreppstjórn á hendi hjer í sveit í hans tíð ásamt honum eða einir sjer, pá hafði hann tíðast mikil og góð afskipti af stjórn sveitarmála frá 1833, er hann varð fyrst hreppstjóri, og til pess 1859, er hann gegndi pví starfi síðast ásamt Jósef Jóelssyni á Spákonufelli eptir Jón Jónsson umboðsmann látinn. Svo hafði hann og ýmsum öðrum opinberum störfum að gegna, og var opt skipaður til málareksturs og pótti til pess manna hæfastur, sakir vitsmuna sinna, glöggskyggni og fylgis, enda ljetti pað hon- um sókn og vörn að hann var mannpekkj- ari í bezta lagi. Margir voru og nær og fjær, er leituðu ráðá" hans og liðsinnis í málaferlum, og var hann jafnan fús á að styrkia hvern pann málstað, er hann ætlaði á rökum byggðan, og fylgdi fastlega fram pvi, er eptir sannfæring hans var satt og rjett. Málafærsla er óvinsælt starf, og jók hún honum einatt óvinsældir peirra, er undir urðu, enhann ljet sjer eigi fyrir brjósti brenna, pótt peir ætti í hlut, er mikið áttu undir sjer, ef honum pótti málstaðurpeirra eigi rjettur eða sannur. J>að gat pví eigi hjá pví farið, að ýmsir, er halloka fóru, bæri honum brögð og vafninga í málum. En valt er á slíku að byggja honum til óhróðurs. J>að er auðsætt, að rjettvíslegra er að verja góðan málstað gegn óskynsara- legum og samvizkulausum lögum enn að verja gagnstæðan málstað í skjóli slíkra laga. Eptir lunderni hans og hugsunar- hætti má ganga að pví vísu, að hann hafi aldrei framfylgt pví máli, er hann áleit rang- látt í sjálfu sjer. Honum hætti — að sögn sjálfs hans — meir til keppni og hefnigirni enn hann víldi sjálfur, ef hann mætti talsverðum mótspyrn- um eða póttist ólögum borinn, enda var hann að náttúrufari bráður i lund, og jafn- framt pví pykkjupungur, eins og titt vill verða um pá, er hafa rika lnnd, en bæla niður skapsmuni sína; en hann var stilltur vel. Sökum punglyndi sinnar hneigðist hann um hrið allt of mjög til nautnar áfengra drykkja, en síðar varð hann hófsemdarmað- ur mikill og reglumaður, og er pað vottur um prek hans og eptírbreytnisverða stjórn hans á sjálfum sjer. Hann var sannur prekmaður, er bæði kunni að stjórna geði sínu og að yfirvinna borgir í óeiginlegri merking. Með tillití til skapsmuna sinna var hann sann- uríslendingur i orðsins beztu merking,eigi óá- pekkur ýmsumfögrumhetjum fornaldarinnar.

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.