Norðanfari


Norðanfari - 03.04.1880, Blaðsíða 2

Norðanfari - 03.04.1880, Blaðsíða 2
40 eða pykist skilja pað, sem haun er að kcnna, pá hefir hann oflítið lag á að Játa lærisveina sína skilja pað. Jeg hef heyrt fjölda af læri- sveinum hans segja: «Ef jeg ekki skildi mathematikina af sjálfum mjer págat »kenn- arinn heldur ekki skýrt hana fyrir mjer svo að jeg skildi hana.» fetta hefi jeg líka reynt sjálfur. Jeg veit pað vel, að einstaka piltar geta haft gagn af ritskýringum hans, en pað eru peir einir, sem eru sjerstaklega lagaðir fyrir pessa vísindagrein, og sem mundu komast fram úr hinu torskilda án skýringa hans með lítið lengri tíma. J>egar nú hjer við bætist, að kennarinn pekkir svo vel skiln- ing lærisveina sinna, að sami lærisveinn get- ur hvað eptir annað fengið bezta vitnisburð hjá honum einmitt í pví, sem hann skilur lítið eða ekkert í, en hefir í vandræðum lært utan að, pegar enga skýringu var að fá, sem honum fullnægði, og kennarinn svo ætlar, að hann sje sprenglærður í «faginu» , pá verður en skiljanlegra pó kunnáttan verði yfir höfuð ekki mikil. Enn er ein regla, sem kennari pessi er mjög elskur að, er hún sú, að láta pilta jafn- an fá pyngri verkefni til próf's* en hann hefir nokkru sinni sett peim fyrir í tímum. J>að er einkar áríðandi við stærðfræðiskennsluna til pess að hún geti heitið praktisk, að læri sveimim sje vel kennt að nota reglur pær, er peir læra, til að reikna eptir peim pað sem svo að segja kemur daglega fyrir í líf- inu t. a, m. flatarmál og kúbikmál, en petta lærist peim ekki svo peir verði leiknir í pví nema með iðulegum skriflegum æfingum, en pað er bæði, að skriflegar æfingar eru lítið hafðar hjá kennara pessum, enda má segja um pá tíma, sem til peirra eru notaðir, að peir sjeu til mjög lítils eða jafnvel einkis gagns fyrir allflesta lærisveina. Samkvæmt munnlegu kennslunni getur vanalega ekki nema einn eða tveir piltar í bekk leyst verkefni pau, sem peim eru sett, enda pó ljett sjeu; pessir einn eða tveir, sem eitthvað geta reikna pví vanalega fyrir alla hina; allir skila verkefnum sínum, og kennarinn ætlar víst, að allir hafi leyst pau sjálfir. |>annig gengur pað í 6 ár og svo fá duglegir piltar hjáduglegum kennara «illa» við burtfararpróf hjá pessum kennara í pess- ari vísindagrein. Piltar, sem alla sína skóla- iíð hafa verið iðnir og reglupiltar geta meira að segja búist við að ná ekki prófi einungis *) Við burtfararpróf getur kennarinn sjálfur ráðið mestu um stærðfræðisverkefn- in, eða svo hefir pað verið hingað til. vegna pessarar einu greinar, ekki að tala um pað, að peir geti gjört sjer von um nema 2. eða 3. einkunn pótt peir sjeu vel að sjer í öllum hinum námsgreinunum. J>eir, sem sleppa með polanlegum vitnisburði, munu pó margir eigi vera svo vel að sjer, að peir geti mælt túnið eða húsið sitt eptir 6 ára lær- dóm, og er pað vegna pess hve kennslan er ópraktisk par sem slíkt má kenna á fáum dögum. |>annig er kennslan í stærðfræðinni og lík hefir hún eflaust verið allan pann tíma, sem pessi kennari hefir haft hana á hendi; pessi apturför hin síðustu 2 ár sýnist pví ekki beinlínis að geta verið henni að kenna, par sem pessi kennari hefir kennt í nærfellt 20 ár. J>aðstendur sjerstaklega á pessu, aptur- förin er engin, og pessir seinustu stúdentar eru að minni ætlan ekkert ver að sjer í pess- ari námsgrein, en fyrirrennarar peirra; pess- ir lágu vitnisburðir koma beinlínis af pví, hvernig burtfararprófið er nú orðið. |>að fyr- ir komulag, sem nú í tvö ár hefir verið á hinum skriflega hluta burtfararprófsins, gjörir pað að verkum, að prófið sýnir nú hina sönnu pekking lærisveinanna, nú getur hvorki nokk- ur kennari vanrækt skyldu sína, nje nokkur lærisveinn nám sitt í peirri von, að hann fái skreytt sig með annara fjöðrum við burtfar- arprófið. Hjer sannast, að uppkemst allt um siðir; hin ónóga og ópraktiska stærðfræðis- kennsla sýnir nú sjálfa sig í prófunum, peg- ar pau eru tekin að sýna sannleikann, og hver meðalpiltur getur ekki reitt sig á að fá bezta vitnisburð í skriflegri stærðfræði, pótt hann viti næsta lítið í flestum hinum náms- greinunum. petta er aðalorsökin til hinna vondu ein- kunna hin síðustu4tvö' ár, sem á náttúrlega aðalrót sína í hinni ónógu kennslu, pví að ef kennslan væri góð, pá ætti hver iðinn og árvakur lærisveinn að standast rjett próf vel í pessari námsgrein sem öðrum. |>að hlýtur annars að liggja í augum uppi, hve áríðandi pað er, að peir menn, sem pjóðin trúir fyrir uppfræðslu og uppeldi sona sinna, sjeu peir einir, sem lægnir og hæfir eru til pess og árvakrir og röggsamir í em- bætti sínu og í öllu góð fyrirmynd læri- sveina sinna, svo að peir virði ogelskipá, og að kennslan beri, sem heillaríkasta ávexti fyr- ir land og lýð. Smiðja Krúpps í Essen, úr ferðasögu Victor Tissots. (Nær og Fjern Nr. 202). (Framhald). Nú er par hvorki hlátur nje söngur, hvorki glymjandi hátiðahöld nje peningar. í stað pess, að áður fiuttust 64,000 tíu- fjórðunga vættir af ull til Berlínar, koma nú ekki pangað nema 40,000 vættir. Pen- ingaskorturinn er svo mikill og almennur, að boðsbrjef eitt til samskota handa peim, sem misst höfðu eigur "sínar í vatnsfióði, ávann peim að eins fáein hundruð franka, — heldur skaplegan styrk frá sliku höfuðbóli! f>á bætist ofan á petta hækkun á gangverði peninga; gullið verður æ dýrara og fágætara. Seðlarnir pjóta upp, eins og vatnsflóð. Gull og frakkneskir seðlar eru jafnvel keyptir með miliigjöf. í skýrslu einni frá verzlunarstjórninni í Dysseldorf árið 1874 má lesa pessa játn- ingu, sem ekki parf neinnar útskýringar: Arið 1874 hafði verzlun vor og iðnaður átt næsta örðugt uppdráttar og í skýrslu vorri hinni síðustu ljetum vjer í ljósi kvíðboga vorn fyrir pví, að hagur vor mundi ekki gjeta batnað fyrst um sinn. Nú neyðumst vjer til að játa, að áríð 1874 hefir rjettlætt penna kvíða vorn. það er fjarskalegt tjón, sem pjóðmegunin hefir orðið fyrír og sjálf- sagt meira, er svarar peim fimm „milliörð- um", sem Frakkland hefir borgað í stríðs- kostnað. Bæði Elberfeld og Dýsseldorf gjörðu, allt að tveim árunum síðustu, silkiverksmiðj- unum stórskaða með verzlunarkeppni sinni. Vorið 1875 voru eigendur silkiverksmiðjanna í Elberíeld svo vissir um pað, að ófriður mundi gjósa aptur upp milli Frakka og Prússa, að peir höfnuðu boði Englendinga, sem höfðu pantað hjá peim ýmislegt, upp á 25 millíónir, af pví peir voru hræddir um, Presthólaprestar. (Prmh. frá nr. 11—12). II. Sigurður Jonsson. «Eptir sjera Jón Bjarnason varð hjer sóknarprestur sonur hans sjera Sigurður, tal- inn með peim góðu skáldum peirra tíma, sagður vel gáfaður til embættisverka og par fyrir utan umsýslunarmaður mikill», segir sjera Stefán prófastur |>orleifsson um hann. Hann ljet fyrstur byggja fjárborg* hjer við sjóinn, og var hinn mesti fyrirhyggjumaður í búskap sínum og atorkumaður hinn mesti, og svo kvaðrammt að pessu, að |>orlákur Hóla- byskup Skúlason íjekk hann til að kveða Hug- vekjusálmanaút af Gerhardi hugvekjum, er byskup hafði pýtt og prenta látið á Hólum. Vildi f>orlákur byskup með pví draga Sigurð prest frá veraldlegu starfi til andlegra hluta, enda fundið og vitað, að maðurinn var hið bezta skáld. Sjera Sigurður fjekk Presthóla- brauð árið 1625, og hefir faðir hans að lík- indum dáið eða algjört hætt prestsskap pað ár, enn áður hafði sjera Sigurður verið aðstoð- arprestur föður síns. Sjera Sigurður dó 1661, prettán árum á undan Hallgrími Saurbæjar- presti Pjeturssyni, er var honum nokkuru yngri. Sjera Sigurður var prígiptur; varmið- kona hans ]pórunn Jónsdóttir frá Draflastöð- um. Mundi Dr. Grímur Thomsen á Bessa- stöðum vera hinn sjötti maður frá Sigurði presti. Hann lifði á fátækasta og eríiðasta brauði og hafði f'yrir fjölda barna að sjá. Menn mega pví alls ekki undrast pað, pó að svo sýnist, að honum hafi stundum verið mis- lagðar hendur í kveðskap sínum. En fjarska mikið hefir hann ort, eptir pví sem af skáld- um hjer á íslandi verður heimtað, er jafnan munu purfa að. sinna öllu öðru meira, en skáldskapnum, pó að skaparinn hafi veitt peim hagyrðingu. Hann hefir að vöxtunum ort meira en nokkurt annað skáld á pessu landi af kristilegum sálmakveðskap, og víst er um pað, að sjera Sigurður hefir fjöldamargt gull- fagurt eptir sig látið, og er hann pví með rjettu látinn ganga næst sjera Hallgrími Pjet- urssyni, sem óðsnillingur Drottins. — Á Hól- um voru prentaðir: Misseraskiptasálmar hans. *) Fjárborger hjer kallað hús, sem sauðfje, að minnsta kosti hjer í Norðursýslu, er látið liggja við á vetrum optast opnu, svo að pað gengur út ög inn, og er mjog gott og ómissandi fyrir sjóarije. En petta hús og petta naí'n er ópekkt á Vesturlandi og vist Suðurlandi líka. að sjer mundi ekki verða hægt að efna loforð sín; snjeru Englendingar sjer pví til Lýon. Flestar iðnaðargreinir í Rínarhjeraðinu eiga upptök sin að rekja til Frakklands; eru pær stofnaðar af fólki frá Rúen (Rúðu), sem fiúði paðan pegar Nantíska lagaboðið var af numið. Solingen bætir Essen upp, pví par eru smiðuð fögru vopnin, hjálmar og herklæði. Hin beztu Tóledó sverð koma frá verk- smiðjunum í Solingen og paðan fá austur- landa jarlar hina annáluðu rósum prýddu branda, er peir hafa til pess, að sníða með höfuðin af ójtrúu konunum sínum, pó peim hafi aldrei tekist að skera sundur austur- landahnútinn. J>ar sem veksmiðjur Krúpps geta hæg- lega steypt 100 fallbyssur á viku, og að minnsta kosti 5200 á ári, pá eru í verk- smiðjunum í Solingen búin til 800,000 sverð og bissubroddar. Stjórnarráð keisarans velur sjerstaka

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.