Norðanfari


Norðanfari - 25.06.1880, Blaðsíða 1

Norðanfari - 25.06.1880, Blaðsíða 1
NMWAKFAII 19. ár. Akureyri, 25. júní 1880. Nr. 41—42. Nokkur orð nm vöruvöndun og vörumat. (Niðurl.) Ein hin öflugasta hvöt til að veita vöruvöndun aðhald er án efa pað, að viðhafa vöruskoðun eða vörumat, og að sort- era vöruna eptir gæðum eins og nú er bú- ið að fastráða að viðhafa við ýmsar verzlanir landsins, og er að mínu áliti talsverðs gagns af pví að vænta. Meti óvilhallur maður, sem vit hefir á vöru og sje henni svo hald- ið vel í hinum vissu sortum, erufengin skil- yrði fyrir pví, að einstakir menn geti, með hirðuleysi um gæði vöru peirra sem peir hafa að selja, spillt fyrir fjölda annara manna, og eins fengin skilyrði fyrir pví, að peir sem með sjerlegri vandvírkni í vörugjörð njóti á- vaxta af verkum sínum án pess aðrir geti eyðilagt pá. fessi pörfu og yfirgripsmiklu samtök sem nú eru mynduð til að hjálpa íslenzkum varningi á fram til umbóta og framfara, eru auðsjáanlega mikið að pakka ðtulli framgöngu kaupstjóra Gránufjelagsins, og á hann sann- lega miklar pakkir fyrir pað skilið. J>að er óneitanlega mjög frjálslegt fyrir sveitamenn að mega kjósa sjálfir menn úr sínum fiokki til að meta vöruna og hafa pannig hjer um bil í sinni hendi, að aðeins sannsýnir og skynsamir menn væru við pann starfa. |>ó lita menn ekki undantekningarlaust pannig á petta, sumir eru vöru skipting og vörumati jafnvel mótfallnir, og hugsa og segja víst eins og skáldið Sigurður Pjetursson, er ís- lendingar höfðu fengið verzlunarírelsi, en kunnu ekki að meta: «Fríhöndlun oss drep- ur Dana, drengja engum lízt á hana«. En pví er nú samt betur að svo volaður hugs- unarháttur, er að verða æ sjaldgæfari hjer. Sumir kunna og að setja fyrir sig kostnað pann, sem af vörumatinu leiðir, og er nú öll ástæða til pess að gá vel að hverjum hjá- sneiðanlegum kostnaði og hvernig hann muni borga sig. Nú skulum vjer einnig taka oss dæmi um penna til kostnað: Kaupmaður tekur mann til að meta ull, og geldur hon- um 4 kr. á dag í kaup og fæði — kaup- maður tekur inn til jafnaðar 1,200 pd. ullar á dag og er pá kostnaðurinn sem fellur á 300 pd. ullar eptir pessu að dæma 1 kr. eða V3 iir eyri á hvert l pd. ullar, og hafi nú vörumatið nokkra verkun á ullarverkun og par af leiðandi ullarverð, sjer hver maður, að pessi kostnaður ekki getur tekist til greina; gæti maður nú líka betur að, parf kostnaður- inn ekki að verða nærrisvona mikill, pví við pað einungis að meta svona litla ull hefir maðurinn ekkert að gjöra; hann parf alls ekki til pess nema . hálfan vinnutíma sinn, hinn helminginn af vinnu tímanum getur hann notað til að taka úr pokum, pakka ull eða til annarar verzlunarvinnu og yrði pá kostnaðurinn sem legðist á 1 pd. ullar að eins */« ur eyri- Eptir reglum sem gefnar eru í samn- ingnum skal skipta ull í 3 flokka: sú uli sem er aíbragðs góð verður nefnd á g æ t, meðalull nr. 1 og kviðull, fiókar og sú ull sem er ekki vel pvegin er nr. 2. Mislitri ull skal skipt í 2 flokka eptir gæðum. Haust- ull verður ekki tekin nema sjerskilin, og ó- blonduð vorull. jpað er nú vonandi pegar svona er komið að allir bændur vilji hafa sem mest til verzlunar af ágætri ull, en hvernig er pá pessi ágæta ull, pað er að skilja ágætlega útgengileg á marköðum erlendis? Til tóskapar hjer heima er sú ull bezt, sem hefir fínast og pykkast pel, eins og opt er á velmeðförnu veturgömlu fje. En er petta pá eins áríðandi um pá ull sem tætt er í verkvjelum erlendis? Gangast erlendir ull- arkaupmenn ekki fyrir pví að ullin sje stór- gjörð og löng? eða er par, sem hjer, mest undír pví komið að hún sje fín ? Spillir pað fyrir ef togið á henni er blakkt án pess pó að pað sje af óhreinindum, eins og á sjer stað um ull af sjófje. TTllin er pá lituð hvort eð er? Um petta og fl. ullarsölunni viðvíkjandi pyrftu kaupmenn eða einkum kaupstjóri Gránufjelagsins, að gefa upplýsing- ar, pví pað megum vjer fullyrða, að pað er mönnum yfir höfuð ekki fullkunnugt, hvort allt hið sama mælir fram með ullinni til að vera sem útgengilegust erlendis og pað, sem mælir mest fram með hennitil tóskapar hjer. |>að álít jeg mjög nauðsynlegt einkum hið fyrsta ár, sem vörumat almennt fer fram, að sýnishorn sjeu valin og send í sveitirnar til sýnis nokkru fyrir kauptíð, svo bændur sjeu pví vissari að skipta ullinni sjálfir í sortir; pví hitt getur ekki verið umtalsmál, að mats- menn skipti ullinni í sundur lagð fyrir lagð pegar í kaupstaðinn er komið. Kaupstjóri Gránufjelagsins skýrði frá pví á fundi næstl. vor, að ullarmat færi pannig fram erlendis: að matsmenn skoðuðu í báða enda eigi miðj- una á hverjum sekk, kæmi pá t. d. eitthvað fyrir sem ekki gæti náð pví að teljast nr. 1. pá væri allur sekkuriiin talinn nr. 2., en dálítið meiri nákvæmni mundi nú megahafa við petta hjer, par sem öll ullin er tekin úr pokunum. Að hafa matsmenn til að meta ull og gærur eins og samningurinn gjörir ráð fyrir, mun og nauðsynlegt, til pess aðkoma ájafn- aði landsmönnum til handa, en miklu er vandameira við pað að fást eptir peim regl- um, sem fyrir pá eru gefnar; en æskilegt væri pó að ekki pyrfti að fylgja vigtinni und- antekningarlaust heldur að eins mikið tillit mætti taka til kroppanna. J>annig finnst mjer að vel feitir dilkskroppar ættu að met- ast til beztu, en ekki lökustu sorta kjötsins. jpó er sjálfsagt ef kjöt af smærri kindum selst lakar erlendis en af peim stærri verður að fylgja pví hjer. J>á er pað athugavert, að pá kjöt hefir verið keypt hjer við misjöfnu verði eptir vigt, pá hafa kaupmenn slengt öllu saman og salt- að reglulaust niður í tunnurnar, eða pá fylgt peirri reglu, að hafa beztu stykkin efst og og neðst í tunnunum, en hið lakara í miðið. í>essi aðferð mun nú af takast með vörumat- inu, og hver tegund eða sort kemurfram út- Hassan, fegar Almalik kalífi fór fyrstu píla- grímsiörina til hússins helga í Mekka, datt honum i hug að ganga um bæinn ókenni- legur í pílagrímsbúningi. Hann var mað- ur bæði veglyndur og sannguðrækinn, hann leitaði pyí í kirkju uppi pá, sem i neyð voru staddir, til að ljetta af bágindum peirra með velgjörðum og sýna með pví guðrækni sina. Hann kom pá einhverju sinni dularbúinn inn i hús iðnaðarmanns nokkurs, sem var að syngja gleðiljóð við vinnu sina. Yfirbragð hans lýsti heilbrigði og ánægju, 0g reglusemi og prifnaður bjuggu á heimili hans. Hassan — svo hjet pessi ánægði fátæklingur — tók vingjarn- lega móti pílagrímnum, veitti honum góð- ann beina og fór að tala við hann honum til skemmtunar. Almalik brá í brún, að hann skyldi lútta fyrir í pessum fátæklega kofa hinn sælasta mann í öllu ríki sínu, að pvi er honum virtist. Hann gat ekki nógsamlega dáðst að honum, ekki nógsam- lega heyrt eða sjeð, hversu hin sannkallaða hamingja bjó í pessum ókunna aíkima. Loksins tók hann pannig til orða: „Hassan! mjer er orðið svo vel við pig, og vildi jeg að jeg gæti sýnt pjer pað i einhverju. Er pað nokkuð sem pú vildir óska pjer, fyrst bú býrð yfir allri pessari sælu?." Hassan svaraði brosandi: „Hvers ætti jeg að óska mjer? Jeg er heilbrigður, all- ir dagar eru mjer jafnbjartir, jeg vakna við fuglasöngínn og með peim byrja jeg og enda vinnu mína, hún veitir mjer pægilegt uppeldi. Jeg er ánægður, hvað vantar mig pá, og hvað ætli pú gætir heldur veitt mjer, pú fátæki, en góðhjartaði pilagrimur?" Almalik leit bliðlega til hans, fletti frá sjer yfirhöfninni og mælti: „Jeg er Alma- lik, höfðingi hinna trúuðu. Sjáðu, hjer — 85 — er skikkja kalifans og hinn helgi signets- hringur (Muhamets) spámannsins." Hassan fleygði sjer flötum fyrir fætur höfðingjanum og gat ekki orði upp komið, en hinn rjetti honum vingjarnlega höndina og mælti: „Stattu upp, Hassan! J>ú ert sælli, og pví lika meiri maður enn jeg." „Herra!" svaraði hinn: „Jeg sælli enn pú? jeg sem er eins og ormur hjá pjer. J>ú getur með eintómri bendingu útbýtt sælu og ósælu, hverjum sem pú villt". „Hugsaðu pað ekki, sagði Almalik, jeg get engum veitt sælu, en jeg get, mjer ó- vitandi, svipt aðra henni. f>að er skylda mín að hegna illgjörðamönnum og halda í skefjum vonzku og yfirgangi, lengra nær ekki vald mitt. En jeg er of vanmáttugur til að veita sannkallaða sælu, eða umbuna dyggðina. Gæti jeg pað, pá skyldi jeg um- buna pjer fyrstum manna. En — sjáðu, pú ert sjálfur vaxinn upp yfir mitt vald. Ásamt pessum einí'alda lifnaðarhætti mundi

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.