Baldur - 28.05.1869, Blaðsíða 2

Baldur - 28.05.1869, Blaðsíða 2
34 gjört við ábýlisjarðir þeirra, en hvort slíkt gæti staðizt með eignárrjettinum, kynni að vera skoðunarmál. Líti menfl á efhahag manna hjer í sýslu, og hann er, því miður, mjög svo tæpur, þá eru þeir fáu efnamenn, sem hjer eru, einmitt landsetar á þjóðeignunum, enda er leigu- máli á sumum þeirra svo lágur, að hinum heiðraða þing- manni mundi ekki hafa þótt vaDþörf á að hækka hann á hans hjervistardögum. Þannig er Seljaland í Fljótshverfi leigt með 3 rd. landskuld og 1 kúgildi, Botnar i Leiðvalla- hreppi með 20 ál. landskuld eptir meðalverði og: 1 rd. 64 sk. í peningum, Hrísnes, skógarjörðin mikla, með eins mikilli iandskuld og Botnar, og 1 kúgildi, Flaga með 30 ál. landskuld eptir meðalverði og 2 rd. 48 sk. í peningum og 1 kúgildi, Leiðvöllur með 20 ál. landskuld í tólg og 1 rd. 64 sk. í peningum, enda eru þeir allir efnamenn, er á þessum jörðum búa. í grein þessari er svo að orði kveðið, að kjörum kon- ungslandsetanna sje þröngvað á «ýmsan veg», og er mjer ekki með öllu Ijóst, hvert þessi orð stefna, þótt nokkur dæmi sjeu tekin fram upp á þrengingarnar; en því skýrskota jeg til allfa þeirra, er jeg hefi byggt konungsjarðir, að jeg ekki hefi tehið tilgjöf af nokkrum manni, og ekki lagt á landsetana neinar leyndar kvaðir. Hitt er satt, að hið eiu- skorðaða peningagjald er mönnum næsta erfitt, einkum í þessu harðæri, og væri því mjög æskilegt, að rýmkað yrði um gjaldmátann í þessu efni, en hingað til hefir það engan skaðað, því jeg hefi aldrei neitað smjöri í leigur, og opt tekið landaura og ýmislegt í landskuldir, þegar peninga hefir brostið. Það er enginn efi á, að sundurhlutun jarða í smábýli, hver sem þær á, er skaðleg fyrir velmegun manna, ef vinnuaflið ber jarðarmegnið ofurliða, og mundi því smábýlum þessum fækkað, hvað eptir og þau losna, og hefir þegarverið fækkað, þótt fundurinn hefði ekki lagt þing- manninum það ríkt á hjarta, enda er nú ekki nema einum ábúanda fleira — og stendur til góðra efna að tveimur fækki í vor eð kemur — á öllum Kirkjubæjarklausturs- og Flögu- jörðum, heldur en þegar þingmaðurinn sjálfur losnaði frá umboðinu. Það yrði hjer oflangt að rannsaka, hvað því veldur, að Vestur-Skaptafellssýslu vegnar ver en öðrum hjeruðum, éndá' er það ekki tilgangur þessarar greinar, en víst má fullyrða, að þjóðeignirnar eiga í því nokkurn þátt, þar sem mestöll jarðargjöld sýslunnar ganga út úr henni á hverju ári, og nema þau eptir þriggja ára meðaltali árlega hjer um bil 1680 rd., í stað þess, að þess konar gjöld lenda til jafn- aðar ( öðrum sýslura, þar sem jarðírnar Hggja, en þessi óhamingja lendir ekki fremur á konungslandsetum en bænda- eignarbúum, heldur þeim mun síður, sem þeir yfir höfuð að tala búa við betri kosti. Vestur-Skaptafellssýsla er.því mestpart landseti alls landsins. Af því jeg er ekki viss um, að þessi orð fái viðtöku í f'júðólfi, þótt þau ættu þar helzt heima, teyfi jeg mjer að biðja hinn heiðraða ritstjóra Baldurs að skila þeim frá mjer til ÞjÓðÓlfs. Hófbabrekku, 4. dag aprílmánaoar 18G9. J. Jónsson, uniboftsmaílur Kirkjubæjar- og Jjykkvabæjar-klaustra. Aðsent. DM KOSNINGAR. Nýar alþingiskosningar, nýtt stjórnarskipunarfrumvarp fyrir nytt alþingi 1869. Undir þessari yfirskript færir Þjóð- ólfur blaðsíðu 118—121 alþýðu sýnishorn af stjórnarskip- unarlegum skoðunum sínum, og einnig hugvekju um, að endurkjósa ekki «sannarlega óreiðumenn og enda vand- ræðamenn i flestum viðskiptum sínum við aðra», meðfram því, að hann telur bezt fara, að skipta ekki um þingmenn í þetta sinn. Stjórnarspeki Þjóðólfs vil jeg ekki fara orðum um, en get ekki leitt hjá mjer, að halda með því, að full nauðsyn sje á, að vanda sig á kosningum til alþingis ekki hvað sízt nú, þá ræða skal lil frekari undirbúnings ef ekki til lykta hið umfangsmesta velferðarmál landsins; og vildi jeg því bæta úr því, er mjer þótti vanta hjá Þjóðólfi, þar sem hann með grein þessari vildi undirbúa kjósendur — má ske ábyrgðarmannsins sem annara — svo þeim ekki yrði á að velja þannig til þingsins, að þeim gæti ollað á- byrgðar, ámælis og vansa andspænis þingi og þjóð, eins og hann sjálfur til tekur; þess vegna vildi jeg vara alla kjósendur við, að kjósa eður endurkjósa til alþingis í þetta sinn, ekki einungis fyrrgreinda «óreiðumenn o. s. frv.», heldur einnig þá menn, sem í einu eða fleirum velferðar- málum landsins hafa auðsýnt og gjört sig kunna að hinum óhappasælasta þvergirðingsskap landi og lýð til óbætanlegs tjóns, og það því heldur sem uggvænt má þykja, að svo sjeu gróin eða grædd þau sár, að ekki getí þau tekið sig upp á ný, og komið málinu til alþingis aptur; líka ættu kjósendur að gjalda varhuga við, að kjósa sjer þá fyrir full- trúa, sem annaðhvort hafa tekið svo hroðalegum umskipt- um, að þeir nú gjörast hólmgöngumenn stjórnarinnar, er fyrr voru ötulir frammistöðumenn þjóðarinnar, eða hið gagn- stæða, eður sem frá þingi til annars breyta svo skoðunum sínum og meiningu, að þeir ýmist gjörast fylgisveinar hins eða þessa í gagnstæða stefnu, og láta jafnan leiðast af öðr- um, án þess má ske beri anHað til, en lítilfjörlegur hagur sjálfra þeirra, og tel jeg víst, að þetta megi álíta einhvern hinn svívirðilegasta ó'kos't á þingmanni, sem gjörir engu kjördæmi óhult að reiða sigáhann, jafnvel þótt slíkur mað- ur kynni að láta á mannfundum allt í veðri vaka, er kjós- endum kynni þykja geðfellt að heyra, þykist jeg þó sann- færður um, að af slíkri fylgispeki stendur landsmönnum fremur illt en gott, þegar hún kemur fram á þingi ý einnig ættu menn að forðast, að kjósa þá menn til alþingis, er sakir annars annríkis ekki hafa getað gegnt þingstörfum svo vikum eða meir hefir skipt, og hafa þannig má ske innunnið sjer tvenna þrjá dalina á dag, svo að landið hefir orðið út undan, að verða aðnjótandi hinna dýrkeyptu og má ske

x

Baldur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Baldur
https://timarit.is/publication/90

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.