Tíminn - 22.01.1873, Blaðsíða 4

Tíminn - 22.01.1873, Blaðsíða 4
24 stendur að láta yfirlit þetta verða lengra, endum vjer það með því, að óska lesendum vorum gleði- legs nýárs, með þeirri ósk, að ár það sem nú fer í hönd, megi hafa alla blessun í för með sjer fyrir oss íslendinga, að framkvæmdir vorar megi aukast og magnast, og vjer komast sem lengst i þeirri stefnu, að sjálfshöndtn sje hollust, og að það erum einungis vjer sjálfir, bæði hver fyrir sig, og með því að leggja krapta vora saman, sem að geti stuðlað til þess, að hagur hvers okkar fyrir sig, og alls landsins sæti framförum. TIL UTGEFENDA „TIMANS". Síban Jeg sendi ybur ritgjfirí) mína í fyrra blabi om „járngjfirb fornu Islendinga", hef jeg fundib ýmislegt sem lít- nr ab JárngjHríi oba raubablástur heflr tíbkast hjer langt fram á 15. fild og ab líkindum verib umt'angsmeiri en menn iuí hafa hogmynd nm. Sem dæmi upp í þetta vil jeg nefna ab í uppskript yflr eignr Gubmundar ríka á Keykhólum stendur, aft hann & Brjíímslaik hafl att raubablástnrssmibju stfira meb öllum tólum, og abra smíba smibjn minni. I „Gaman og Al- vörn", öbru hepti flnnst og ágæt ritgjfirb um járn og stál eptir herra Conferenzráb Magnús «al. Stephensen, og er hún ásamt svo ruúrgu fibru, Ijo'sasti vottur um lærdóm hans og nákvæuini í ab tína saman og liíta prenta allt þab er haun bjelt ab löndum vornm mætti fróblegt þykja, og þeim ab gagni verba, og maklega megum vjer sem nú lit'um skammast vor, þegar vjer lesum þær mórgu og fógrn ritgjíirbir sem liggja eptir þennan mann, ogsamanberum þær vib þvætting þann er dií til helzt liggnr á bobstólum, og af hverjura vjer ab eins getnm lært þab ab nú e r ó 1 d i n ó n n u r o. s. frv. Fjelagsritin gfimlo voru og full af slikum ritgjfirbum, enda hafa ritgifirbir þessar eigi gjfirt alllítib gagu hjer á iandi á mebau þær voru lesnar, og þurftu eigi ab sitja á hakanum fyrir píílitiskn rugli, giimlnm hjegiljum og smekkleysum sem þessi fild nú er orbin svo aubng af, og 6em opt eigi stefnir ab öbru. en kæfa nlbnr alla sanna vísindalfingnu hjá þjóbinni, leiba menn á afvegn, olla tvídræguis, flokkadráttar og haturs, og draga svarta og sanrnga skýlu yflr hinar ffigru og fróblegu ritgjórbir fyrri aldar. Jbetta allt er því sorglegra sem Islend- ingar eru af nattúrnnni gafabir og námfúsir menn, og ættn þab vel skilib ab þeir hefbu helbarlegar og lærdámsrikar hugvekjur, sjer til gagns og landinu til sóma. Jbannig er hin áburnefnda ritgjfirb þess vel verb, &b hún væri prentnb ab nýjn meb tilsvarandi athngasemdum og frek- ari npplýsingargreinum um allt þab er lítur ab Járnsteinum þeim er hjer flnnast, því þab skortir hana helzt sem vænta mátti, ab meb því efnafræbín var þí eigi svo langt í veg komin sem ntí er hfjrj, þá var þess eigi von ab hinn marg- fróbi og lærbi rithfifundor hennar, væri kominn lengra í þess- um eba fibrum vísindnm en menn almeniit voru á hans dög- nm. Eitt af því sem rilhfifundinn heflr blekkt, er þab, aí> menn þá eigi vissn aí> gjfira mismnn & 6toí>l»bergs-j»rnsteinl og titanjárni, en þá er þab aptnr gagnmerkilogt, ab hann af reynslu sinni heflr tekib eptir því hversu stublabergib er ve! tilfallib í rekstrarsteina, en þab er einmitt hib blágráa titan- járn-stublaberg er bezt er fallib til þessa, enda segir hann á bls. 111 í tjebu riti: „en æflnlega eru þyngsli og blájárnslit- ur þeirra steina í sárib, Ijcís vottur J4rnsins, sem gjfirir þá í viblfignm stebjatæka og jaínan beztn rekstrarsteina vegna sveigju og hfirku, sem Járri valla vinnnr á". Ank þeirra Járngjörbarmaniia, er eg nefndi í fyrra kafla þessarar ritgjörbar, drepnr Stephensensálugi k JArngJfirb Gests Oddleifísonar fyrir vestan, «g um abra fyrir norban vib M ý v a t n. Hin þribja heldnr bann hafi verib í Múlasýslum, og bætir því vib, ab raubablásturssniibjiir, mnni á eldri tím- um hafa verib álíka almennar hjer » landi, og þær rS vornm dfigum ern mebal sænskra bænda í Svíþjób, hvar margir bændnr, einkum upp til dala, sjálflr hafa brætt þab járn, er þeir vib þurfa til smíba sinna. Af því sem hjer er á drepib, er þab IJo'st, a?) Járngjfirb heflr í fyrndinnl tíbkast um allt iand snmsje bæbi fyrir sunn- an, vestan, norban og aostan, enda bendir og „Konungs- skuggsjá" Ijóslega á þetta, þar sem hún segir ab hjer k landi sje mikib af málmi þeim, er raubi heitir og vibhafi menn liann til járngjiirba. Eius og abrir gáfnmenn, heflr Conferenzráí) M. Ste- phensen sál. haft mjiig Ijósa hugmynd um hversu Járnib er áríbandi fyrir þjíbirnar, því í niburlagi ereinarinnar segir hann: „markvarbara nmtalsefni ien náttúrnsaga Jirrisins)gefst valla í náttúrnsfigu vorrar Jarbar, nema mabnrinn einn". Svona ritabi M. Stephensen árib 1818 þo menn þá eigi, hvorki þekktu járnbrautir, Jirnskip eba hinn otfilnlega grúa af ýms- um járnvjelnm, er nú tíbkast nálega nm allan heim. Hvab ætli hann mnndí segja, ef hann gæti nú litib upp úr grfif sinni? Rvik 18. Jan. 1873. Jón Hjaltalín. ($2? Hjer meb bib Jeg hina heibrubu kanpendur „Tím- ans", í Eyjafjarlar- þingeyjar- ogMiílasýslum ab greiba and- virbi blabsins til verzliinarþjóns Einars Th. Hallgríms- sonar á Akureyri, 6em nú heflr útsfilu þess í hendi í tjebom sýslom. Sfimuleibis bib jeg alla þá, er íigoldib eiga fyrir 1. árib, ab greiba þab oinnig til hans vib fyrsta tækifæri. ________Reykjavík, 21. jan. 1873. Páll EyjÚifsSOn. Útgefendur: Nokkrir Reykvíkingar. Ábyrgðarmaður: Páll Eyjúlfsson. ÍPrentabur í prentsmibju Island9. Einar Jbiírbarson.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/96

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.