Suðri - 08.03.1884, Blaðsíða 1

Suðri - 08.03.1884, Blaðsíða 1
Af Suðra koma 3 blöð út á mánuSi. Uppsögn með 3 mán. fyrirvara frá ára- mótum. BS Argangurinn 34 blöð kostar 3 kr. (erlendis 4 kr.), sem borgist fyrir ágústlok ár hvert. 2. árg. Reykjavík 8. marz 1884. 6. blað. cdr- Ritstjóra „SUÐRA", Gest Pálsson, er að hitta í húsi Jakobs Sveinssonar, rétt viö tjörnina, nálægt kirkjunni, hvern virkan dag kl. 3— 4 e. m. Útgefanda og afgreiðanda „SUÐRA", Einar þórðarson, er að hitta í prentstofu hans hvern virkan áag. Hann tekur á móti öllum borgunum fyrir blaðið, einnig móti 'óllum íitistandandi skuldum fyrir 1. árganginn. Auglýsingar eru teknar í blaðið fyrir töluvert miiuia verð en í hin sunnlenzku blöðin, 8 a. fyrir prent- aða meginmálslínu og 10 a. fyrir prentaða smálínu. Útbreiðslu mun „SUÐRF hafa nokkuð Ukt og hin blöðin. Nærsveitamenn eru beðnir að vitja blaðsins „Suðra" á afgreiðslu- stofu hans, í prentsmiðju Einars pórðarsonar. Kjör kvenna á ýmsuin tínium og hjá ýmsum þjóðum, eptir Dr. phil. H. Hóffding, prófessor við háskólann í Kaupmannahöfn'. Nu á tímum er ekki um annað meira rætt í Evrópu og Ameríku, en um það, hvort kjör kvenna í mann- félaginu eigi ekki að vera önnur en þau liafa verið. fetta kemur mönn- um til að íhuga og grennslast eptir, hvernig þessu hafi verið varið á ýmsum tímum. Gái menn að mann- kynssögunni í þessu skyni, þá sjá menn hrátt, að staða kvenna í mann- félaginu hefur ekki átt stöðugum fram- forum að fagna, heldur hefur þessu atriði ýmist farið fram eða aptur; stundum hefur hagur kvenna hatnað, en svo versnað aptur, og enn í dag eru kjör þeirra mjög ólík hjá inum ýmsu þjóðum. Inn ítalski sjóliðs- foringi Bove, sem var með Norden- skiöld, þegar hann sigldi kring um Asíu, fór einu sinni ferð til Eldlands- ins, en Eldlandið er ey ein við suður- horn Ameríku. |>ar er hörð veðrátta og eyjarskeggjar lítt siðuð þjóð. Bove hef- 1) Hér er pýtt úr dönsku aðalefni úr ræðu er Dr. Hóffding hélt um þetta efni. Kitstjórinn. urritað hók um ferð sína. Segirhann þar frá því, að bændurnir áeyjunnineyti matar síns við hál mikið, en konurn- ar og hörnin verði að standa álengd- ar og horfa á, hvað þjáð sem þau séu hæði af hungri og kulda. |>egar hændurnir eru búnir að matast svo sem fóngin og lystin leyfir, fá kon- urnar og börnin að komast að yln- um af bálinu og tína saman og borða leyfar bændanna. Af þessari stuttu sögu sjá menn strax, að staða kvenna ertvenns kon- ar, önnur gagnvart mönnunum, en hin gagnvart börnunum. Mennirnir koma hér fram sem inir sterku að líkamsafiinu til, sem einvaldir drott- nar yfir konum og börnum. Kon- urnar eru veikbyggðari og verða að lúta styrkleik mannanna, en líkams- afisins og annara yfirburða neyta mennirnir til að láta konurnar líða skort og leggja þeim á herðar mikla vinnu og þungar byrðar. Lítum vér svo á konuna gagnvart börnunum, þá sjáum vér, að það er hún, sem geym- ir blíðleik þann, sem mannkyninu er gefinn, og það er ef til vill af þeirri ástæðu, aðkonur eru kallaðar ið veik- byggða kyn (det svage kjön). Ástin milli móður og barna kemur hver- vetna í ljós, jafnvel hjá lítt siðuðum þjóðum eða villiþjóðum. Og þessi ást skín alstaðar út úr mannkynssög- unni frá elztu tímum. |>ess vegna er það engin orðafroða, þó menn hafi kallað konur inn betri helming mann- kynsins. Hjónabandið var svo stofnað á in- um elztu tímum, þegar öll mannúð og menning var í bernzku, að menn- irnir ræntu sér 'konum frá nágranna- ættfiokkunum. Svo hreyttist það með tímanum í þá átt, að mennirnir keyptu sér konur. En hvort heldur konan var fengin með ránum eða kaupum, var hún alltaf skoðuð sem eign manns- ins. Vinnunni var svo skipt milli karls og konu í fyrstu, að mennirnir neyttu afismunar og lðgðu konum sín- um á herðar allaverstu og þyngstu vinnuna. Og svo er enn í dag hjá ýmsum villiþjóðum; konurnar vinna haki brotnu fyrir heimilinu, enhænd- nrnir fara á veiðar eða herjast við nágranna-ættfiokkana. J>egar svona 23 er, þá er konan þræll mannsins, og má enn í mörgu sjá þess vott hjá siðuðum þjóðum t. d. hjá fiskurunum á vestur- ströndinni á Skotlandi norðanverðu. |>egar gætt er að vinnu kvenna hjá villiþjóðunum, sjá menn að líkams- kraptar þeirra geta orðið allmiklir. En kjör þeirra eru svo í hjónaband- inu, að æfi þeirra er sannkallað eymdalíf; þær verða snemma ellilegar, og þess eru eigi fá dæmi, að stúlkur hjá villiþjóðum hafa veitt sér bana af ótta fyrir hjónabandinu. Ómannúðlegasta og elzta skipting vinnunnar milli karla og kvenna var því þannig, að maðurinn lagði kon- unni á herðar verstu og erfiðustu vinnuna. Síðar var vinnunni skipt á þann hátt, að konan varð húsmóðir, en þeirri breytingu var til vegar komið á þann hátt, að þrælar voru látnir vinna vinnu þá, sem verst var og erfiðust og konumar höfðu áður unnið. |>annig varð þrælahaldið meðal til þess að bæta kjör kvenna, en eptir sem áður skoðuðu menn kon- una sem lægri veru og verk hennar langtum þýðingarminni en störf mannsins. Hér má nefna margkvæni (polygami) og einkvæni (monogami); þar sem margkvæni er, er konum gert harla lágt undir höfði; en þar sem einkvæni er hefur konan miklu meira frjálsræði. J>ess vegna er einkvæni almennt hjá siðuðum þjóðum. A kjörum kvenna geta menn yfir höfuð mælt menningarstig þjóðanna. |>anuig hældu Eorngrikkir ser af því, hve kjör kvenna þeirra væru miklum mun betri en Austurlandabúa, sem þeir kölluðu þursa (barbara); og þó töldu Grikkir ekki konuna fullkominn mann. Hjá Eómverjum voru kjör kvenna nokkuð betri en hjá Grikkjum, og Kóm- verjar gleymdu ekki að hæla sér af þeim yfirburðum yfir Grikki. Krist- nin hefur haft mikil áhrif á kjör kvenna. Hún varð fyrst til þess að kenna það, að konur væru menn eins og karlar og með því að halda því fast fram hefur hún bættkjör kvenna stórmikið. Kristnin lætur hjónabandið vera kom- ið undir samþykki konunnar, þar sem feðurnir áður gerðu út um allt þess konar, venjulegaán þessað spyrjamey þá, er giptast átti, um, hvort henni

x

Suðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðri
https://timarit.is/publication/118

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.