Suðri - 28.05.1884, Blaðsíða 1

Suðri - 28.05.1884, Blaðsíða 1
Af Suðra koma 3 blöð út á manuði. Uppsögn með 3 mán. fyrirvara frá ára- mótum. Argangurinn 34blöðkostar 3 kr. (erlcndis 4 kr.), sem borgist fyrir ágdstlok ár hvért.. 2. árg. Reykjavík, 28. maí 1884. 13. blað. Um heyþíirk. Eptir Ólaf Ólafsson, búfræðing. ]?ótt margt hafi verið rætt og ritað í dagblöðum vorum um ýms umvarðandi málefni, þá virðist mer þó belzt til lítill gaumur gefinn ýmsum málefnum, er varða bænda- stétt vora, sem með rettu er köll- uð „bústólpi" og búið „landsstólpi". J>ví verður reyndar ekki með réttu neitað, að ekki sé leitazt við að vekja athygli bóndans á ýmsum góðum og gildum búmannsreglum, t. a. m. að rækta og bæta grasvöxt á túnum og engjum sínum, vanda liey- ásetning o. s. frv. Hitt er langtum sjaldgæfara að ritað sé í dagbloð- um um heyjanna hirðingu og nýt- ingu, þó pað sé ekki örgrannt að um það hafi verið skráð í ritum ins íslenzka lærdómslistafélags (2. b: f. 1782, bls. 57—72) af sera M. Eyjólfssyni; íAndvara (4. árg. 1877, bls. 121—122) af Sv. búfr. Sveins- syni; í ísafold (1881—1882) af Bj. búfr. Bjarnarsyni; í Höld (Ak. 1861 bls. 77) af Halklóri þ>orgrímssyni; um heyþurk í votviðrum (í 5. ári Norðra 1851, nr. 1—4) af Magnúsi Eyjólfssyni í Skáleyjum, og víðar. Heyin eru nokkurskonar ábyrgð fyrir velmegun sveitabóndans. Er því áríðandi fyrir bóndann að geta afiað mikilla og góðra heyja. En málshátturinn segir: „Ekki er hægra að gæta fengins fjár en afia þess", þess vegna er ekki búið með það, þó bóndinn hafi góðar og miklar slægjur; því heygæðin cru eins mikið komin undir góðri hirð- ing eða nýting heyjanna. Sum- arið 1882 hefði átt að kenna oss, hvað mest eigi að geta bætt eitt- hvað úr þessum vandræðum, sem leiða af illri hirðingu í óþurka- tíð þcgar heyin hrekjast o. s. frv. Hjá oss Islendingu getur varla verið að tala um nema tvær aðal- aðferðir við heyverkun, nefnil. að verka það sem súrhey og þurka það í þur- eða grænhey. 1. Um verkun á súrheyi hefur B. B. áður ljóst og greinilega ritað í Isafold, þykir mér því óþarfi að eyða mörgum orðum að þvi, en eg skal samt léyfa mer að bæta því við, að til þess að verka súrhey í, má allt að cinu nota gamlar hey- tóptir, þar sem þær eru til, eins og að grafa gryfju niður í jörðina, og að heyið má jafnt hirða í regni sem þerri; eins má láta saman við það þurt hey gamalt, einkum ef heyið, sem til súrheys skal verka, er kjarngott, einnig er ágætt að salta það lítið eitt. En við súr- hey er það athugandi, að það má aldrei gefa það eingöngu, heldur að eins lítið eitt í einu með öðru heyi, og er þá bezt að gefa það á undan aðalgjöfinui. Öðrum skepn- um en kúm er það ekki hollt; hest- uni ætti ekki að gefa það, því þeir eiga verra með að melta það Aðal- reglan við verkun á súrheyi er: að lopt og vatn ekki komist að því, hvorki að ofan né neðan. 2. p>að lítið sem eg hef ferðast um landið, þá hef eg tekið cptir því, að næstum í hverju byggðar- lagi, er sín aðferðin notuð í hvcrju við heyþurk. 1 þerrisumrum mætti sýnast að það stæði á sama hver aðferðin notuð se, cn það er þó ekki svo, því í sólskins-breiskju skrælna in finustu blöðin burt, en sem jafn- framt eru in næringarmestu, hollustu og auðmeltustu; en að svo komnu máli ætla eg mér ekki að tala frekar um það. Sunnanlandsr eða sem kallað er austanfjalls, er heyinu vanalega rakað í smáa fiata flekki, svo litla, að aldrei er tekið fang, heldur að cins rakað „utanað"; eru flekkirnir því mjög litlir og seinlegt að þurka og hirða (binda i garð) þcgar um litla þerra er að gcra. I Borgar- firðinum, og eg hygg á öllu Vestur- og Norðurlandi, er öllu heyi rak- ao í þéttsöxuð föng, þá rigninga- tíð er, í þerritíð í stóra flata flckki, strax úr Ijánni, og álíta margir bezt að Ijá aldrei safnist. Iljá einstöku bændum slær allt, karmcnn og kvcnn- tólk, þá rigning er, en aptur raka allir þá þerri gerir. petta hefur þann ókost við sig, að þá þerrir kemur, er allt í ljá, en þá búið er að raka, er þerririnn máske út'i. Af þessum þremur aðferðum álít eg það bezt að raka í föng, en það lakast, að því leyti sem heyið hrekst mest ('í vætutíð), að raka í flata flekki. 1 föngum þolir heyið óþerri. Scra M. E. segir (bls. 62), að heyið þoli 2—3 vikna óþcrri í þett- söxuðum föngum. það er auðvitað, 51 að það er miklu meira erfiði að bera það saman í stóra fangahnappa og næstum ofætlun fyrir kvennfólk, og í vætutíð hygg eg það vel tilvinn- andi að láta einn cða ileiri karl- menn bera „ofan af' fyrir það, en þar sem því ekki verður við kom- ið, væri máske gott til hægðar- auka að raka í svokolluð „rosa- dríli" strax úr ljánni; það væri reynandi, hvort hey þyldi eins mik- inn óþurk í „dríli" sem í föngum. Austanfjalls er það siður, þá hey- ið er orðið hálfþurt og rigníng vofir yfir, að „dríla", að setja „rosa- dríli": licyinu er rakað í uppmjó- ar hrúgur en það ckki saxað. Eptir því sem heyið þornar, ætti á hverju kveldi að dríla því, ef nokkur lík- indi eru til að rigningu geri og cnda hvort sem cr, þá í stærri og stærri dríli eptir þvi sem það þorn- ar. pá heyið er orðið svo þurt, að maður liugsar til að geta hirt það, ætti helzt að sæta það í tví- setta „bólstra", svo það jafni sig þess betur; séu þeir vel sættir og mændir, þarf ekki að óttast að í þeim blotni, þótt rigning geri, en hafi heyið staðið nokkra stund í „bólstrum", þó ekki se nema 1—2 daga, er síður hætt við, að í því hitni til skaða. Ef einhverra hluta vegna, sem vel getur fyrir komið, þarf að hirða miður vel þurt hey, þá álít eg heppilcgast, að láta heyið þegar niður, troða það svo vel saman sem verður, helzt ef hægt væri að láta hest troða það, og strá salti' í það, jafnóðum og heyið er uppgert, að tyrfa það með blautu torfi og yfir höfuð að pressa það sem mest, svo hitinn hlaupi sem fyrst frá gólfinu ef í því hitnar. J>á látið er aptur ^ niður í heyið, þá er sjálfsagt, að taka blautu skánina burt sem næst er torfinu. J>að hey, sem hvorkier laust ne fast, myglar og fúlnar og verður öllum skepnum óholl fæða; álít eg því betra, að það blikni. I>egar heyið er laust, þá þorn- ar það og blæs, en það er langtum erfiðara að fá það svo mátulega laust. Só því troðið vel saman, þá getur að vísu hitnað í því, en af loptleysinu, sem verður 1) 1 kýrfóðrið er ætlað 1 kútur af salti (sjá «Höld», bls.101).

x

Suðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðri
https://timarit.is/publication/118

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.