Suðri - 23.09.1884, Blaðsíða 1

Suðri - 23.09.1884, Blaðsíða 1
Af Suðra koma 3 blöð út á mánuði. Uppsögn með 3 mán. fyrirvara frá ára- mútum. Suðri. Argangurínn 34 blöð kostar 3 kr. (eriendis 4 kr.), sem böfgist fyrir ágústlok ár hvert arg. Reykjavík 23. september 1884. 24. blað. Auglýsing f y r i r s j ó f a r e n d u r. Til leiðbeiningar sjofa\r'en&um verður frá 1. október 1884 Ijósker yzt á Garðskaga í Guttbringusýslu, er sýnir stöðugt hvttt Ijós alla nóft- ina. Ljöskerið er á sföng, hjerumbil 34 fet yfir gfirborð sjávarins, og sjest Ijósið hjerumbil 6 kvartmílur í bjbrtu veðri. Ljóskerið er nndir 64" 4' ilO" norðlœgrar br. og 22° 45' 0" vest- laigrar lengdar f'rá Oreenwich, og verður kveikt á því á ári hverju frá 1. október til 1. apríl. Reykjavík 28. ágúst 1884. Laiiusliöí'ðingiini yfir íslaudi. Bergur Thorberg. Ýms landsmál. iii. II m a 1 þ ý ð u m e n n t u H, eptir ritstjórann. I. J>að er viðurkennt með öllum mennt- uðum pjóðum, að alþýðumenntun sé beztur grundvöllur fyrir velgengni hverrar einstakrar pjóðar og alls heims- ins í heild sinni. Vér íslendingar höf- um færri skóla til að mennta alpýðu vora en nokkur önnur pjóð í heimi, er menntuð kallast, og pó er alpýða hér á landi svo fróðleiksfús, að ganga má að pví vísu, að árangurinn eða uppbyggingin af slíkum skólum yrði engu minni, heldur jafnvel meiri, en víða annarstaðar. Reyndar má geta pess, pegar rætt er um alpýðuskóla- leysið hér á landi, að nú hin síðustu árin hefur allmörgum barnaskólum verið komið á fót í ýmsum heröðum, pó einkum, að pví er vér ætlum, hér .á Suðurlandi, enda á Kjalarnesping mikhm hauk í horni til slíks par sem Thorkilliibarnaskólasjóður er'. k barnaskólum er líka miklu meiri nauð- 1) Kennshi8tyrkur og uppeldisstyrkur veitt- ur fátækum börnum í Kjalariicapingi af Thor- killiibarnaskólasjoði nam 1883: 2,505 krónum (Stj.tíð. 1884 B, bls. 105). syn í sjóheröðunum en upp til sveita, en á öllu landinu er ef til vill jöfn pörfin á pví, að fá menntunarstofnun- um fyrir unglinga komið á fót, en slíkir skólar cru engir her á landi fyrir pá, er ekki ganga latínuskóla- veginn, nema Mððruvallaskólinn, Elens- borgarskólinn, kvennaskólinn í Reykja- vík, fáeinir kvennaskólar út um landið og búnaðarskólarnir, sem nú munu heita vera komnir á fót 1 í hverju amti. Ver íslendingar erum nú svo langt á veg komnir, að vér viljum fá alpýðu vora menntaða; pað sanna yfmsar raddir í blöðununi og hinar ýmsu til- raunir, er gerðar hafa verið í ýmsum héröðum landsins til pess að koma á fót stofnunum í pá átt. J>egar rétt er að gáð, pá getum vér heldur engan veginn borið pví við, að oss vanti efni í pessu tilliti, pví ef nokkurt fé, sem landið lætur úti, gæti borið púsund- falda vexti, pá væri pað peir peningar, sem varið væri til pess. að mennta ungmenni pjóðarinnar, til pess að kynnast framfórum heimsins og læra sem bezt að hagnýta sér bæði land- og sjávargæði pau, sem ísland á til. En áður en til framkvæmdanna kemur í pessu efni, er nauðsynlegt að íhuga nákvæmlega, bæði hverjum nýj- um menntunarstofnunum koma verð- ur hér á fót, og eins hitt ekki síður, að skipulag peirra verði svo haganlegt og sambandið milli peirra svo eðlilegt, að fé og tími sé svo sparað sem unnt er. J>að getur nú enginn efi leikið á pví, að alpýðumenntun vor verður að ganga í prjár stefnur, menntun í al- mcnnum fræðum, menntun í búfrœði og menntun í sjómannafræði. Að pví er snertir ínenutun í al- mennuiii fræðum, pá höfum vér nú fengið Möðruvallaskólann og væri sjálfsagt', eins og Torfi Bjarnason stingur upp á í ritgjörð sinni í And- vara í ár, að hafa hann að alpýðu- háskóla í almennum fræðum fyrir karl- menn. Til pess pyrfti undirbúnings- menntun undir hann að vera langtum meiri en nú og hún ætti að fást í alpýðuskólunum fyrir pilta, sem vér skulum tala um síðar. Kennslugreinir 95 í Möðruvallaskólanum pyrftu lítið að breytast fyrir pað, en kennshibækur pyrfti sjálfsagt að breyta til um í ýmsum námsgreinum, við pað að und- irbúningurinn yrði meiri, og ætti námið í honum að koma að fullum notum, ætlum vér, að eigi nægði styttri skóla- tími en 3 vetur. Líka pyrfti að bæta einstöku kennslugreinum við; pannig væri með öllu nauðsynlegt í slíkum skóla að kenna ágrip um lög og rétt hér á landi. J>að sem Möðruvalla- skólinn með pessu fyrirkomulagi yrði fyrir karlniennina finnst oss að kvi'iina- skölinn í Beykjavík ætti að vera fyrir kvennmennina. Sá skóli ætti að verða háskóli fyrk konur. J>ær ættu par að geta numið pað, sem nauðsynlegt mætti telja fyrir pær að nema af bókleguui fræðum, og auk pess hannirðir, matar- tilbúning og hússtjórn. En til pess að námstíminn par pyrfti eigi að vera lengri en 2 eða 3 ár og til pess að kennslan kæmi námsmeyjunum að full- um notum, væri með öllu nauðsynlegt, að hafa undirbúningsmenntun undir pann skóla langtum meiri en nú, og ætti hún að fást í alpýðuskólum fyrir stúlkur. Arér teljum pað ekki heppi- legt, að alpýðuskólarnir væru hver um sig bæði fyrir pilta og stúlkur, heldur mundi alveg nauðsynlegt, að piltarnir hefðu skóla útaf fyrir sig og stúlkur eins. I piltaskólunum ætti að kenna réttritun, reikning, dönsku, ágrip af íslandssögu, landafræði, mannkynssögu, náttúrufræði og ef unnt væri söngfræði og enn fremur temja pilta við glímur og leikfimi. I stúlknaskólunum ætti að kenna álíka í bóklegum fræðum og auk pess almennan matartilbúning og saum. |>að er ná ekki hægt með neinni vissu að segja hve margir slík- ir skólar væru nauðsynlegir hei á landi, en ætla má að 2 piltaskólar og 2 stúlknaskólar í landsfjórðungi hverj- um væri nægilega margir, að minnsta kosti fyrst um sinn, nema í Austfirð- ingafjórðungi sýnist 1 piltaskóli og 1 stútknaskóli geta nægt pörfum manna og yrði pað pá á öllu landinu 14 al- pýðuskólar. Námstíminn í skólum pessum yrði sjálfsagt nokkuð misjafn fyrir hina ýmsu nemendur, allt eptir pví, hvað langt eða skammt peir væru

x

Suðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðri
https://timarit.is/publication/118

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.