Suðri - 28.11.1884, Blaðsíða 1

Suðri - 28.11.1884, Blaðsíða 1
Af Suðra koma 8 blöð út á mánuöi. Uppsögn með 3 mán. fyrirvara frá ára- mótum. ÁVgnngurinn 34 blöð kostar 3 kr. (erlenilis 4 kr.), sem borgist fyrir ágústlok ár hvert. arg. Reykjavík 28. nóveinuer 1884. 31. blað. M i n n i þorv. Thoroddsen þegar Iiann kom úr rannsókiiarferð sinni 1884. (Sungið í Islendingafélagi 1. d. nóvemberm.). % ið feiknajökuls bretta brá, í brunnu eyði-klungri, sem aldrei nokkurt auga sá, pars allt er dautt — úr hungri, pars aldrei heyrðist annað skark enn öskur storms og skriðu, í sumar heyrðist hófaspark og halir fram par riðu. Er mælt að tröllum brygði' í brún, í björg sín inn pau runnu er J> o r v a 1 d sáu pýða rún er par til ein pau kunnu, um upphaf, myndan, aldur, hæð og efni peirra fjalla. Og frá peim dreif pví drífa skæð, sem drepa skyldi alla. Svo er um prístinn J>orvald spurt að par hann stöð sér valdi, en flýði ekki fet á burt; á fönnum sló hann tjaldi, og sat í ró, og vann sitt verk sem væri' ei galli nokkur, og er nú kominn, kempan sterk, í kveld á svall með okkur. Heill hverjum peim, sem preytir beint mót poku' og hverskyns myrkri sem hreinni Jpekking hefur leynt —, með hressri lund, og styrkri. Jjví vorra tíma vald er pað, að vita, blint ei trúa, jafnt pegar hagli hríðar að og hleypidóma grúa. Vér heilsum pér, sem hefur mátt af hendi starf pitt inna. Vér heilsum pér, sem enn pá átt svo ótalmargt að vinna. Vér heilsum pér, sem ungur ert en ert samt pegar merkur. I veigum kært pú kvaddur sert, pinn kjarkur er svo sterkur. H H. Um lagasynjanirnar. Stjórnin hefur opt fengið hörð á- mæli fyrir pað, að frumvörpum, sem frá alpingi hafa komið, hefur stundum verið neitað staðfestingar. J>ykir mönn- um pinginu misboðið með pessu, par sem ekki sé dæmi til, að neitunarvald- inu hafi verið beitt gagnvart peim frumvörpum, sem ríkispingið hér í Danmðrku hefur sampykkt. Af pví eg held að nokkur misskiln- ingur eigi sér hér stað, og eg er pessu málefni kunnugri en margir aðrir, vil eg leyfa mér að fara um pað nokkrum orðum. |>að er pá í fyrsta lagi ekki rétt hermt, að lagafrumvörpum ríkisþings- ins hafi aldrei verið synjað staðfest- ingar, pó pað hafi ekki verið gjört á seinni árum. En orsökin til pessa er enganveginn sú, að stjórnin hafi ekki dirfst að beita neitunarvaldinu, heldur eingöngu sú, að þess hefur élikiþurjt. JMngin hér fylgja nefnilega peirri skyn- sömu reglu, að pegar sfjórnin (hlutað- eigandi ráðgjafi) hefur lýst pví yfir eða gefið pað nægilega í skyn, að hún geti ekki íallizt á eitthvert lagafrum- varp eða einstakar greinir pess, pá lætur pingið, eða pingdeildin sem í hlut á, málið niður falla eða breytir pví, sem ágreiningurinn er um, eptir samkomulagi við stjórnina, af pví pað veit, að til einskis væri að halda pví til streitu, vegna pess að frumvarpið getur ekki orðið að lögum nema sampykki konungs komi til. Synjunarvaldinu er pví í rauninni beitt alteins opt (máske optar) við dönsku frunívörpin, eins og við hin íslenzku, pó pað sé gjört í öðru iormi og á öðru stígi máls- ins. Alpingi hefur par á móti aðra aðferð; pað heldur sínu stryki, einkum í hinuin eiginlegu áhugamálum, sem köiluð eru, hvað sem stjórnin svo segir og fylgir pannig trúlega hinni nafn- frægu reglu: «aldrei að víkja>. Hversu opt hefur stjórnin t. a. m. ekki lýst pví yfir og fært ástæður fyrir pví, að hún gæti ekki tekið til greina tillögur pingsins um stofnun lagaskóla, eða um kosnijigar presta, eða um afnám amt- mannaembættanna, og tekið pað svo skýrt fram, að pingið gat ekki verið í efa um að stjórninni væri pað full alvara, en pó hefur pingið sampykkt uppástungur og frumvörp um pað eptir sem áður. J>etta sýndi sig ljósast á 117 síðasta pingi í málinu um amtmanna- embættin, pví pegar málið var til um- ræðu í efri deild, lýsti landshöfðingi pví yfir í umboði stjórnarinnar, að hún héldi fast við pá skoðun, er hún áður hefði látið í ljósi, að ógjörlegt væri að leggja niður amtmannaembætt- in (alpingistíð: A. bls. 383 - 85). Jætta hafði einnig pau áhrif, að einn heiðr- aður pingmaður úr fiokki peirra, sem vildu taka af amtmannaembættin, reis upp og lýsti pví yíir, að pegar stjórn- in tæki svona í málið, væri til einskis að fara lengra út í pað, en pví miður fylgdi deildin ekki pessu góða heilræði, heldur sampykkti hún frumvarpið engu að síður og neyddi með pví stjórnina til að synja pví staðfestingar. önnur orsökin til pess, að beita verður neitunarvaldinu optar en æski- legt er, er pað, að á frumvörpunum eru stundum svo miklir gallar, að pau verða ekki staðfest peirra vegna# Kemur petta sjálfsagt einkum til af pví, að ekki er nægur tími til að vanda frumvörpin sem skyldi. Bæði er þing- tíminn stuttur, og svo er pað ekki vinnandi verk fyrir pingið, pó pað væri fjölmennara on pað er, að kom- ast yfir allan pann grúa af pingmál- um, sem dembt er inn á pað afping- mönnum. Dæmi til annars eins munu varla finnast í víðri veröldu, og er næsta merkilegt, svo margir skynsamir rnenn sem á pinginu sitja að peir skuli ekki sjá pær skaðlegu afleiðingar, sem petta hlýtur að hafa á tilbúning lag- anna, pví hvernig á pingið að geta afgreitt yfir 100 mál svo vel fari ? Tím- inn gengur fyrst til að vinsa úr pess- um hóp pað sem nýtilegast pykir, en pó kann sumt að slæðast með sem í rauninni ekki er pess vert að pað sé tekið til umræðu, eða er svo illa undirbúið að pað parf mikillar lagfæringar og breytingar, og gengur pá aptur til pess langur timi, stundumtil ónýtis, pegar frumvörpin verða felld á endanum, eins og við hefur borið. J>að er pví ekki kyn, pó tíminn, sem eptir er, hrökkvi ekki til að vanda pau frumvörp, sem pingið sampykkir á endanum, eins og nauðsynlegt er. En ef stjórnin tæki allt holt og bolt sem frá pinginu kemur, hvernig sem

x

Suðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðri
https://timarit.is/publication/118

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.