Suðri - 20.12.1884, Blaðsíða 1

Suðri - 20.12.1884, Blaðsíða 1
Af Suðra koma 3 blöð t'it á mánuði. Uppsögn með 3 mán. fyrirvara frá ára- mótum. Árgangurinn 34 blóð kostar 3 kr. (erlondis 4 kr.), sem borgist fyrir ágústlok ár hvert. 2. árg. Keykjavík 20. desember 1884. 33. blað. Flest er safi hjá selveiði. pessi gamli málsháttur sýnist nú að mestu tapaðir, og er hann pó, ef vandlega er að gætt, vissuleg sannmæli, pví enginn bjargræðisvegur landsins er eins áreiðanlegur og selveiðin, par sem hún heyrir til, ef hún er vel og skynsamlega stunduð. Hinir gömlu, sem hafa fundið upp pennan málshátt, hafa efiaust álitið hann sannan og pess vegna tekið selveiðina til greina við allar jarðir, er hún fylgir, og virt pær hærra bæði að hundraðatali og til af- gjalda, og við öll jarðamöt mun sel- veiði hafa verið tekin til greina, pvi peir fundu pað satt, að «flest er safi hjá selvciði*, já, peir hafa séð pennan sannleika allt fram að pessum síðustu tímum, pvi feður peirra, er nú lifa, skáru netin í sundur utan af urtunum til að gefa peim líf, og létu ekki á sig fá pó peir bitu pá, pví peir álitu pær arðsamari en ærnar í kvíunum. En — «nú er öldin önnur», nú er risinn upp sá óaldaflokkur, sem vill eyða pessari góðu guðsgjöf, landselnum, pessa arðmiklu og pörfu skepnu, sem ávallt heldur sig á sínum vissu stöðv- um, til pess árlega að færa landeig- endum, par sem selveiðin heyrir til, hinn vissa arð. Jæssir seleyðendur bæta pví við, að peir gjöri pað í góð- um tilgangi, peim nfl. að porskurinn gangi pá lengra inn á Breiðafjörð. Væri nokkur svo auðtrúa, sem pví miður kunna sumir að vera, að gegna pess- um ástæðulausa prættingi, ætti pó að minnsta kosti að hafa ferðast yfir Breiðafjörð og veitt eptirtekt eyjum peim, hólmum, skerjum, blindboðum og grynningum, sem pvergirða fjörð- inn fyrir innan pað sem fiskurinn venjulega gengur. Úr aðalál Breiða- fjarðar gengur áll milli Bjarneyja og Álaskerja, par sem mikill útselur liggur eða lá á sumrin; parna rétt við kjaptinn á útselnum hefur verið talsvert fiskirí frá Bjarneyjum, sem heldur fer pó minnkandi, pó verið sé að eyða selnum par sem annarstaðar. J>að eru grynningarnar par innar af, sem ávallt eru að hækka eins og al- staðar um fjörðinn, en ekki selurinn, sem aptrar porskinum lengri inngöngu í fjörðinn, og við pað verða Breið- firðingar að búa. J>að er öðru máli að gegna um Vestfirði, par sem engin sker eða grynningar eru, heldur svo að segja jafn og sléttur um alla firð- ina; pað mun og helzt hafa verið haf- eða vöðuselur, sem par hefur haldið sig í flokkum á djúpi fjarðanna hundruð- um saman; hefði nú porskurinn haft vit á að hræðast, hefði hann, eða má- ske heldur síldin, mátt hræðast pessa voðagjsti, en pað er ekki að sjá að porskurinn hræðist dauða sinn, hann væri pá ekki hvað mestur innan um hákarl og aðrar sjóskepnur, er sýna, pegar pær eru veiddar, að pær hafa hann jafut öðrum fiskitegundum sér til fæðu. J>að er engin furða pó allir vildu ná í vöðuselinn, pegar hann kemur svo nálægt landinu að færi gefst á, pví hann má álíta sem nokk- urs konar fiskigöngu, sem er miklu óvissari en landsclurinn, hvað sem um porsk-át hans er; mikið af síli hef eg séð í maga hans, en eJcki porsk. — Nú er spursmál um hvort landselur- inn éti porskinn eða svo mikið af honum að nemi 10 pundum á dag!!! (sbr. Alp.tíð. A 1883, bls. 309.); hver sannað pað? Bezt yrði pað sannað, ef porskur fyndist öðru fremur í maga hans. I hverrar skepnu maga verður að sjást mcrki pess, er hún hefur síð- ast étið. Eg hef seð innan í margar land- og sjóskepnur, og hefur par jafnan sýnt sig pað, sem skepnan hef- ur síðast étið. Eg hef verið með að veiða í nótum í einu 34 landseli (látu- seli) við yzta sker í Breiðafjarðareyj- um, sem ætti p<5 að vera sem næst porskinum, og skoðað í maga flestra peirra, og ekki getað seð deili til pess að nokkur peirra hafi nýlega étið porsk og ekki svo mikið sem sili; sama er að segja um alla pá látuseli, sem eg hef séð innan í, sem pó eru margir; eg tel ekki vor- eða haust- kópa, sem lifa á mjólk mæðra sinna eins og sýnir sig í maga peirra. Inn- an í færri útseli hef eg séð, pó ímynda eg mér að peir lifi á öðru meir en porski, peir eru í öllu falli á vetrum svo langt hver frá óðrum; eg veit að útselur rífur belti af flyðrum á sumr- um, og er pó sjaldgæft, pað er og víst að hann étur hrognkelsi, svoopt finn- 125 ast roð af peim, pó éliki «hrönnum saman». Að selurinn drepi og éti æðarfugl pyrfti betur að aðgæta áður en menn trúa pví; tvö dæmi hef eg heyrt, en aldrei séð að selur hafi drepið æðarfugl, en sem pó fundust óétnir. Jeg ímynda mér að heldur mundi geta átt sér stað æðarfuglakjöt í mögum danskra yfirvalda, sem verið hafa og eru á Vestfjörðum en í maga selsins. |>ó selurinn eins og aðrar sjóskepnur kunni að éta nokkuð af smáfiski eða porski, pá eru engar ástæður til að eyða honum fyrir pað, pví eg er viss um hann borgar pað margfalt aptur. Hvers vegna skyldu pingmenn vorir ár eptir ár sitja á alpingi á landsins kostnað, til pess jafnframt öðru að í- huga hvort að eigi að eyða selveiðinni í Breiðaíirði eða ekki? |>að er eflaust af pví að peir eru of ókunnugir, en verða að hlusta á ósannar og athlægi- legar sögusagnir og ræður ýmsra manna t. d. ræður pingmanns Snæfellinga í selamálinu o. fl. J>ar við bætist og nýútkomin grein í Suðra eptir «ÓðaIs- bónda í Breiðafjarðareyjum*. J>essi rit sýna sjálf, ef að peim er gætt, af hverjum rökum pau eru sprottin, og er pví óparfl að tala mikið um pau, höfundarnir sverta sig sjálfir nóg, pví «pað er mátulega logið að Ijúga svo enginn trúi». J>að er von pó að peir er lagt hafa pennan 'miður sæmilega atvinnuveg fyrir sig, og eru biinir að eyðileggja selveiðina hjá sjálfum sér, en sjá og vita af stórum hópum af selum, liggja á skerjum nágrannanna, vilji fá alþingi til pess að gefa útpau lög, er leyfi viðstöðulaust að vaða yfir á annara eignir að ósekju, og eyði- leggja eins hjá náunganum, sem peir nú öfunda; peir vita að hægt er að fá dönsku yfirvöldin hér vestra til að traðka slíkum málum, pó cinhver fá- tækur leiguliði vildi kæra. Ef pingið samsinnir peirri ósk pess- ara manna, að eyðileggja selvciðiua á Breiðafirði, pyrfti að rannsaka hve mikið tjón hver jörð verður fyrir, og pess vegna setja jarðirnar niður að hundraðatali og afgjaldi. Jeg ímynda mér að á og kringum Breiðafjorð að norðanverðu til Skarðstrandar-klofnings pyrfti hundraðatal að lækka um hundr-

x

Suðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðri
https://timarit.is/publication/118

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.