Fjallkonan


Fjallkonan - 08.03.1887, Blaðsíða 2

Fjallkonan - 08.03.1887, Blaðsíða 2
26 FJALLKONAN. hlýtr guðfræð'n að vera breytingum undirorpin, svo sannarlega sem þeir menn eru ekki algervir að speki. Það á að lcenna börnum algildan sannleik, enn ekki hreytilegar skoðanir. Það á að fræða um „facta", þ. e. um hluti, sem hafa gerzt og gerast, enn ekki um hluti, sem aldrei hafa gerzt, né munu gerast, engar hugsmíðar, ekkert, sem eíi getr á leik- ið. Þannig er t. d. viðrhlutamikið, að ég ekki segi frekara, að fullyrða fyrir börnunum, að guð hafl frá eilífð til eilífðar unnið að sköpunarverki í sex daga og síðan hvílzt og látið öllu sköpunarverki lokið ; því að slík kenning um sköpunarverkið hefir á móti sér alla vísindalega rannsókn og þekkingu; svo að jafnvel sumir guðfræðingar ráða til, að láta þá tala í þessu efni, sem rannsaka lög náttúrunnar1, og er það skynsamlegra, þar eð biblían er ekki ætluð til að kenna slíkt. Auðvitað eiga slíkar keiinitigar banialærdómsins með fram rót sína í skoðun guðfræðinganna á biblí- unni, að minsta kosti þeirri, sem þar kemr fram. Hún er fram sett 511 jafnt sem óyggjandi trúarbók, innblásin eigi að eius eftir andanum, heldr og eftir bókstafnum2; þjóðsögur gamla testamentisins metnar eins og kenningar nýja testamentisins, formælingar Davíðs ekki síðr eun blessunarorð Krists; trúargreiu- in um djöfla ílutt með eins mikilli áherzlu og kenn- lngin itni guðs kærleika, o. s. f'rv. Það er sjálfsagt ein af' höf'uðvillum kyrkjunnar, að híin gerir ekki greinar mun á kenninguin ritningariunar eða bendir ekki á liaiin, og hefir það skaðleg éhrif á trúarfræði hennar og á mentun almennings. Að vísu kennir kver- ið í einu orðinu. að kristindómrinn sé hin fullkomna trú. enn aftr í liinu orðinu, að biblían sé þóölljai'nt trúarbók kristinna manna; og virðist einfeldniugrinn hljóta þar af að álykta, að tíyðingatrúin gamla liafi einnig vorið hin fullkoinna trú. Þessir höfuðgaliar barnalærdómsins, sem ég nú hefi nefnt, að hann blandar guðfræðisleguin skoðun- uni iniiitn uni sannindi trúarinnar og greinir ekki gull írá eiri í biblíunni, þeir hafa eðlilega í för með sér marga aðra galla, Sem við er að búast af slíku kyrkjutrúarágripi, verðr nániið þurt og þreyt- amli. í stað þess að glæða og vekja sálargáfur barn- anna hættir því við að depra þær og deyfa. Þai sem svo margt er kent, sem skilningr og hugleiðing kenist ekki að, þá lá |>cssir kraí'tar enga hvöt til að beita sér. Það ltnekkir framfðr skynseminnar enn ofþyngir uiinninti. og svo Leiðir eðlilega þar af', að það sljóvgar nánifýsina. Síðan, þegar frá líðr. og þegar maðrinn eldisl og honum hefir, fyrir guðs hjálp, vaxið sálarþroski þrátt fyrir kverið, þákvikna eðiilegahjá mörgum e/asmáírnar,8emsumirkalla „van- trú þessarar aldar". Hugsi menn ekki neitt, þá kontit þær auðvitað ekki, því að þá er alt sálarlíf sofandi; enn fari menn að hugleiða, verðr ekki kom- izt hjá efasemdunum. „Á að beygia sig undir þennan bókstaf'". spyrja þeir. ,.;i að trúa jaf'nt öllu, ótrúlegu 1) 81ir. Myiistti's hugleiðingar, íltg. 1853, bls. 122. 2) Martensens Dogmatik, útg. 1865, gr. 27, Anm., bendir þó a aðra réttari skoðttn í jiessu efni. sem trúlegu? Mun t. d. hinn sanni guð bjóða mann- dráp og blóðsúthellingar. eins og Jehóva gamla testa- mentisins er látinn gera? Og í annan stað : stendr endalaus fyrirdæming í nokkuru skiljanlegu hlut- f'alli við þetta veika og skammvinna líf? Hvaðan hafa guðfræðingarnir það? Er það bygt á höfuð- kenningum nýja testamentisins, eða einungis á örfá- um vafasömum greinum ? Hvernig geta þeir farið að taka upp í barnalærdóm annað enn höfuðkenning- ar? Þeir ættu ekki að ætla börnum annað enn ein- í'aldar og ljósar kenningar, sem mœla með sérsjcUfar. Og þegar nú postillunum og kennimönnunum ber á milli og segja sitt hver, á þá að trúa þeim öllum?" Enn svo verðr sumutn þessum mönnum það á, að þeir véfengja meir enn vera skyldi. Hafi þeir upp- gOtvað villur í barnalærdómnum, hafi þeir komizt að raun um, að vísindin eða reynslan reki aftr eitthvað af því, sem þar stendr, þá hættir þeim því miðr við að missa virðingu fyrir fleiru. — Á þá ekki, má ég spyrja, kyrkjan sjálf' talsverðan þátt i því, sem hún kallar vantrú aldarinnar? Ef sú setning er sönn, að það eitt sé sannr kristindómr, sem fullnægir skyn- semi og samvizku og sannri trúarþörf mannsins, full- nægir öllu því, sem dýpzt er og bezt í manneðiiuu, þá íer kyrkjan vilt í því að bera fram kenningar, seni eigi vei'ða samrýmdar skynsemi og sainvizku, og einkanlega í því, að troða slíkum keuningum inn í æskulýðinn. Fermingin er sú athöfn, sem innsiglar og til lykta leiðir uppfræðing barna í kristindóminum. Að því leyti sem ungum mönnuni eru þá gefnar áminningar fyrir lífið, þá er athöfnin góð og gaíínleg. Enn svo hefir hún ekki hYirt til síns agætis. Eiðtaka ung- dðmsins er barnalegr siðr og byggist á misskilningi. Það á að vinna ntenn til að iðka dygðina með því, að setja þeint f'yrir sjónir elsku láns algóða föður og ágæti dygðarinnar sjéAýrar, enn ekki með samning- um og svardögum. Það liggr í hlutarins eðli, að fermingareiðrinn er óþörf athöf'n ; því að vér eigum að ástunda hið góða ajilfa þeas vegna; það er höfuð- atriðið, og það höfuðatriði má ekki rýra með þvi að gef'a í skyn. að eiðrinn bindi oss nokkuð fréfcara eða fram yfir það, sem hið gbða sjálft gerir. Mér kentr til hugar dæini hins vitra Sókratesar, og gætum vér gjama tekið það hér til samanburðar. Þegar keri- sveinar hans vildu gefa honum góð loforð. þá færð- ist haiin undan og svaraði: „Ef þér ástundið þctta, sem ég alt aí' er að br.vna fyrir yðr, og berið uui- hyggju fyrir sjálfum yðr, þá munuð þér vinna þægt verk bæði mér og mínum og sjálfum yðr, enda þdU þfr engu lojið. Enn ef pér vanrækið yðr sjáifa og lagið ekki lífsferil yðar eftir því, sem vér bæði í dag og að undanförnu hötum um talað, þá mun fyr- ir lífit) koma. þótt þér nú heitið ölhc fiigrx". Hér lýsir sér svo mikil skynsemi og nærgætni hjá þess- um manni, að vér ættum að geta lært af því. Annað athugavert við ferminguna er það, hvernig þeirri athöfu er í'yrir koinið. Það er naumast unt að varna því að óllu leyti, að hún komi inn þeirri skoðun hjá æskulýðnum, að þá sé öllu námi aflokið, þá sé búið að læra alt, sem nauðsynlegt er. Og af-

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.