Fjallkonan


Fjallkonan - 12.01.1898, Blaðsíða 6

Fjallkonan - 12.01.1898, Blaðsíða 6
FJALLKONAN. XV 1—2. Erlendr, setn var maðr viðkvæmr og hjartagóðr, haft tárazt við þesga frásögn Jðns, og að hún hafi mjög hrært alla borðgestina. Á Tungn í Fnjðskadal bjuggu hjðn í mððuharðindunum. t>au hétu Dínus Þor- láksson og Þórlaug Oddsdóttir. Þegar harðindin komu, attu þau 13 börn, öll ung, og urðu 11 af þeim huiigrmorða; 4 þeirra vðru i einu flutt til kirkju á Illugastöðum. Börnin, sem lifðu af, hétu Árni og Björg, og urðu gömul. Manndauðaárið eftir mððuharðindin höfðu hieppstjðtarnir í Eyjafirði á kirkju- fundum beðið bændr að lofa aumingjun- um að deyja inni i húsum sinum, þó þeir gætu ekki nært þá á neinu, því það væri þð betra, enn að þeir dæu út af á víðavangi, eins og þar var þá títt orðið. Má af slíku marka, hvilik neyð þá hafi gengið yfir Norðrland. Flúðu þá og margir þaðan til Vestfjarða, enn fjöldi dð á leiðinni, þðtt margir kæmust af. Mælt er að þa hafi fjöldi þvilíks flökku- lýðs komizt til Bolungarvíkr við íaa- fjarðardjúp; það er veiðistöð ísfirðinga. Vel fiskaðist um vorið, og spörðu ísfirð- ingar ekki sjðfang sitt við aumingja þessa, fengu sér stðra potta og suðu daglega í þeim af afla sínum, enn ösin varð svo mikil, að formenn nrðu sjálfir að skamta jafnt soðið sem soðninguna; fór svo fram Iitla stund, að þetta sýnd- ist vel horfa, enn fólkið veiktist af fæðu þesBari og dö hrönnum, og mest það aem áðr var langdregnast orðið. Svo endirinn varð, að ekki lifðu nema fáir eftir af mörgum er að komu. Af inn- lendu fólki við fsafjarðardjúp dð enginn af harðrétti. (Sögn frá eldri harðindum). Þegar Halldðr bðndi Björnsson1 faðir þeirra bræðra Björns prðfasts í Garði og Árna prests á Tjörn, var að alast upp, komu harðindi mikil með mann- dauða. Var þa Halldðr 15 eða 16 vetra, og varð sem margir aðrir að bjarga lifi s'mn á vergangi. Þegar hann var skamt kominn hitti hann pilt, sem var að flakka, nær því jafnaldra sinn. Piltr þessi var ein3 og Halldór af gððu fðlki kominn, gáfnðr og hið snotrasta mannsefni, enn hafði lengr á flakkinu verið enn Halldðr og þyngra liðið. Lögðn nú piltar þessir lag saman, og fylgdust sem bræðr, og fórn bvo nokkra daga að ekki bar til tíðinda, anuað enn þeir fengu lítinn og léttan beina þar sem þeir komu. Eitt kveld hittu þeir bðndabæ nokkurn; þeir beiddust gistingar og fengu fuslega, og var því ei vant. Konan á bænum var valkvendi; viknaði hún við, að sjá svo fallega drengi jafnbágstadda, og gerði þeim af fátækt sinni svo notalegan greiða sem hún mátti og léði þeim lika hrein- legt rúm að hvíla í. Þegar þeir vóru háttaðir, kora hún til þeirra og frétti að um kyn og ferðir þeirra. Þeir sögðu af hið sanna, og fanst henni mikið um. Seinast fer hún að skoða þá og þreifa um lífið á þeim; skoðaði hún Halldór fyrst og segir, að honum sé enn lífvænt, gæti hann bráðum íengið björg ; enn þa (er) hun skoðaði hinn piltinn, þegir hún og skilr 8V0 við þá. Þá ier) hún var burtu gengin, fðru þeir að þreifa um sig sjálfir. Sagði Halldór svo frá, að á drengnnm hefði verið sem þverhnípt haft undir bringubrjóskinu, enn maginn fyrir neðan sem hart hnoða, enn a sér hefði að eins mðtað fyrir haftinu, enn maginn verið mjukr og jafn. Skömmu síðar létti af harðindunum, og skyldu þeir þá samfylgd- ina, og fengu báðir dvöl. Enn rétt á eftir frétti Halldðr lat félaga síns, og þðtti honum það hinn mesti skaði. — Halldór dafnaði og varð sæmdarbðndi i Eyjafirði, og að gáfum afbragð, og er það þvi til markB, að séra Jön faðir séra Jóns í Möðrufelli, sem hlut átti að þvi að koma Birni syni Halldðrs í Hðla-skðla, — því Björn þðtti honum, eins og raun gaf síðar vitni, afbragðs efnilegr til lærdðms, — sagði þð, að ekki væri Björn eins vel gáfaðr sem Halldór faðir hans. — í mððuharðindunum (1784—5) bjó Halldðr á Hðlshúsum í Eyjafirði. Peningafalsararnir. 1) langafa-faðir Þðrhalls lektors. Árið 1870 kom upp í Lundúnum stðr- flðð af fölsuðum gullpeningum, sem vðru svo vel gerðir, að ilt var að þekkja þá fra ðsviknum gullpeningnm. Kvað svo ramt að þessum vandræðum, að stjörnin varð að gera út lðgreglu-embættiamann til að leita að peningafölsurunum, og hefir hann sjálfr sagt g'ógu þessa: Það mátti heita forsending að fara i njðsnarfór þessa; ég hafði ekkert við að atyðjast, sem gæti bent á, hvar söku- dðlgana væri að hitta. Enn af því að í Birmingham hafði orðið vart við meat af falspeningunum, þðtti mér líklegt, að peningafalsararnir settu heima þar i borginni, eða þar í grend. Ég fðr því fyrst til Birmingham og dvaldi þar í fimm vikur, enn varð einsk- is vísari. Ég var orðinn vonlaus um, að ég gaeti komið erindinu áleiðis, og bjóst að fara heim aftr við svo búið. Þa fékk ég bréf frá konunni minni, og bað hún mig að senda sér dalítið af peningum. Ég fðr í banka og bað um ávísun; um leið fekk ég bankagjaldkeranum nokkuð af paningum og vðru þar í nokkurir hálf- punds gullpening&i. Gjaldkerinn tðk frá sumt af peningun- um og segir: „Þetta eru falsaðir peningar". „Hvað segið þér", segi ég; „haldið þér að peningarnir séu falsaðir?" „Ja, þeir eru það". „Vitið þér það fyrir víst?" „Það er alveg víst. Þeir eru vel gerð- ir, enn þeir*eru Iéttari enn ðsviknirpen- ingar. Sjáið þér til!" Hann lét einn gullpeninginn á vog, og ósvikinn gullpening á mðti, aem vó meira. „Svona vel gerða falspeninga hefi ég aldrei séð", sagði ég. „Eru allir fals- peningar, sem hér eru í umferð, jafn-vel gerðir og þessir?" „Nei, því fer fjarri", sagði gjaldker- inn; „þessir gullpeningar eru smíðaðir af Ned Wilson, sem er frægagtr allra pen- ingafalBara. Ég þekki handbragðið hans, þvi ég hefi handleikið svo marga gull- peninga eftir hann. Lítið á, hérna hefi ég þa falspeninga, sem tíðastir ern hér í bænum; þeir eru hvergi nærri jafnvel gerðir og peningarnir hans Wilsons, þó þeir Béu líka vel gerðir", Ég bar peningana saman og sá að hann sagði satt. Ég skifti þremr af Bviknu peningunum, og fékk ðsvikna pen- inga í ataðinn, enn binum stakk ég í vasa minn. Nokknrum dögum síðar var mér skip- að fara til sveitaþorpB, sem er þrjár milur frá Birmingham. Ég kom þar seint um kveld og fór til veitingahússins. Þar var mjðg ðþrifa* legt; réð þar fyrir karl og kerling, ein- hver ljðtuBtu skötnhjú, sem ég hefi séð & ævi minni. Þegar ég beiddist gisting- ar, tðk ég eftir þvi, að karlinn gaut ang- unum Iymskulega til kerlingarinnar, og siðan fðru þau að tala hljöðskraf saman. Loks segir karl, og var mjög stnttr í spuna, að ég geti fengið að vera þar nm nóttina. Ég var vanr við misjafna náttstaði og lét mér lynda, þðtt rekkjan væri ekki annað enn hálmbingr.

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.