Fjallkonan


Fjallkonan - 28.01.1898, Blaðsíða 1

Fjallkonan - 28.01.1898, Blaðsíða 1
Kemr út um miðja viku. Árg. 3 kr. (erlendis 4 kr.) Auglýsingar ódýrar. FJÁLL Gjalddagi 15. júli. TJpp- sögn skrifleg fyrir 1. okt. Afgr.: Þingholtsstræti 18 XV, 4. Reykjavík, 28. janúar. 1898. Hvernig líðr fólkinu' Blöðin eiga að geía gætr að högum almennings og reyna að benda á þau úrræðí, sem vænleg- ust þykja til að hækka hag al- þýðunnar í óllum greinum. Fyrst verða, þau þó að kynna sér allar ástæður, og því spyr Fjallkonan: Hvernig líðr landsfólkinu? Ef miðað er við hinar síðustu aldir, 16., 17. og 18. öld, þá líðr landafólkinu eflaust betr nú enn áðr, og í sumuni greinum líðr því betr enn nokkurntíma áðr. Hins vegar eru líkindi til, að efnahagr- inn sé ekki miklum raua betri enn á blóma-ö'.d landsins, og þafi er víat, að landsmenn eru nú ekki eins sjálfbjarga og þeir voru þá. Enn ef miðað er við-eíðasta tíma- bil, þá verðr því ekki neitað, að ástæður almenninga séu með lak- ara móti. Veldr því aflabrestr bæði af landi og sjó; hefir verið fiskitregt víðast síðustu árin, og ekki heldr orðið aflað nægilegra heyja í sveitunum vegna verka- fólkseklu. Auk þess hefir verzlun- in verið) óhagatæð, þar sem tekið hefir fyrir fjárverzlanina að mestu, sem hafir verið gullnáma landsins um mörg ár. Kaup3taðaskuldirnar hljóta ef- laust að aukast þessi árin, og er þó víst ekki á bætandi. Full þörf væri á, að löggjafarva'dið setti einhverjar skorður við lánsverzlun- inni, enn vér getum ekki búizt við að þingmenn vorir hafi dáð í sér til þess, þar sem þeir treyst- ust ekki til að setja lögin um nýtt varnarþing í ekuldamálum. Alþýðunni líðr því ekki veí. Framfarirnareru uauðalitlar: eagj- arnar eru nálega hinar sömu sem þær voru fyrir 1000 árum, og heyskaparáhöldin hin sömu. Með- ferðin á heyjum öll hia sama. Á öllu þessu hefir orðið mikil breyt- ing í öðrum löndum á þassari öld. — Nytjar landbúnaðarins eru hin- ar sömu og í fornöld, og eins með þær farið, alt flutt út óunnið (eða óverkað), eins og þá. — í þessum greinum erum vér lengst á eftir öðrum þjóðum, og horflr til meiri og raeiri vandræða með verzlun vora með hverja ári, af því samkeppnin í heimsverztun- ínni er að verða fjölbreyttari og meiri; nýjar þjóðir með nýjum vörumkeppa við íslenzku vörurn- ar ð, markaðinum og hafa betr. Þær standa líka að flestu leyti betr að vígi; þeim hefir verið kent að framleiða góða verzlunar- vöru og þær eru studd&r af stjórn- um sínura til að koma vörunum á raarkaðinn, enn stjórn íslands og alþingi fslands skifta sér ekk- ert af þessu höfuðmáli landsins. Stjórninni stendr líklega hjartan- lega á sam.H, þótt verzluain á ís- landi verði sama afbrigðið og Grænlandsverzlunin hennar. sóma- legrar minningar, og aiþingismenn klofa á þúfunum í túnnnum og hafa ekki víðari sjóndeildarhring enn út að túngarðinum. Það sem fyrst kemr til greina, þegar int er eftir, hvernig fólk- inu líðr, eru ytti hagir þesss og aðbúð. Allr þorri almennings á enn við bág kjör að búa. Að- búnaðr alþýðunnar svo sem húsa- kynni og fæði, mun Iakari eau geri9t hjá almenningi í öðrum löndam. Eitt af því, sem að þessu lýtr, er það, að flestar aðfengnar vörur, matvæli, drykkir, fataefni, húsaviðr o. s. frv., er af löknstu tegundura. Þetta setr alt mót sitt á kynslóðina. sem fær á sig kúldblæ og daufingjabrag. Hafið þið ekki tekið eftir því, hve ó- djarfir suroir alþýðumenn eru í uppliti og framgöngu? þeir þora varla að líta framan í aðra eins höfðingja eins og knnpmennina á Bakkanum og í Firðínnm. Og þá eru þeir ekki heldr sérlega hvatir í spori. Undir stakki fátæklingsins getr engin aiidleg eæld búið; því er ekki við því að búast, að innra ástandið sé glæsilegt, þegar hinir ytri hagir eru ekki betri enn þetta. Andíega lífið er heldr ekki fjörugt eða efnilegt; þaðer nauða- lítil menning komin í þjóðina; meatunin er ófullnægjandi, þrátt fyrir alt gumið um alþýðument- unina, því hún sarnsvarar ekki tímanum; gerði hún þ&ð, væru at- vinnuvegirnir komnir á annað stig. Bókmentirnar eru nú sem stendr mjög daufar; geta ekki þrifizt á því yfirfars-tímabili, sem nú stendr yfir; hugsjónirnar eru engar; alt er í þoku. Það sem nú er út gefið af bókum er fánýtt mjög; bókaútgefendr vorir gefa vorri námfúsu þjóð steina fyrir brauð. Hluttaka þjóðarinnar í stjórn landsins er engin að kalla, því hún hefir ekki enn lært að þekkja og nota hið litla frelsi sem henni var gefið 1874, auk heldr meira. Þeir sem helzt ættu að hafa hvöt til að koma vitinu fyrir al- þýðuna, liggja oftast á liði sínu, og sumir misbeita stöðu sinni til að spilla tilfinningum alþýðunnar, rugla meðvitund hennar og æra frá henni það vit sem hún hefir. Að þessu hafa ótrauðast unnið ýmsir þingmenn og hin yngstu blaðaraanaa-gerpi. Guð verndi íslendinga fyrir leiðtogum sínum! „Grettisljóð". Þótt hia yagri skáld vor láti sér varla verða það, að nefna hin eldri skáld á nafn, svo sem Stein- grím Thorsteinsson og Matthías Jochumson o. fl., eru þó báðir þessir menn í fullu anda-fjöri og með óskert starfsþrek. Séra Matt- iiías hefir líkasýnt það með „Grett- isljóðum", að „lengi er eftir lag hjá þeim sem listir bar til forna". Samt hefðu margir heldr kosið, að séra Matthías hefði kveðið „Grettisljóð" sín öll með gamla laginu, með rímnaháttum; þurfti það form ekki að spilla meðferð hans á efninu; átti ekki síðrvið sög- una, sem er svo ramm-íslenzk. Enn honum hefir nú samt tekizt einna lakast við það kvæðið, sem

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.