Fjallkonan


Fjallkonan - 25.08.1900, Blaðsíða 1

Fjallkonan - 25.08.1900, Blaðsíða 1
Kemur út einu sinni í viku. Verð árg. 4 kr. (erlendis 5 kr. eða l'/a doll.) borgist fyrir 1. júlí (erlendis fyrir- fram). ±J XJ BÆNDABLAÐ Uppsögn (skrifleg)bund- in við áramót, ógild nema komin sé til út- gefanda fyrir 1. októ- ber, enda bafi hann þá borgað blaðið. Aígreiðsla: Þing- holtsstrœti 18. VERZLUNARBLAÐ XVII. árg. Reykjavík, 28. ágúst 1900. tfr. 33. Landsbankinn er opinn hvern virkan dag kl. 11—2.Banka- stjórnin við kl. 12—1. Landsbókasafnið er opið hvern virkan dag kl. 12—2 og einni stundu lengur til kl. 3 md., mvd. og Id. til útlána. Forngripasafnið er í Landsbankahúsnu, opið á mánud., miðvikudögum og laugardögum kl. 11—12 f. m. Náttúrugripasafnið er í Doktorshúsinu, opið á sunnu- dógum kl. 2—3 e. m. Ókeypis lœkning á spítalanum á þriðjudögum og iöstu dögum kl. 11—1. Tikeypis tannlœkning í Bafnarstræti 16, 1. og 3. mánu- dag hvers mán., kl. 11—1. Chr. Schierbeck og Reykjavík. í „Illustreret Tidende" 1. júli 1900 hefir höf- undnr þessi ritað alllanga grein um Reykjavík. Hann kom hingað til lands eitthvað sjúkur og sér til heilsnbótar, er læknir og gekk hér und- ir læknapróf; sagt er að hann sé auðngur og hafi í hyggju að setjast hér að. Þar sem margir af „framfarau-mönnnm vor- um róa að því öllum árum, að íslands og ís- lendinga sé getið í útlendum blöðum (náttúr- lega samt ekki annara en þeirra vina og kunn- ingja), þar sem þessir menn velta sér á allar hliðar til þess að „komsist inn í heimslífið", þá má þeim vera mikíð gleðiefni hvenær sem eitt- hvað birtist í útlendum blöðum um ísland. En. þeir munu samt helzt ætlast til að fá hrós, eða að minsta kosti hlýlegar greinir, og það hefir þessi höfundnr líka að nokkru leyti í t§ látið. Samt er ýmislegt í þessari ritgerð hans, sem oss finst athugavert. Fyrst byrjar hann á riimsókn um, hvort Reykjavík eigi að heita höfuðstaður eða eitthvað annað. Hann veit ekki hvort hún á að heita „Provindsby" eða „Landaby". Hann veit ekki að orðið „höfuðstaður" hefir enga takmarkaða merkingu; orðið eða nafnið er einungis miðað við aðra staði í því og því landí, en engum (nema hr. Schierbeck) hefir dottið í hug að bera Reyk- javík saman við Kaupmannahöfn eða aðrar stórborgir. Hann finnur hér skort á brúiögðum strætum, vatnsrennnm, gaslukíum, dagblöðum á hverjum degi, góðu „hótelli",— og af því alt þetta vanti hér, þá vill hann kalla Reykjavík „Landsby". En skyldi þetta, eða að minata kosti eitthvað af því, ekki líka vanta í sumum stöðum, sem ekki eru stærri en Reykjavík? Þá er hann að tala um að menn mæti hér „ein- mana beljum", eða geðgóðum íslenzkum hesti, sem sé að gægjast inn um gluggana á húsun- um og labbi svo áfram — þetta hefir líkíega enginn séð nema hr. Schierbeck. Svo er að skilja á honum, sem hann hafi einhverntíma dottið í „rennisteinana" hér í myrkri, eftir að búið var að slökva á luktunum, og hann hafi lært að bölva duglega á íslenzku, og hafi það þá komið í góðar þarfir. Þá segir hann að bærinn sé kátlegur (komisk), þegar menn sneœma á morgnana sjái „de lokale Vandværker" o: vatnsberana með þungar vatnsfðtur; líklega hefir hann aldrei fyrr séð vatn borið í fötum. Hann kvartar yfir að mönnum sé synjað nm næturgisftngu á „hótelinu", af því fólkið nenni ekki að sinna þeim sem komi seint. Hann nefnir ThorvaldsensEyndina á Austurvelli, og segir hún séof þunt klædd vegna kulda; lík- lega hefir hann viljað að hún væri í loðkápu, syo sem eins og loðkápunni sem Egill Skalla- grimsson gaf Álfi hinum auðga, og var leiðin- legt að Schierbeck ekki skyldi vera fæddur svo snemma, að hann hefði getað bent Thorvaldsen á þetta. Þá getur hann um hornaspilið, sem stundum er framið við Austurvöll, og merkilegt er, að eftir rithætti eða framsetningu höfundar- ins ættest hann til að Thorvaldsensmyndin heyri hornsspilið, og ef hún heyrði það, þá mundu heyrnartólin öll springa sundur, af þessum tón- um, sem nærri þvi hafa ætlað að gera útaf við hr. Schierbeck. Seinna talar hann einnig um myndina, eins og hún gé lifandi maður; segir að það sé vel skiljanlegt að Thorvaldsen snúi baki að frönsku „pakkhúsunum", þau eru svo Ijót (eins og satt er); en ekki gat hr. Schierbeck dottið í hug, að það væri sjálfsagt að Thorvald- sen sneri móti suðri; það eitt átti við, en ekk- ert annað. — Hann nefnir „hótel" bæjarins (o: Hotel Island) ög segir þar sé „billiard"-stofa sem dauni af gömlum bjór og lélegu tóbaki. Þar sitji og sofi hálfiullir og út úr fullir gestir, eða þeir skrækí hátt og hríni upp yfir sig. Hr. Schierbeck hefir einhverntíma heyrt þarna ein- hvern hávaða og hefir það vakið hans skáld- lega ímyndunarafl, og sjálfsagt meinar hann, að ekki gangi þannig til í Kaupmannahöfn ; þar séu allir ófullir. Leitt þykir honum að hér skuii ekki vera neitt „kaflihús" eða „konditórí", þar sem menn geti komið inn með kvenfólk, en gætir ekki að því hversu hér er fáment, og að þess konar borgar sig ekki nema með fjölmenni. Þá finst honum hér vanta rakara og klippara, en hefir þá ekki þekt Magnús Vigfússon og engan af þeim mörga, sem klippa menn, jafn- vel ekki Árna Nikulásson. Hann segir að ekk- ert sé við bankahúsið, pósthúsið og alþingis- húsið annað en það, að þau séu bygð úr grjóti. Hvað átti annars að vera merkilegt við þetta? Eru þessi hús ekki fullmerkileg af tilgangi þeirra? Hann segir (og það segir hafin satt) að flest hús hér séu máluð með daufum og óá- lítlegum litum og klædd með ljótu bárujárni. Honum finst „höfn" of gott nafn fyrir höfnina hér; talar um að hún liggi fyrir opnu hafi, en gleymir því, að eyjarnar fyrir utan draga úr stórsjónum, sem ansars væri miklu meiri en hann verður, þótí oft þyki í frekara lagi. Ann- ars hefði mátt minna hr. Scherbeck á, að Rayk- javíkurhöfn er miklu fallegri og stórkostlegri en höfnin í Kaupmannahöín. Ekki er að sjá að hann sé vel kunnugur leiksviðinu í Iðnaðar- maunahúsinu, þar sem hann segir að „Amatör- er af Byens Aristokrati" leiki, en stundum „mindre heldige professionals", sem líklega á að merkja iðnaðarmenn, en hvorttveggja er rangt og villandi. Prestaskólinn segir hann „ungi út" klerkalýð ails landsins. Eftir nokkra runu um „Eastend", sem hann nefnir bæjar- hlutann fyrir ofan lækinn, kastar hann akker- um á latínuskólanum og læknaskólanum ; segir að skólastjórinn og landlæknirinn séu ákaflega duglegir, líklega í þakklætisskyni fyrir það, að landlæknirinn hefir innsiglað embættisprófið, en Bkólastjórinn ekkert skift sér af hvort Schier- beck kunni nokkuð í latínu eða ekki. — Við latinuskólann gerir höfundurinn langa athuga- grein, og tekur upp dómadagsfjölda af mönnum sem eiga að hafa búið hanu út; þar eru þessir nefndir: Oscar Köhler, Bonnesen og Dawstrup, Arkitekt Brandstrup, Halldór Daníelsson bæjar- fógeti, lektor Þórhallur Bjarnarson, Magnús Benjamínsson úrsmiður, Tryggvi Gunnarsson bankastjóri og Björn Sigurðsson, „Direktör for Islandsk Handels og Fiskerikompagni". (Þetta á líklega að eiga við barnaskólann, en ekki við latínuskólann, þótt þangað sé vísað til með stjörnunni). — Þá kemur „Westend" — Hr. Schierbeck gerir það með viija, að nefna þessa bæjarhluti eins og Reykjavík gæti jafnast við Lundúnaborg — en þar sleppir hann sér nú alveg; segir að þar sé aðallega ein alllöng gata, (o: Vesturgata) og „timurhús við timburhús" (svo er nú raunar víðast hér i bænum). í þess- um vesturhluta segir hann að drotni „hinn virðulegi biekup íslands" ; þar sé konsúlar Norð- manna og Svía, og Englendinga, og séu þar (o: í „Vinaminni") haldnar stórkostlegar mið- degisveizlur fyrir enska sjóliðsforingja og fjarska mikið „Bryderi" ut af botnverpingunum; raun- ar er nú þetta orðið á eftir tímanum, því að í sumar hefir nærri því enginn „trollari" komið hingað á höfnina og varla nokknr verið sekt- aður, enda hlýtur því að verða hætt, þar sem „fiskifræðingur" Iandsins segir, að þeir skaði ekki fiskveiðarnar (sbr. Andvara). Þá segir hann og að í þessum bæjarhluta sé katólska kirkjan og sjómannaskólinn, en þessar bygging- ar eru alls ekki í bænum. — Lögreglan finst honum kátleg, sem raunar er von; tveir lög- regluþjónar (nú eru þeir samt þrír), annar með gleraugu en hinn gleraugnalaus, og forðast þeir eins og heitan eld að koma nærri, ef einhverjar óspektir verða eða barsmiðir; þegar enskir botnverpingar fari í hnefaleik, þá sé venjulega eitthvert tómt ílát þar í nánd, þar sem lögreglu- þjónarnir geti falið sig í. Hr. Schíerbeck hefir sjálfsagt verið allstaðar við þar sem svona hefir staðið á. — Þá segir hann að Reykjavík eigi eins konar lúður, sem sé eins og ákaflega stór „lírukassi", og þegar lúðrinum sé snúið, þá rísi hárin & höfði manns; á þetta sé argað þegar póstarnir komi, og þegar eldur sé laus. En hr. Schierbeck skjátlast hér sem víðar, þó hann sé að gera gys að þessu sem fleiru. Sér- hver póstur hefir lúður, sem hann þeytir þegar hann kemur, en „brandlúðurinn" er alt annað. Svo lítur út sem hr. Schierbeck viti ekki að þetta á sér stað viðar en hér í Reykjavík, og ekki var skemtilegra að heyra næturverðina í Kaupmannahöín blindfulla kveða Kingós sálma á nóttunni; en þetta hjá oss kallar hann „kanni- balske Bröl", — hefir líklega vanist sönglist (iauchoanna eða Botokudanna í Suður-Ameriku • hann furðar sig á að hér skuli vera hafðir stig- ar og önnur færi þegar eldur er uppi, og líkir vatnsfötunum við gamla slitna pípuhatta. Hann segir, að bærinn eigi eina trumbu, og „sá á- nægjulegi Jónas" gangi með hana í kring í bænum og leitist við að ná út úr henni „trill- um", þegar uppboð eigi að halda; hann kalli ekki en berji bumbuna, fremur sjálfum sér til skemtunar en „borgurum" bæjarins, sem ein- mitt þá sofi miðdegissvefninn eftir að hafa ét- ið sauðakjötið sitt og sætsúpuna. Af þessu má ráða, að hr. Schierbeck hefir ekki látið sitt eft- ir liggja að hnýsast inn í heimilishagi manna, og að hann hefir ekki hugmynd um annan mat en sauðakjöt og sætsúpu, eða þá hann ímyndar sér, að hér sé ekkert annað étið. Þá segir hr. Schierbeck, að Reykjavík sé „en udpræget Klub-By —den har Klubber i Masse- visu — hann heldur að hvert félag hér sé „Klub"; en vér tökum þetta orð í alt annari merkingu. Meira að segja: hér er ekkert sem geti heitið „Klub"; Honum fiust uidarlegt, að

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.