Fjallkonan


Fjallkonan - 21.08.1909, Blaðsíða 1

Fjallkonan - 21.08.1909, Blaðsíða 1
FJALL Landið vort skal jldrei okaJ undir nýjan hlekk, ei iír sporl aftur þolaí ef að fram þaí gekk. H XXVI. iírj Hufnarflrði 21. ágúst 1909. Nr. 32. Afgreiðsla og innheimta FJALLKONUNNAR er hjá Ólafí kaupm. Böðvarssyni. Reykjavíkurvcg. Talsími 6. ifV Auglýsingar, sem eíga að koma í blaðið, sendist til hanc eðs i Prcntsmtðju Hafaar- fjarðar. Kaupendur Fjallkonunnar eru beðnir að tilkynna afgieiðslu- manni hennar þegar þeir skiíta um bústaði. Til vanskila, sem kunna ab verða á blaðinu eru þeir og beðnir að Begja honum sem fyrst eftir að þeir eru orðnir þess vísir, að blöðin liggi eigi óhirt bjáviðkomandipóstafgreiðslu eða bréfhhðingamannl, 'lll'IH M'^f Húsmæðrafræðsla, Á síðustu þingum lieflr þvi veríð hreyft, að stofna skóla handa hús- íiiæbrum, er samsvari bændaskólun- um, sem reisrir hafa verib handa bændaefnum. Enn þá hefir þó ekk- ert orbib úr framkvæmdum. Málib hefir litiisháttar verib rætt í sumum hérubum land;ins, en í blöð- um heflr því verib minna sint en vert væri um svo mikilsvert mal. Stafar þab af því, ab það eru kon- urnar, sem eiga í hlut? Jlálið vavðar alla þjóðina, karla og konur. Umræður um það eru jafnnauð^ynk-gar og um önnur vel- ferbarmál þjóðaiinnar, því uð mjög ribur á, ab rétt stefna sé tekin 1 þvi að upphafl. Hér kemur nd d eftir álit landbúiiaönrncfndnriiiiiar í veðri deilcl á sídasta þingi. Landbúnabarnefnd n. d. alþingis heflr tekið til íhugunar málið um stofnun húsmæðraskóla samkvæmt umræðum þeim, er íóru fram þá er nefndin var skipuð. Hugsun sú, að koma upp hús- mæðra- eða hússrjórnarskólum hér á landi er að minsta ko?ti eins gomul og hinn svonefndi hússtjórnarskóli í Reykjavík. Skömmu eftir að hann var stofnaður t6k Búnaðai félag íslands við honum, þá nýstofnað, og hefir haldið honum uppi siðan, þó það hafi nú losað sig við veg og vanda af honum framvegis. Míilefnið hefir því einlægt verið'á dagskrá Bf. ísl. síðan. Varð sú skoðun allsnemma ofan á í búnabarþinginu, ab skóli þessi í Rvík væri eigi og gæti eigi orbib annab en matreiðsluskóli, og vildi Bf. Isl. Jm eigi auka hann né halda uppi til Iengdar. Reglulegur inísstjórnarskóli þyrfti þar á móti að kenna konum búsknp og heimilissljórn í sveit, og standa jafnfætis góðum bændaskólum. Slíkir skóiar væri þvi búnaðarfélaginu ofvaxnir og utan við þess verksvið. En búnaðarfélagið hefir styrkt til um- ferðarkenslu í húsmóðurstöifum bæði norðanlands og sunnan, og með því sýut, að það metur þá kenslu mikils. Á alþingi 1903 og 1905 bólaði á þeirri skoðun, að hinir séistöku kvennaskóJar, eða sérskólar fyrir kon ur, væii eigi nauðsynlegir, nema þeir snerust íyiir alvöru að veikleg um efuum, og einkum að því, að búa konur undir húsmóöurstöðuna. Af þessum ástæðum var næstelzta kvennaskóla landsins, eyfiizka kvenna- skólanum, synjað um framhaldsstyrk. Má því msb sanni segja, ab hann hafl látib lífl.5 fyrir húsmæbraskóla- hugmyndina, því nú er hann lagbur niður um sinn. Eins og eðlilegt er, þótti Eyfirbingum leitt að leggja nið- ur skóla sinn, einmitt þá er þeir ætluðu að fara að beina honum í éttina til þess að verða húsmæðra- skóli, Enda átti skólinn sjóð nokk- Urn, sem enn er úeyddur og biður þess að skóli verði stofnaöur. En til þess að halda honum uppi, þurfti að byggja skólahús m> m., og þá reis upp ágreiningur nokkur um það, hvar skólinn œtti að vera, eins og siðar mun getið nánar, Hins vegar voru meiai snúnir að einu málí um, að hann skyldi vera búnaðarskóli fyrir konur, þ. e. húsmæðraskóli. Litlu fyr og á meðan þessu fór fram vaknaði upp sjálfstæð og sterk hreyfing með konum í Suður Þingeyj- arsýslu um húsmæðrafiæðslu, ekki einungis umferðarkenslu, eins og þá fór fram í héraðinu, heldur fasta skóla meb verklegri og bóklegrl kenslu. Félag kvenna Þar í héraðiLU gekst fyrir þessu máli og hefir haldið því vak- andi siðan með miklum áhuga. Sá áhugi hoflr og haft áhrif í Eyjafirði, því konur þar hafa tekið eins í mál- ið, og þar sló því, eins og eðlilegt var, saman við kvennaskólamál Ey- fiiðinga. Fyrir áskorun kvenna í Suður Þingeyjarsýslu tók sýslunefndin þar mál þetta til rækilegrar meðferð- ar 1906 á abalfundi sínum. Voru þar gerbar ákvebnar tillögur í málinu, sem skorðuöu hreyfingar þær, sem komnar voru fram í ákveðnara formi en áður. Þær voru þess efnis, að skúla skyldi reisa handa konum, er jal'ngiltu bændaskólunum fyrir kail- menn og þeim búnaðarstofnunum, er hefði verklega kenslu á hendi fyrir þá. Þossir húsmæðraskólar skyldu vera 2 á landinu eins og bændaskól- amir og gerðir út af landssjóði. Var þar miðað við reynslu búnaðarskól- anna. Þeir voru sem sé héraðsskól- ar, sinn í hverjum fjórðungi, og sveltir upp. Þótti þá ráðlegra að fækka þeim, gera þá að landsskólum og gera betur úr garði, en landssjóði væri kleift, ef þeir væri fjórir eða þaðan aí fleiri. Þannig hafði þá þessi húsmæðraskólahugmynd fengið á- kveðna stefnu. Um sömu mundir var mál þetta til meðferðar í sýslu- nefnd Eyfhðinga og bæjarstjórn Ak- ureyrar. Varð það að samkomulagi á milli þessara stjórnarvalda og sýslu- nefndar Suður Þingeyinga, að halda sameiginlegan fund um málið á Ak- ureyri sumarið 1906. Á fundi þess- um kom í Ijós, að þessi stjórnarvöld voru mjög sammála um þá stefnu i málinu, sem að ofan ei getið. En þar kom aftur & móti fram ágrein- ingur út af því, að Akureyringar vildu hafa skólann á Akureyri eða svo nærri bænum, að nemendur það- an og kennarar gætu gengið á skól- ann; en Þingeyingar héldu því fr.vm sem skilyrði, að hann væri í sveit, svo langt frá kaupstað, að hann yrði eigi heimagönguskóli þaðan, en þó að öðru leyti vel seftur fyrir aðtlutn- inga, svo og að aðsókn úr þeim landshelmingi er undir hann lyti. Þannig var þá aðdragandinn að þvf, að þingmaður Suður Þingeyinga og 2. þm. Eyflrðinga flut.tu frumvarp um siofnun tveggja húsmæðraskóla á þinginu 1907. Er þar leitast við að leggja grundvöll fyrir sérfræðslu kvenna, með þvi að byrja á skólum fyrif þær námsgreinar, sem hver einasta húsmóðir þarfnast, en jafn framt svo til hagað, að engri stúlku, sem fenfiið hefir góða barnafræðslu, væri ofvaxið kostnaðar vegna að ganga á, ef hún annars geti gengið á nokkurn skóla. Ofan á þessa und- irstððu mætti svo byggja með því bæði að auka þessa skóla eftir þvi sem ástœður leyfðu og reynslan benti á, og með því ennfremur, að koma upp skólastofnunum er tæki við af þeim vegna þeirra kvenna, er hefði nauðsyn til og ráð á að leita sér fullkomnari sérmentunar. Um flutning máls þessa í neðri deild alþingis 1907 og meðferð í deildinni vísum vér til Alþingistíð- indanna (A. þingskj. 99, 416, 512. B. 2714.—2750. dálkur). Eins og áður er getið, hefir farið fram umfeiðaikensla í húsmóður- störfum, fyrst norðanlands 2 eða 3 vetur, af hendi jungfrú Jónínu Sig- urðardóttur og nú næstliðinn vetur hór sunnanlands af hendi ungfrú Ragnhildar Pétuisdóttur. Þessi kensla varð til talsverðra nota noibanlands og mikillar vakningar, og þaðan er að miklu leyti runnin breyting sú í húsmæðraskólamálinu, sem að fram- an er getið, einkum í Þingeyjarsýslu. Þá varð sú skoðun Ijós, að þáverandi kvennaskólar fullnægðu alls eigi því, sem Bérakóiar fyrir konur þyrftu að gera fyrst og fiomst, og þeir yrðu að víkja fyrir nýjum skólum, með n.vju fyrirkomulagi frá grundvelli. Kona sú, Jónina Sigurðardóttir, sem einkum hefir leitt hreyfingu þessa, heflr nú komið á fót og haldið uppi 2 næstliðna vetur, fastri konslu í hinum helztu greinum, sem hún tel- ur nauðsynlegar í húsmæðraskóla, í húsi gróðrarstöðvarinnar við Akur- eyri. Nemendur hafa verið 21—27. Þetta er auðvitað ófullkomin byijun, sem einskis styrks hefir notið úr landssjóði og lítils annarsstaðar að, og skóla þessum er ekki markaður staður enn, nema til bráðabirgða, enda alveg prívatskóli. En í þassari byrjun er fólgin vísir til reglulega hússtjórnarskóla fremur en nokkurri annari stofnun, sem nú er til hér á landi. Nú er að víkja að hreyflngum i sömu átt og þessa i Austflrbingafjótð. ungi. Fyrir allmörgum árum var farið að safna fó til stofnunar kvenna- skóla á Austurlandi. Fé þotta var sett á vöxtu og er sjóðurinn geymd- ur óhreyfður til þessa, Hugsunin mun upphaflega hafa verið sú, að koma upp samskonar kvennaskóla og þá voru í Norðurlandi og í Reykjavik. En málið hefir samt legið alvag niðri í mörg ár, þangað til nú fyrir 2 ár um að hreyfingin um húsmæðraskól- ana kom i Ijós opinberlega, þá er far- ið að vekja upp kvennaskólamálið á ný. Sýslunefndir Múlasýslnanna kusu sameiginlega 3 menn í nefnd til að koma fram með tillögur til stofn- unar kvennaskóla á Austurlandi og styðja framgang þess máls. Tillögur sinar lagði nefnd þessi fyrir syslu- nefndirnar og voru þær í öllum aðal- atriðum sniðnar eftir frumvarpi því til stofnunar húsmæðraskóla, sem ]<i fyiir neðrideild 1907. Þessar tillögur féllust sýslunefndirnar á; lofuðu þær að leggja árlega fé i kvennaskólasjóð- inn, og hvöttu sveitafélögin til slika hins sama. Ennfremur má geta þess, að skóla- nefnd Eiðaskólans hefir fíirið fram á 1000 kr. árlegan styrk, til þess að koma á húsmæðrafræðslu á Eiðum. Fylgir beiðninni reglugerð fyrir þá kenslu, og er hún i fullu samræmi við frumvarp það, sein lagt var fyrir sýslunefndirnar, eins og áður er get- ið. Þannig er þá Norðurland og Aust- urland á einu máli um það, að sér- skólar fyrir konur eigi að vera reglulegir búnaðaiskólar, eða rétt- nefndir húsmæðraskólar, og að frum- varpið í neðri deild 1907 hafi mark- að stefnu þeirra og fyrirkomulag í aðalatriðum. Ennfremur er það Ijóst, að mikill ahugí er á þvi um þetta svæbi alt, ab shkir skólar komi upp sem fyrst, enda eigi þeir engu sibur réttáaðstob laudssjóðs en bændaskói-

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.