Heimskringla - 21.02.1923, Blaðsíða 1

Heimskringla - 21.02.1923, Blaðsíða 1
 i Verölaun gefin fyrir fe^TL*All Coupons 11 oe SendiS eftir vertSlis La t Roynl Crown Soap ipeB umbúíir G54 Maiti St.. Winn Verílaun gefín fyrir SOAÞ Coupons SenditS eftir verolista tll Royal Crown Soap Ltd UmbÚðir 654 Main St., Winniper Og XXXVII. ARGANGUR. WINNIPEG, MANITOBA, MIÐVIKUDAGINN 21. FEBRÚAR, 1923. NÚMER 21 Ganaiia. Manitoba-þingið. Miðvikud. 11. febr. — Frumvarpið «m að lækka þingmannakaupið var sam])ykt við aðra umræðu í þinginu með 37 atkvœðum gegn 1J. Verkamannafulltrúarnir og tveir eða þrír óháðir þingmenn voru á móti iækkuninni, en stjórnin og hinir þingflokkarnir voru me? henni. Fimtud. 15. i'cbr. — Fjálmálaráð- herrann Hon. F. M. Black, kvaðst ekki geta lagt reikninga fylkisins fyrir þingið á föstudaglnn, eins og ráð var gert fyrir, en gerði ráð fyr- ir, að á mánudagskvöld yrði ]>að hægt. Hann hreyfði því, að minna væri prentað af tíðindum a* þing- tiru en gert væri. Kvað prðntunina ;iii kosta um $30 á dag. Yildi spara cins í smáu ,sem stóru. Þeasu vir »ijög mótmælt af Norria og Eleir- iiin og kveðið lúta að þvf, að svií^a alþýðu tækifæri til að hafa*áreið- aniogar fregnir af ]i\í, sein gerðist a ]>inginu. Taiað var um a' kjósa nefnd þingmanna til að raimsaka 'iag Oig ástæður bæja og sveita út um fylkið. Einnig var samþykt if þingnefnd, að ábyrgjast Sekirkbæ $70,000 til þass að greiða veg hans efnalega. Fóstud. 16. febr. — F. J. Dixo.i bar upp fniiiivai'i) þess efnis. að cigendur óbygðra landspilda logðvi söluverð þeirra fram á sveitaskrif- stofunum, og að löndin væru skött- nð samkvæmi því. Um þetta frum varp urðu niikiar umræður. Stjórn- iu var á móti því og þótti verka- mönnum það undarlegt, þar sem að !>etta ákvæði stæði á steinuskrá bænda. En stjórnin varði síjt með þvf, að eins Og þetta ákvæði væri B©tt fram í frumvarpinu, hefði hfin ckki hugsað sér Iratwkvæmdir i þessa átt. Atkvæðagreiðsla fór tram ura frumvarpið og var það t'elt með 21 atkv. gegn 19. Mánud. 19. fe.br. — FjármálaráJfi- herrann, Hon. F. • M. Black liélt i.'ármáláræðu sína á mánudags- kvöldið var. Hann skýrði frá því, að tekjumar hofðu ekki hrokkið s.l. ár upi) í útgjöldin og því væri skuidin eftir árið $1.846,182.15. Öll væri skuld fylkisins því ^66,381,121. óarðberandi væru 26,864,924 af þeirri u])]ihæð. Svo væru $6,676,962, sem eytt hel'ði vcrið til framræslu. Arðberandl skuldir væru því $32,- 789,234. Þefcta er skuld fylkisins 31. desember 1922. Allar eignir fylk- isins á móti þessari skuld kváðu vera $84,958,347. Eignirnar væru ])ví uni $16,282,226 meiri en skuldin. Við þessíi skuld á liðna árinu bæt- ist svo tekjuhallinn frá fyrra ári, 1921, sem hleypir skuldinni upp um nærri $2,000,000. Til þe*s að' geta þurkað þenn« tekjuhalla af, þarf því bæði að færa niður útgjöldin á komandi ári og auka tekjur fylkisins. TJtgjöldin gerir stjórnín nýja ráð fyrlr að takmarka það, að hinn nýi áætlaði icikningur fari ekki fram úr ])ví, sein hann, var í fyrra. með livoruintveggja tek,iiihall,*num með töldum. En til þess þurfa áætluðu tekjurnar að nema $10,073,043 á komandi ái'i. Tekjur þessar er samt simii áður ekki hægt að ná í nenia með auknum skatti. enda þó að þær séu lægrT, en áætlaði reikn- ingurinn á þinginu í fyrra iyrir þetta yfirstandandi ár, eða upp að lokum ági'istmánaðar 1923; en þau útgjöid voru metin $11,224,134. Hinir nýju skatar, sem ráð er gert fyrir, eru þessir: Gasoline- skattur $125,000, skattur & korn- vrrzlun er nemur $100,000 og skatt- ur á, gosdrykkjum er nemur $100,- 000. Svo eru auknir skattar á knatt- leikahúsunum og veðroiðabraut- um $40,000; Giftingar- og veiðileyf- um um $9500 og á bílum, mótor- hjólhostum o. fl. $150,000. Alls nema ]>essir nýju og auknu skattar um 8524,500. Getl nú stjórnin með þessu graf- ið fyrir þau átumein, er skuld fylk- isin.s valda, eins og hún gerir ráð fyrir, gerir hún í sannleika v.el. Auðvitað getur verið að hún selji eitthvað af verðbréfum til þoss, en skattar ]>essir em ekki tilfinnar leglr fyrir alliýðu, þar sem þeii snerta verzlun meira on hana og eru þess utan ekki háir. Stjórnin ætlar auðsjáanlega að vinna mest á sparnnðarstefnu sinni, og það er ef til viil eina ráðið sem stendur til l>ess að mæta skuldum fylkis- ins, og sú stefnan, sem kjósendum geðjast bezt að. Sambandsþingið. Tvær tillögur komu brátt íram í tandsþinglnu, sem stjórninni varð liálf óglatt af að heyra. Það roru tillögur bændaflokksþing- uannanna Hoéy frá Manitoba og Shaw frá Alberta, Tiliaga Hoey fór fram á, að þar. eð skattar og kvaðir væru ávalt að aukast p.g byrðin væri altaf að þyngjast á herðum almennings, og að af því væri megn óánægja ríkjandi, þá ætti sambandsþingið að lofast til að gera altr það sem í þess valdi stæði til ]iess að létta tollum og sköttum af þjóðinni. l'etta kvað hann færa kostnað við framloiðslu niðiir, svo auðveldará væri að leiða eftir en áður, og það færði niður framfærslukostnað al- niemiiiigs yfirleitt; en hann væri i.ú svo liár hér í landi, að nærri lægi að nienn ilýðu land þess vegna. — Tillaga þessi kom af stað löngum umræðum um tollmálin. En liún var feld með 114 atkv. 7(i. Fáir ai'U'ir en bænda- þingmennlrnir greiddu atkvæði með tillogiuiiii. Stjórninni heíir engin þörf |>ótt vera á því að gora sitt ítrasta til þess að létta byrð- lnni af herðum almennings, og er það ekkert nýtt, að stjórriir skoði verkefni sín önnur en þaíi, að bæta kjör ihans. Benti Hoey frek- ar á það stefnuleysi, er honum virt ist ríkjandi í stjórnskipulaginu, með ]>ví að minna á. að þjóðiri borgaðl leiðtoga stjóniarinnar siii.diib i'i ári til ]>ess að framkvæma vilja sinn, en greiddi svo iiði'um manni, lelðtoga stjórnarandstæð- Inga $14,000 séretaklega til ]iess að ónýta gerðir stjórnarinnar eða framkvæmdir hennar. Við hvaða viðskiftastofnun skyldi slíkt eiga aér stað, spurði Hoey, að hálaun- aður maður væri fenginn til þess að hindra starfsemi ráðsmanns srofnuinarinnar? Tillaga Shaws laut að ])ví, að með tilliti til ])ess að skuld landsins l'aM'i altaf vaxandi, yrði stjórnar- reksturinn færður niður og meiri sparsemi vdðttiðfð í (>llum greínum en áður. l^að væri eini vegurinn til ]iess að koma landinu úr skuld- m,i. því skatta þyldi þjóðin ekki hærri en nú væru. "En tillögu hans i''<>ldi ver af en tillögu Hoey. Á u.'.t: henni greiddn L40 atkvæði, en ,r(ð pkki nem.' 51. K' þvi tvisaiiu- að. ]>að sem áður er haldið fram, að stjórnin iná ekki lieyra nefnda sparsemi eða afnám tolla og skatta. Forke, leiðtogi bænda, skýrði af- ítöðu bændal'Iokksins í öllum helz.M málum landsins, er nú eru á dag- skrá, og var góður rómur gerður að því. S. J. Woodsworth frá Winnipeg bar upp tillögu um það, að Canada gæfi Þjóðverjum upp skuldir sín- ar. Sú tillaga var feld með meiri- hluta atkvæða flestra þingflokk- anna. Canada er kjörlandið. L'm 4000 Bretar, þjónar hins op- inbera á Indlandi, toaía nylega fen^; ið lausn frá embættum. Menn þessir hafa í hyggju að flytja burt af Indlandi. En hvar þeir ættu að setia.st að, hefu' v rið þeim ráð- gáta. í fyrstu litu þeir hýru auga til Ástralíu eða Nýja Sjálands; það er vissulega .margt kostulegt við ; lönd. En nú hafa peir samt ,'tkveðið, að setjast að í Can&da; álitu hana girnilega.sta landið. Menn þessir eru vel fjáðir; hafa liver um $30,000 í fórum sínum. Að fjölskyldum ])eirra moðtöldum eru þetta um 10,000 manns. Fyrsti hóp- Ui'inn, um 100 fjölskykfur, er vænt- anlegur hingað nie'ð byrjun marz- mánaðar. Svefnsýki. l'iátt fyrir alla varúð og tilraun- ir lieilbrigðisráðsins, til að hefta svcfnsýkina, virðist hún vera að! breiðast hér út. S.l. viku veiktust | 21 al' henni hér í bænum og jtöku sjúklingar hafa verið fluttir atsn úr sveitunum til bæ.iarins. Fimm nianns dóu úr lienni s.l, viku hér í bænum. Fjártillag sambandsstjórnarinnar. Fjártillag samfcandsstjórnarinnar til liinna ýnisu i'ylkja landsins, er nokkru hærra til vesturfylkjanna, að Manitoba undanskildu, en áður. f ár íær Manitoba $1,468,685; s.l. ár var það $1,470,991. Hlutur British Columliia or $738,816 cða $145,861! hærri en í íyrra; Alberta $1,6- eða $7,5(>3 hærrl en áðúr, og ! atchewan $1,763,883 eða $10,808 hærri en s.l. ár. Hydro-kerfið. Hydro-Mectric kerfi Manitoba fylkis hefir lmft $14,609 í hag af starísrekstrinum s.l. ár. Árið áð- ur, 1921, vnr iaj> félagsins $27,277. öll var umsetning félagsins $1,659,- 725 árið 1922 eða um 87% þúsundi inciri en 1921. Eignir kerfisins eru metnar á $16,662,067. Verkfall. Kolanámumenn í Siclney í Nova Scotia hafa gert verkfall. Margar námur eru hættar að starfa. Þykir til vandræða liorfa út af verkfalli þessu, og liefir verið lagt fyrir sam bandsstjórnina að ekerast í leik og koma sa'ttum á. En hún tckur daUsft í það. t^örfinni. Þetta voru 3 vagnhlös af kolum. Charlie Chaplin trúlofaður. Charlie Ohajdin kvað vefá trú- lofaður á ný leikkonu einni, or j Pola Negri heitir. r>au eru sem stendur stödd í California, en ] giftingin hei'ii' enn ekki verið á- kveðin. Bandaríkin. Lafollette og skuldir Ereta. Senator Lafollette i'rá WisconBÍn er stiilliarður á móti samningun- iini, sem verið er að gera við Breta vlðvfkjandi skuid þeirra við Banda ríkin. "Ákvœðið um að skuldin skuli borguð á 62 ániin," scgir senatorinn, "sé liið sama og að vernda hinar víðettumiklu nýlend- ur Breta út um allan hcim í 62 ár." Bandaríkin eru ]>;i Hækt inn i al- ríkjapólitík Evrópu, lieldur senat- orinn fram. og ])á eru hin viðteknu Múnrððoc Bandaríkjanna brotin. í hans augum er betra að gofa upp alla skuldina. Kolalest tekin. Kol, s(>m voru á leið til Canada sunnan úr Bandaríkjunum, voru tekin í bænum Balston, Spa, í New York ríkinu og notuð þar til clds- neytis. Ncfnd sú, cr eftirlit hefir me'ð oldsneyti í New York ríki, skipaði þetta. Kolaskortur er svo mikill þarna suðurfrá, að til þess- ara ráða varð að grípa til að mæta Bretland. Frá brezka þinginu. Tillaga scni fór fram á það, að al- þjóðafélagið ásamt Bandsríkjunum rannsökuðu hag Þjóðverja eða á- stæður þeirra \iðvíkjandi því að greiða skaðabótaskuldir sínar var feld mcð 305 atkv. gegn 196. Um- trnar um tillögu þessa voru miklar og var ræða Lloyd George einkum víðtæk og inerkileg í því sambandi . Hann yfirvegaði á- standið með svo snjöllum orðum, að dáðstvar a'ð. Og ef að sá bögg- ull hefði ekki fylgt skamrifi, að stjórnin hef'ði verið feld mcð þvi að samþykkja tillöguna, hefði hún ef- laust, segja fregnirnar, hlotið meiri hluta atkvæða á þinginu. Lloyd George benti með sinni fyrri mælsku og afli á það að Frakkland væri, með l>ví að" taka Ruhr-héröðin í sínar hendur, að efna til svipaðia vandræða, og l'jóðverjar hefðu gert 1914. Hann kvað fyrirhyggjuleysið hjii báðum þióðunum það sama í því efni. H-ann sagðist þess fullviss, að þeir l'ramsýnir væm í lierniálum á Frakklandi. hefðu aldrei ráðlagt Fiakklandi að taka Ruhr-héröðin. Stjórnin gerði það án nokkurrar a.lmgunar, að því er alleiðingarn- ar snerti. En þær eru bylting á Þýzkalandl. Og við þýzka bylt- ingu verður verra að ráða en við liýzkan stríðsanda. Að stöðva Frakka nú l)(>gar í Ruhr-héröðun- iim væri ]>ví íiauðsynlegt. Og *» ð v.cri það sem í tillögunni feldist, scm fyrir þinginu lægi, með því .að láta nefnd frá Alþjóðafclaginn rannsaka hag l'jóðverja. Búpeningur frá Canada. Búiioningi sem frá ('anada er sendur til Englands, or ekki aðeins tekið vel, hcMur er hann að v'it- rýma dönskum búpeningi þar af markaðinum. Nauta- og sínakjiit- ið "ncðan ]>ykir ]>ar !>"tra vegria |x ss að það cr ckki cins fitumikið og kjiit frá Danniörkii. Bændur í Danmörku kváðu vera farnir að gefa ])ví gaum, að gera gripi sína svo úr garði, að þeir eti mæti þessari saonkepnl Radio-stöð í Buckingham. Að Hadio-stiið verði sctt upp i Buokingjiam-ihöillinni er, nú talið \'fst. Geonge Hrctakonungur ætlar að nota citt liiM-bcrgið þar til ]>cs-a og þaðan ætlar hann svo að tala við þegna sína um alt land svo oft scm honuni sýnist. Þetta cr þægi- legt og álitið að hafa margt gott í för með sér. Mcð Jiráðlausum skeyt uiii hcfir prinslnn af Wales nýlcga opnað sýningar eða sainkonnir víðsvcgar um landið. frar ekki hættir. Eitt af hinum verstu spe.llvirkj- um uppþotsmannann.a írsku var framið nýlega. Járnbrautarlest var á ferð milli Dublin og Hawth. Þegar skyggja tók komu 7 m nn litbúnir með skotfærum og skip- uðu að stöðva lestina. En á " st- inni voru fáir útan vagnstjóri og vðlstjóri. TJppreisnarmennirni-r skipuðu þeim að losa gufuketilinn frá vögnunum og létu svo gufuket- ilinn renna mannlausan þar til að hann kom þangað c>- ])cir höfðu áður tekið sporin af brautinni. ]>ar vcltist kctillinn um. En um þessa sömu lelð var \-on á annari járnbrautarlest, sem inn á sporið kom skamt fyrir framan vagnana. Þegar lestarstjórinn og vólstjórinn af le.stinni, sem stöðvuð var, ætl- uðu að gera aðkomulestinni ->ðvart um að sporið væri rifið af braut- inni, skutu uppþotsmennirnir þá: Lestin hélt ]>ví áfram og veltist um er að enda sporsins var komið. Það voru ekkr margir með lestinni, sem betur fór, en níu manns var flutt meira og min.na meitt á sjúkrahús. þessi, sem kallaður er Tut-ankt- Amcn. sé sami maðurinn og Faraó sá er getur um í biblíunni, barna- morðingi eins og Heródes, og sem sagt er að farist hafi í Rauðahaf- inu. Hve mikill sögufróðleikur þarna er geymdutr, verður því ekki, freniur en allur auðurinn, em þarna hefir fundist, metið til fulls fyr en að löngum tíma liðnum. Röntgen látinn. Hinn frægi þýzki vísindamaður, Röntgen, siá er fann x-geislana, lézt nýlega í Munch,en á Þýzka- landi. Ónnur lönd.J Frá Ruhr-héröðunum. Deilan er altaf að harðna í Ruhr héröðunum. Frcttir þaðan s.l. laug- ardag fullyrða, að Frakkar krefjist nú þess eins í sarnbandi við skaða- bótamálin, að Þjóðverjar fái þeim héröðin með öllu í hendur. Þeir hafa og sagt 63 þýzkum yfirmjönn- um í fjölda bæja þar, að liafa sig i burtu með fjólskyldur sínar innan fjögra daga. Hafa Frakkar sent Bretum tilkynningu um þetta og láta frönsk blöð þess getið, að þar sem Bretar scu cin af sambands- þjóðunum, geti þeir ekki með neinni sanngirni hindrað þetta cða gert sig að sáttasemjurum á milli Frakka og Þjoðverja. Enn- frcmur hafa Frakkar tal'ið cða tek- ið vörur, cr til Bandaríkjanna attu að fara úr héröðuru þessum. Er nú samt mælt að þeir scu að i-ann- saka ]>að niál og ætli ckki -ið hald: f vörnrnar. En alt ber ]>ctta með sér, að Frökkum er full alvara með að taka Ruhr-licröðin ii]>]> í skaða- bótaskuldir Þjóðverja. Tyrkir sökkva frönsku skipi. Sagt er að Tyrkir hafi nýlega sökt frönku skipi nálægt Smyrna. Tízkan leggur land undir fót. Höfundar tízkubúninganna í Bandaríkiunum liafa akveðlð að senda stúiku alla leið "il Egypta lands til iþess að leita að fyrirrrynd tízkubúninganna á komandi sumri. Stúlka þessi á.að kynna eét bún- ir.g þcssa nýfundna Farós, cða Tut-ankt-amen konungs. scm þar er nú nýgrafinn upp úr rústum og var ui>i>i fyrir 35 öldum. bað l'tur út fyrir að tí/.kufólkið ætli að vcra í ejnhverju f sumar. Fornleifafundur á Egyptalandi. Um mörg undanl'arui ár bafa Bretar verið að rannsaka ganilar borgarrústir á FZgyptalandi. Á síð- astliðnu ári fundu þeir graflivclf- ingu mikla, scm þeir hafa frani að þessum tíma vcrið að lcita í íorn- lcifa. I.oks fundu ]ieir gröf þá, cða réttara sagt jar'ðhús mikið, ]>ar sem einn af konungum Egypta fri 13. öld íyrir Krists ivðingu. Tut- ank-Anien að nafni, var grafinn í. f grafhvclfingu þessari er feiknin öll af auðæfum í mununi hinuni og öðrum, líkiimum og öðrum gcr- scmum. Síðasti afkimi grafarinnar var opnaður 8,1. föstudag, og fanst þar svo mikill auðutr í nuinum, að slíkt vcrður crTki mctið til pcninga. Annað, scm afar mikla þýðingu licfir í sambandi við ]>etta, er siigu legi fróðleikurinn. sem talið cr að falinn s<5 í gröf þessari og munum þeim, cr þar hafa gcymst óskcmdir um 35 aldir. Sá, er fyrir greftri ])cssum stcndiir, cr Englendingur- inn Howard Carter. Arthur Wie- gall, cnskur maður og einn hinn fróðasti núlifandi manna í sögu og fornleifarannsóknum Egyptalands, heldur því fram, að konungur Winnipeg. Almcnnur satnaSarfundur Sam- bandssafnaðar veröur haldinn eftir guðsþjónustu n.-cstkomandi sunnu- dag. Lagt veiður fyrir fundinn frumvarp það til kirkjufélagslaga, er fulltrúar, hinna frjálslyndu íslenzku safnaöa saraþyktu aö Wynyard í desembermánufii síoastliönum. Kvenfélag SambandssafnaSar hefir i hyggju að efna til mjög fjölbreyttr- ar skemtunar síSari hluta marzmán- a'Sar. Samkonfi Fróns á þriðjudags- kvöldið aetti að vera fjölsótt. Til þess liggja margar asueður; og cr þá fyrst og fremst sú aS -amkoman er í þjóSræknisskyni haldin, svo ..ð Islendingar geti cimi sinni á vetrin- um komio. saman til þess aS gleSj'ist yfir aS þeir eru lslcndingar; og í öSru lagi býSur Frón nönnum upp á ágæta skemtun, eins og sjá má á skemtiskránni, að óglevmdum veit- ingum og dansimrai á eftir. sem aetti aÖ vcroa til ]>css að dvaga unga unga fólkiS aS. Islendingav ! Munio eftir ai'sþingi ÞjóSrknisfélags tslendipga í Vestur- heimi, sem haldi Bverður i Good- templarahúsinu dagana 26.. 27. og 28. þ. m. Þsrö attti aS vera kappsmál hverjum Islendingi, aS sækja það þing, ef hann getur því viS kom'S, taka þátt í störfum þess og endur- nýja þjóiSeriiismcfivitundina: því enn höfum vér ekki völ á betra þjóSerni en voru eigin. Xýjar íslenskar bœkur. Sögur Rannveigar, II.. eftir E. II. Kvaran, 6b. $1.70, í b..... 2.40 KvæSi eftir Jón Trausta, í bandi $3.00, ób................. $2 10 Einsöngslög, cftir A. T.horsteins- son, I.—III. h..................... $2.00 Islenzk-dönsk orðafoók, íyrri hluti, eftir Sigfús Blöndal ........... $10.50 Sögukaflar af sjálfum mér, eftir Matth. Jochumsson, í b. 5.75, ób. 4.75 Morgunn, 3. árg..................... 3.00 OSinn, 18. árg..................... $2.10 Þjoðvinafélagsbaekur 1922........$1.50 Almanak Þjóðvinafél. 1923 .... $0.65 Andvörp, söugr eftir Björn aust- ræna ................................ $1.60 Tiu sönglög, cftir Arna Thor- stcinsson ............................ $1.40 Hfálm-ar Gíslason. 637 Sargcnt A\e., Wpg. Stúdentafélagsfundur ver'Sur hald- inn á venjulcgum stat, í Fystu lút. kirkjunni á \Tictor St, og byrjar kl. 8.15. Ymislegt til skemtunar • §; fróSkiks verður þar um hönd haft. Guðm. DavíSsson frá Riverton var í bæmim yfir helgina. Fór heim aftiir á mánudagskvöld, eftir að hafa veriS við jaro'arför Rjarna bróðUr sins. Andrés Skagfeld frá Oak Point, Sv. Björnsson frá Gimli og Sig. Freysteinsson voru staddir hér í bæn- um í gær.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.