Heimskringla - 07.03.1923, Blaðsíða 1

Heimskringla - 07.03.1923, Blaðsíða 1
ólaun SenditS eftir vertSlista til Royal Crofra Soap I.til. R^1 Maln St.. Winm'.pbg umbuðir Verolaun gefin fyrir Coupons og umbúðir Bl SendltS eftir verBlista tl! Royal Crown Soap L,«d 654 Main St.. Winnipe* XXXVII. ÁRGANGUR. WINNIPEG, MANITOBA, MIÐVÍKUDAGINN 7. MARZ.-I923. NÚMER 23 Cauada. Fylkisþingið. Nefnd frá þeim er uni sveitalán- in áttu að sjá úti í sveitunum, kom nýlega á fund stjornarinnar, í til- efni af skýrslu þeirra Jackmans og Collyeis. Kvað nefnd þessi skýrsl- ur þessara manna ekki sem áreið- anlegastar. Stjórnin tók nefnd- ínni hið bezta og lofaðisit til að líta frekar inn í þetta mál. Að öðru' leyti er helzt sargað í þinginu um hin áætluðu útgjöld fyrir komandi ár. Stendur Haig, þingmaður i Winnipeg, bezt f að kenna sparnaðar-aðferðir í því sambandi. En sumt af því ð minsta kosti, er hann fer fram a, er hægra sagt en gert. Dixon reyndi að fá tryggingu verkamanna hækkaða fyrir slysum og áföllum (Compensation), en til- laga hans í 'því efni fékk ekki góð- an byr. Sambandsþingið. Talsverðar umræður urðu á sam- bandsþinginu um lögin viðvfkjandi innflutningi íólks frá Asíu, Japan eða Indlandi. Lögðu einkum þing- mennirnir vestan af strönd til' þeirra mála. En þó að flestir væru eammála um iþað, að lögin væ-ru ekki of ströng, sem takmörkuðu, imnflutning þessara mianna, leyndi liitt sér ekki, að verzlun bæði við Indland og jafnvol Japan og Kína' var ekki álitin eins slæm. Og þá kom snurða á málið talsverð, og er ekki hægt að gizka á enn, hvort innflntningur frá þessum löndum verður bannaður frekar en gert er. Meighen, leiðtogi conservatfva, vildl fá að sjá samninginn milli Canada og Bandaríkjanna um her- skipastólinn á vötnumim miklu. King forsætisráðherra kvað samn- inginn ekki enn gerðan, en að það vœri veriff að draga hann upp. Meighen vildi að þingmönnum væri gert ljóst, hvað uppkastið færi fram á, en að þeir segðu ekki írá efni þess. King eyddi þessu einnig. Mr. Meighen vildi ennfremur fá að sjá samninginn, sem stjórnin gerði við Thornton í járnbrautar- málinu. Enginn samningur í þá átt var sagður tII. En Meighen kvað svo vera. Var gengið til at- kvreða um kröfur Meighens, og voi'ii þær samþyktar. Samningur- inn, sem ekki er til, verður þá sýndur. I'm kolakaup frá Bandaríkjun- um var rætt. Þótti skrítið, að eng- inn tollur skyldi vera.„á linkolum þaðan, » geisihár tollur á harðkol- um. Linkolin mátti auðvitað ekki leggja toll á vegna þéss, að þau voru til hér í Canada. Þá var tillaga borin til atkvæða um það, að banna með öllu veð-. mál í sambandi við veðreiðar, en svo vildi til, að 60 þingmanna voru' ekki á þingi, er atkvæðagreiðsla; um það fór fram. Tillagan var feld með 96 atkvæðum gegn 76. Er að þvf spurt, hvernig hafi staðið á' f jarvoru svo margrj þingmanna, og j hvar þeir líafi verið. Kjósendur. þeirra eiga að minsta kosti heimt- ingn á að fá þeirri spurningu svar- aS. ViSskiftin við Bretland. Þau eru að vcrða eitthvað skrít- in. viðskifti Canada við Bretland, eftir síðustu fregnum að dæma.; Eins og kunnugt er, Jtom brezku stjórninni og stjórn þessa lands okki saman um það, hvernig reikn- ingar þeirra á milli stæðu frá stríðsárunum. Canada gerði að minsta kosti ráð fyrir, að hún ætti h.iá Bretlandi um $32,900,000. En Bretlandl þótti það of mikið. ' Til "Miss Canada" Ungfrú Winifred Blair frá St. John, N. B., heitir stúlkan, sem feg- urðarverðlaunin hlaut á leikmót- inu mikla, sem Iialdið var í Mon- \v að jafna þessar sakir, komu stjórn- ir beggja landanna sór saman um, að setja óháða nefnd f málið og sætta sig við úrskurð hennar. Fyr- ii- liessari nefnd var H. H. Asquith fyrv. stjórnarformaður á Bretlandi. Hefir nefnd þessi nú lagt fram úr- spurð sinn. Er hann sá, að Bret- land skuldi ('anada aðeins $8,000,000 í stað nærri $33,000,000, sem Canada bjóst við. Menn hér spyrja forviða, hvað ]>es.su valdi, að skuld Bretlands skuli vera nærri $25,000,000 minni en hér var gert ráð fyrir. Er það sízt að furða, því finna má minna grand í niat sínum en þetta. Þannig stendur á með þessi við- skiftainál landanna, að Canada lét Hretland hafa vistir og vörur f byrjun stríðsins, er námu $1,000,000,- . ekki veittur atkvæðisréttur í þjoð 000 (einni biljón). Gegn þessari skuild áttu Bretar að fæða og tveggja er meðal l)ess, sem .skólarn ir hér hafa keypt. Kvað eiga að hafa þessar gersemar i MoGill- byggingunni í Montreal. Vínbannsmálið. Atkvæðagreiðslan um vínbanns- nuílið eoa stjórnarsölu á áfengi í Manitoba fer fram fyrstu vikuna í júní næstkomandi, að sagt er. Laus gegn $35,000 veði. Sohimuovski, formaður Domin- ion and Ticket peningastofnunar- inu mikla, sem haldið var í Mon-1 innarj sem gjaldlþrota eða í fjár- treal í vetur. Hún ber því nafnið j' þröng er, hefir verið slept úr varð- "Mis.s Canadá". Ungfrú Muriel f haldi gegn $35,000 í ábyrgðarfé. Er Harper frá Winnipeg, var næst íjveiið að rannsaka biekur stofnun- röðinni og fékk önnur verðlaun. ! arinnar. Bruni. klæða, og gera út með vopnum og gjalda laun canadisku hermönnun- um, meðan þeir vom í Evrópu. Hvernig svo sem reikningar þessir hafa verið haldnir, þóttist Canada þess fullvís, að skuld Bretlands væri enn um $33,000,000. Canada seldi vörur þessar áður en gengis- hrun varð & peningum. Til þess að fá þessa skuld að fullu goldna, þurfti að greiða henni hana í can- adiskum peningum. En nú féllu peningar í verði. Þegar Bretland sá, að því mundi erfitt að greiða Canada þetta, eftir gengishrunið, sírnaði það til Canada og æskti, að brezka pundið væri tekið á fullu verði upp í þessa skuld, svo að það þyrfti ekki að standa straum af, gengismuninum. Hertoginn af Atkvæðisréttur kvenna. I efri deild sambandsþing.sins bar j S1' 1'^J"^ kom eldur mikiH senator David upp framvarp ný-!U1)|> f Clarendon4>yg«ÍD«uuni á lega þess efnis, að konum væri, Portage Ave. í Winnipe"- Er skað- inn inetinn um $300,000. Lyfjabúð, skóbúð, matsöluhús, álnavörubúð og kvenhattabúð og tvær lánstofn anir voru í byggingunni, sem eydd- ust. ináliiin fyr en þær væru 30 ára að aldri. Fi'iinivarp þetta var felt s.l. fö.stndag með 37 atkvæðum gegn 16. StjórnarformaSur í 26 ár. l>að mun fágrett að stjórnarfor- menn ríki í 26 ár samfleytt. En það hefir samt George H. Murray nú gert, stjórnarformaður í Nova Scoti-* Hann fékk nýlega lausn frá emlbætti. Eftirmaður hans er G. H. Armstronig, og var áður ráðberra junu™ farifs að tala við heyrnar Samnmgaleitin við Tyrki. IIi'iii gekk illa á Lausannefundin- uin. Kn síðan er sagt að Kemal hafi gert sitt bezta til þess að fá þingið í Angora til að ganga að iMÓðadón.stólai' nefnast og stofnuð ! el,lhverju levti að »mninaram sam- ' bandsþjóðanna, eða að minsta Harding og alþjóðadómstóiarnir. l'ó að nndai'legt rnegi heita, er ú nuelt, að Harding forseti Bandaríkj- anna sé nieð því, að Bandaríkin ger- Ist meðlimur í stofnun þeirri er al- vav af alþjóðafélaginu. En ekki ger- ir hann ráð fyrir að Bandaríkin ger ist meðliniur Alþjóðafélagsins. Deniokratar í Bandaríkjunum eru á móti þessu. Kveða það skoplegt af Bandaríkjunum að gera þetta, en hafa barist á móti Widson, eins og kosti að taka frekari friðarumleit- i unum. Hinir æstari á meðal Týrkja voru þó lengi ófáanlegir til slíks og báru þvf við, að það væri : lítið um frið að tala meðan j Smyrnahöfnin vœri full af brezk- nm herskipum. Til þess að greiða gert var, er hann vildi að þau væru j f þesg[l efni fyHr Kemal ^ndu Bret_ i Alþjóðafélaginu. Sagt er að demo- kratar hafi hugsað sér að gera al- lijóðaniálið og af.stöðu Bandaríkj- anna í þeim að aðalatriði í næstu ar flest skipin burtu. Var þá sagt að þing þjóðrænissinnanna hefði veiið fúst til að ganga að Laus- annesamningunum, að uiidantekn- kosninguni. og þá spillir þessi Hard um fjárákvæðunum. Síðari fréttir ing áætlun fyrir þeim. En hvað sem um það er, virðist sem stjórnmala- llokkar Bandaríkjanna liti svo á. Ónnur lönd. Daufir heyra. Með mjög aukinni orku frá Radio-<áh<)ldum er nú í Bandarikj- opinberra Murrays. verka stjórnarráði Kosningar í North Essex, Ont. Aukakosning til sambandsþings- ins fór fram s.l. föstudag í North ¦ Ksscx. A. E. Healy, liberal, vann; Devonshire, sem þá var landstjóri h&m im atkv^i íram yfir j)a7s í Canada, fel.st á þetta og stjórnar- ráðið auðvitað, að sleppa gengis- muninum í svip. Nokkru síðar er siímað hingað frá Englandi og spurt, hvort að Canada gangi ekki að hinu sama og áður í þessum við skiftum. En þá dróst að svara Bretum. Settu Bretar þá, ákveðinn tima til svara frá Canada, en ein- er gagnsækjandi hans hlaut, Col. ('. S. Robinson, conservatívi. Sæti þetta skipaði áður Hon. C. W. Kennedy, er lézt nýlega. Fylkiskosningarnar í Quebec. Fullnaðarúrslit fylkiskosninganna i Quebec, sem fóru fram í febrúar, hverra hluta vegna var því ekki era j>au, að liberalar, með Louis A. sint með símskeyti aftur, heldur Tasehereau í fararbroddi, halda 62 með bréfi. En þegar ]>að bréf kom Mngsætuni af 85. Áður höfðu þeir til Englands, var það þá talið of (;5 Andstæðingar þeirra gerðu seint og stóð þá í ausuin Breta alt hoyt - borginn, Mantreai, náðu þar við hið saniii. Hvoit Canada hefir 13 sa-tiim af 15. Arthur Souve, haldið það eða ekki, þá er nú samt ]ejðtogi Sfcjöraarandstæðinga, náði svo komið, að l>etta svar lands- kosninigll_ stjórans -héðan, sem aðeins átti .ð gllóa fyrir stuttan tíma, er enn í gildi. I>egar Bretar létu því út vörur til hermannanna, er námu einu sterlingspundi á stríðsárun- Hætta að kaupa akuryrkjuáhöld. Á fnndi er bændafélagsdeildin í Souris hélt sA. mánudag, var sam- iini. cða ekki nema $3.50 til $4.00, þykt, að kaupa ekkert af akuryrkju- voru þær vörur reiknaðar á $4.86, ííliölduni, fyr en að verð þeirra eins og fult gildi brezka pundsins l.'ekkaði. er Og þarna er þá upphæð sú fengin, er strikið gerir f reikning- inn milli landanna. — Asquith dæmdi skuldina, sem áður er get- ið, samkvæmt þessu. En Canada tapar um $2.5,000,000 á því. Slíkt og þetta hefir víst óvfða átt sér sliið áður. Trassaskap stjórn- aiinnar, sem þá var hér við völd (1920—21) sjáum vér suma kenna um þötta. ' Aftur segja aðrir, að Bret- ar hafi teflt tafli vel. Dýrgripir Egyptalands. Sumt af Iiinuni n.vfundnu dýr- gripum Egyptalands, hefir verið keypt af gu'ðfi'ieðis.sU()l'um í Mon- treal og verður því sont til Canada innan skams. Gersemar þær, -em fundist hafa í gröf þessa Tut-ankt- amen konungs, eru suniar svo gamlar, að þær eru 3000 árum eldri en griifin, eða munir þeir, er frá tímum Tut-ankt-amen eru. Eitt af þessum gömlu munum er stytta af sólguði, er var dýrkaður á tíð kon- ungs þess, er Akhenaton hét og var uppi 3000 árum fyrir daga Tut- ankt-amen. önnur er af egypskum konungl, afar forn, skreytt dýrind- is steinum og skrauti. Þetta hvort- Kúapólitíkin. Svo var oftast um þau viðskifti tiilnð. er Nori'isstjórnin byrjaði á að lána i'it fé til kúakaupa. Um þau viðskifti gaf akuryrkjuráðherra N. Cameron þessar upplýsingar nýlega í þinginu: Alls voru 5080 kýr keyptar; verð þeirra var $454,744. Hver kýr kost- aðl því $89.50. Af þeim, sem keyptu borguðu 574 kýrnar dt í hönd. TJm 820 fjölskyldur skulda stjórn- inni $264.477, eðahver fjölskylda um $322.50. Langan tíma er gert ráð fyiii' að sumar þeirra þurfi til að borga þetta, en þó eru ekki nema 52 af þeim, sem efast er um að geti borgað Og auðvitað borgar engin þelrra skuld sínr nema smátt og smátt. Ráðherrann finnur að því, að simiir hafi keypt svo mikið sem 5 kýr, í staðinn fyrir tvær, tem ft- kveðið var. Tap á, þessu verður sennilega um 5 prósent af allri upphæðinnl ár Irá ári, eða rúmlega rentan á lán- inu, sem stjórnin tók til þess fíð reka þessi viðskifti með. lausa menn. Það er undarlegt, >n þó satt, að menn sem heyrnarlaus- ir eru taldir, heyra eitthvað með þessum liætti. "Síberíu-engillinn". t'iigfrú Ella Brandström, dóttir síenska hershöfðingjans Brand- stiöin ,hofir hlotið nafnið "Síberíu- engillinn" fyrir líkarstarfsemi sína í Síbeiíu í þarfir Rauða kross fé- lagsins. Þrætan um Grænland. Þræta hefir undanfarið staðið yfir milli Dana og Norðmanna út af því, hvor þjóðin skuli hafa yf'r- ráð yfir austurströnd Grænlands. Danir munu á stríðsarunum hafa gert tilkall til yfirráða yfir öllu landinu, en áður höfðu Norðmenn yfiiráð yfir austurströndinni, enda hafa þeir haft T hafa þar enn veiði- og viðskiftastöðvar. Cast- berg (lómari og leiðtogi eins stjórn- niálaflokk.sins í Noregi, bar upp til- lögu í stórþinginu 19. jan. s.l. Jiess efnis, að þetta þrætumál væri lagt fyiir Alþjóðafélagið eða alheims- dóiiistólinn í Haag. Þingið sam- þykti tillöguna; er nú eftir að vita hvernig Danir taka þessu. Stjórnin í Noregi feld. S.I. föstudag kom símskeyti frá Noregi, um að stjórnin væri farin frá völdum. Það sem henni varð að falli, var verzlunarsamningur, er hún hafði á prjónunum við Portúgal. Sá samningur var feld- ur með 119 atkv. gegn 22. Aukakosningarnar á Englandi. Tveir ráðgjafar úr stjórn Bonars Law liggja í sárum, eftir ófarir sin- iii' í aukakosningunum, sem nýlega fóni fiam á Englandi Annar þeina er Sir Arthur Griffith-Boscawen heilbrigðismálaráðherra. Hann sót i í Miteham á móti J. C. Ede, verka- mannafulltrúa og beið ósigur. Hinn \ iir Lt. Ool. G. P. Stanley meðritari innanríkismálanna. Hann s6tti 1 Willesden á móti Harcourt John- stone, liberal, og tapaði. Báðir þessir ráðheriar töpuðu í ^l- mennu kosningunum fyrri part vetr- ar. Og útreið þeirra er enn hin sama. Lítur út fyrir að vandræði íetli af þessu að leiða fyrir stjérn- ina. Stanley er mælt að hafi sagt upp stöðu sinni. efa þetta og segja, að í stappi gangi á þinginu um þetta. I»ó telja þeir, er vita hverju fram vind- siMii þjóðin sé því fylgjandi að j ur þar, ekki ólíklegt að til friðar Bandarikin séu f einhverju sambandi { megi enn draga. við Alþjóðafélagið eða félagsskap i með líku markmiði í Evrópu. Skyldi þeim ekki skjátlast þar? Alþjóða- félagið sjálft hefir ekki á móti því, að Bandaríkin gerist meðlimur al- þjóðadómstólanna. Minjagripir. Krónan austurríska, markið þýzka Frá Ruhr. Fréttir frá Ruhr sJ. laugardag henua, að Frakkar hafi tekið þrjá mjög þýðingarmikla staði í Rínar- héröðunum. Eru það iðnaðarþorp in Mannheim, Darmstadt og Karls- ruhe. Hafa Frakkar með þessu tögl og hagldir á umferð eftir Rín og rúblan rússneska eru seld sem ; og umráð helztu járnbrautarrstöðva. minjagripir á götuhornum í Chicago ¦ Segjast þeir hafa tekið þessa staði uin þessar mundir. Verð ritblunnar í hefndarskyni fyrir uppþotstil- er t. d. tilkynt að sé ein miljón fyrir 10 eerit o. s. frv. Skuld Breta í Bandaríkjunum. Hvernig verður hún goldin? Það eru nokkur afföll á brezka pundinu ennþá. Og of glöggir eru Bretar á gengismun til þess, að sjá ekki að þeir tapa fyrst um sinn talsverðu á raunir Þjóðverja nýlega í Ruhr. Þeir hafa og hnept nokkra máls- metandi Þjóðverja í varðhald fyrir ,' það, að hafa stolið skeytum fra i þeim, með því að tengja skeyta- l móttökuverkfæri við símaþræðina. En það kvað varða dauðahegn- ingu. Verða þessir menn þvi dæmdir af herréttinum. Leikurinn er grár, sem þarna fer fram.------- honum. Það ætti Canada að verafA brezka þinginu hefir verið lagt ljóst nú orðið. Til þess að koma í (til af verkamannafulltrúunum, að veg fyrir það, að sá gengismunur , nefnd fra Bretlandi( Frakklandi renni til Bandaríkjanna, hefir Bret- j og Belgíu, sem skipuð sé öllum laiid hugsað sér að koma upp sjóði i fiokkum, sé valin til þess að gera í Canada og borga Bandaríkjunum upp a milii hlutaðeigandi þjóða í svo héðan. Hvernig að þeir hafa skaðabótamálinu. En Bretastjórn hugsað sér þetta, er ekki ljóst. En ; óttast að þeirri nefnd verði ekki Canada ætti að hafa hag af því, nema því aðeins að þeir kunni ekki enn að gera viðskifti við fjármála- ráðið brezka. ísavetur.. Firðirnir á sunnanverðu Ný- fundnalandi eru svo frosnir, að skipaferðir hafa tepst að suður- ströndinni alblengi. Eru nokkur héröð þar illa stödd með vistir. Banaríkjastjórnin hefir orðið að skerast í það að úfcvega fólkinu vlstir, og er í þann veginn að | senda skip þangað með sprengi-! efni til þess að brjóta upp ísinn. Það kvað ekki koma fyrir, að firði ] þessa leggi svo að umferð teppist,' nema í hörðustu vetrum. Skipakaup I>jóíverja. Auðmaðurinn Stinnes á Þýzka- landi og auðfélag eitt, er Nord mikið ágengt. Hún heldur fronsku þjóðina standa svo að baki Poin- care, að ekkert verði við það ráð- ið, að koma þeim til að hætta að hiifsa skaðabætur sínar á þenna uppvöðslusama hátt. Frakkar hafa einnig ótvírætt sagt og segja enn, að i'ir Ruhrhéröðunum fari þeir ekki, fyr en Þjóðverjar hafi goldið þeim skuldirnar. Winnipeg. T'unarit Þjóðræknisfélags Islend- inga í Vestuiheimi er nýkomiS út. Tíma höfum vér ekki haft til að þess að lesa riti'S, en skjótt á aS líta er þatJ bæöi smekklegt útlits, sem að undanförnu, og aS efni til fjölbreytt og girnilegt til fróSleiks. Ritstjóri þess er séra Rögnv. Pétursson. Rit- ið ætti ,-t<S vera á hverju einasta heim ili hér vestra; þaS kostar aSeins $1.00 Deptohae Lloyd heitir, hafa keypt' 0g er þaS auSvitaS mjög ódýrt, þeg- nokkur skip nýlega af Bandaríkj- ar tillit er tekiS til frágangs þess an unum. Huigo Stinnes hefir keypt öllu leyti. Til sölu er ritiS hjá Finni 12 skip, hvert 4000 til 8000 smálestir að ^stærð og N. D. L. félagið 6 skip, hvert 8000 til 12,000 smálestir. Um verð þessara skipa er ekki kunn- ugt, en undarlegt þykir sumum, "ð 1'jóðverjar skuli hafa fé til þessa. En allir hljóta þó að sjá, að það r lífsskilyrði þjoðarinnar, að ná sér í skip til þess að koma vörum sfi- um frá sér, því önnur leið er þeim ekki opin til þess en sjórinn. Að Bandaríkin eru að selja skipin, á rót sína að rekja til þess, að fjar- veitingin til skipa3tólsins var þar nýlega feld í þinginu. Jónssyni bóksaia í Winnipeg. Mnniö eftir tombólunni, sem Ung- mennafélag sambandssafnaSar held; ur í fundarsal kirkjunnar þriSjudags kvölditt 13. marz. Þar getur fólk skemt ser viS spil og ýmislegt ann- a<Y Veitingarveröa til sölu, og má þar helzt til nefna skyr og rjóma, er flestum íslendingum þykir gott. — Ymsir eigulegir munir verSa á tombálunni. Arsjundur "Fyrsta Sambandssafn- safnaðar á Giml'i" verður haldinn eftix nwss-u í Sambandskirkjunni 11. þcssa mánaðar.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.