Heimskringla - 25.07.1923, Blaðsíða 1

Heimskringla - 25.07.1923, Blaðsíða 1
Verolana gefia fyrir Coupons SenðilS eftir verSllsta til ° Royal Crown Soap Litd. «54 Main St., Winnipag. umbÚOÍr Verílaun gefia fyrir Coupons og umbúðir SendlB eftir veríllsta tii Royal Croivn Soap L.tú. 654 Maln St.t Winnipeg XXXVII. ÁRGANGUR. WINNIPEG, MANITOBA, MIÐVIKUDAGINN 25. JÚLÍ, 1923. NÚMER 43 íslendingadagurinn 2. Ag. i River Park. Canada. Kornflutningurinn. Þeir, sem keypt hafa korn hér undanfarin &r, hafa haf!, nægilega reynslu af því, hve erfitt er að koma þVí á markaðinn, þegav krafa hefir þar verið fyrir korn. Orsökin til þeirrar tafar nefir verið s ú, að skip hafa ekki verið fáanleg til að flytja kornið. Nú em stærstu kornfélög- in hér að reyna að koma á fót nefnd, sem sér um að hægt sé að koma korninu til markaðar á ákveðnum tíma. Gangast þeir fyr- ir því, James Stewart, T. A. Crerar og James Richardson. Þó flytja verði kornið á járnbrautum lengra en annars þyrfti með, ætla þeir heldur að gera það, en að verða af sölu á því á markaðinum fyrir töf é. flutning á því á skipunum, enda hafa skipaeigendur oft sett burðar- gjaldið eins hátt og Járnbrautim'ar. Þrátt fyrir það, að lög voru samin á síðasta þingi, sem Voma eiga í veg fyrir þessa töf, er ekkert að reiða sig á skipaeigendur, að því er kornútflutningsfélögin segja, enda hafa skipaeigendur sagt, að þeim lögum gætu þeir ekki fylgt. Þessir þrír áðurtöldu menn fara til Ot- tawa bráðlega til að bera þettasnál upp við stjórnina. Gremja. Svo er gremjan mikil út af gerð- um efri deihlar þingsins í Ottawa í járnbrautamálinu, að ýms félög vilja, að jjBretakonungi sé send á- skorun um að afnema senatið. Samtök um kornsölu enn á prjón- unum. Saskatchewan Grain Growíers fé- lagið og United Farmers of Alberta eru að hafa fund um þessar mund- ir, með það fyrir augum, að koma á samtökum (Wheat Pool) til þess að s.já um sölu á korni í haust. Col- in H. Burnell, forseti bændafélags- ins í Manitoba, er á þeim fundi. Hann sagði við fréttasmala blað- anna hér áður en hann fór til Re- gina, þar sem fundurinn er haldinn, að ef-Saskatchewian gæti myndað þessi samtök, ætti Manitoba einn- ig að geta það. heimboði hjá Georg konungi og Maríu drotningu. Hitinn. S.l. sunnudag var einn .sá mesti hiti, sem bér hefir komið. Mælirinn sýndi hann 96 stig. Aðeins tvisvar áður hefir hiti í Winnipeg orðið meiri, en það var 21. júní 1910, 99,2 stig, og 7. sept. 1906, 99 stig. Onnur lönd Manitobaþingií. Manitobaþingið kemur saman í dag til þess að leiða í lög frumvarp Moderation League, um stjórnarsölu á áfengi. Nokkrir þingmanna voru ekki komnir í bæinn í gærkvöldi. Foringi verkamanna. Jolm Queen þingmaður fyrir Winnipeg, hefir verið kosinn leið- togi verkamannaflokksins á þing- inu í stað F. J. Dixons, er sagði af flér þingmensku iyrir skömrau. — Kosning Queens gildir aðeins fyrir næstkomandi. þingár. Skógareldar. Afarmiklir skðgareldar geisa um þessar mundir í Quebeefylki í hér- öðum er Maurice og Mannan River heita. TJm 2500 manns eru að reyna að eínangra eldana, en sem stendur virðast þeir óviðráðanlegir. Endurkosning. Ráðgjafar nýju stjórnaíinnar i Ontario sækja um endurkosningu 27. ágúst. Gestur konungshjónanna. Dr. F. G. Banting frá Toronto, sá er uppgötvaði meinabótina við syk- ursýkinni, var s.l. miðvikudag í Frá Berlín. Stjórnin á Þýzkalandi segir enga átyllu fyrir því, sem i blöðum sé sagt um að innanlandsbylting vofi þar yfir. Kolakaup I»jóöverja. Þjóðverjar hafa gert samning við Bandaríkin um kaup á 750,000 tonn- um af kolum, sem senda á til Þýzkalands fyrir næstu árslok. Frá París. Millerand forseti Prakklands lét 1469 fanga lausa á þjóðhátíðardag- inn, 14. júlí s.l. Þetta var í fagnað- arskyni gert. Bro't fanga þessara voru smávægileg. Frá Cairo. Af 13 mönnum. sem fundnir voru sekir 7. júlí s.L, um að hafa verið valdir að morði brezkra þjóna hins opinbera á Egyptalandi, voru 5 dæmdir til iífláts (hengingar) s.l. föstudag, og hinir til lengri eða skemri fangelsisvistar. Frá Lundúnum. í^rumvarp Lady Astors, um að solja ekki unglingum innan 18 ára aldurs áfengi, var nýlega samþykt í einu hljóði við aðra umræðu í lá- varðadeild þingsins á Englandi. Æskja kosninga. Blöð á Englandi hafa það eftir einum þingmanninum á frlandi, að verið sé að róa að því öllum árum, að kosningar til Dail Eireann þings- ins fari sem fyrst fram. Rússar samþykkja. Sovietstjórnin á Rússlandi hefir tilkynt þjóðunum á Lausannefund- ' inum í Sviss, að hún sé .samiþykk gerðum fundarins viðvíkjandi yfir- ráðum yfir Dardanellasundnnum, lo» ætli innan þriggja vikna að ] skrifa undir þær í Constantínópel. Páfinn og'Wirth. I Píus XI. páfi í Róm talaði nýver- | ið lengi við Wirth, fyrverandi for- '< sætis- og fjármálaráðherra Þýzka- I lands um skaðabætur Þjóðverja. Páfanum kvað mikið áhugaefni, að Frakkar og Þjóðverjar sættist, og beitir áhrifum síiium mjög í þá átt á hvortvoggja málsaðila. Baldwin og Poincaré. Baldwin forsætisráðherra Bret- lands og Poincaré forsa>tisráðherra Frakklands, kváðu wtla að tala saman innan skams um tillögur Breta í skaðabótamálinu. Það sem þeim ber aðallega á milli er það, að Baldw,in er með því, að óháð nefnd sé skipuð. í málið, en það vilja Frakkar hvorki sjá né heyra. Þogar þessar tillögur Breta voru fyrst birtar, hótuðu Frakkar að slíta friði við Bretland. En haldið er að þeir muni hugsa sig tvisvar um áður en þeir gori það. Italía og Belgía eru saiuþykk tillögum Breta. Harding heimsækir Canada. 1 þessari viku hoimsækir Harding forseti Bandai'íkjanna Canada. Er það í fyrsta skifti að forseti Banda- ríkjanna heimsækir þetta land. A embættistímá sínum mega forset- arnir ekki, sa.mkvæmt stjórnar- skránni, fara úr landi, og hefir eng- inn þeirra gert það áður nema Wil- son, er til Evrópu fór til að vera við friðargerð stríðsþjóðanna. — Harding kcmur til Vancouver, en annað mun hann ekki um landið fara. Aðallega mun erindio við- víkjandi samningum Canada og Bandaríkjanna um heilagfiskiveio'- arnar. British Columbia kvað veia að búa sig undir að taka veglega á móti forsetanum, og má ætla að þessi ferð verði til þess, að endur- nýja vinarþel beggja hlutaðeigandi þjóða. Landbúnaður og mentun. Lengi. ríkti sú skoðun. að það væri óþarfi fyrir þá er búskap stunduðu, að leggja sig mjög eftir mentun, og hin svokallaða æðri mentun var skoðuð allsendis óþörf. Akuryrkjuskólinn í Kansas hefir ný lega reynt að komast að því, hvort að þeim farnaíSist ekki betur bú- skapur, sem mentun frá æðri skól- um hefðu hlotið, en hinum. Um 1237 bændabýli heimsóttu menn þeir, er fyrir þessari rannsókn stóðu af hálfu skólans. Arourinn af bviskaparrekstri bóniians. sem að- eins hafði hlotið barnaskólament- un, var $422; hjá bóndanum, sem miðskólamentun hlaut, $554; hjá þelm, sem á hina almennu menta- skóla (Colleges) höfðu gengið, $859, og hjá þeim, sem fullnumar voru frá þeim skólum, $1452. í öðrum ríkj- um, sem þetta var rannsakað í, varð niðurstaðan mjög svipuð þessu. Að ]>ví er almenn þægindi snerti, voru bú þeirra mentuðu miklli ínMini búum' hinna. Ef til vill eru það hinir áhugasamari, sem eftir mentun leggja sig, og að þeir að 611« öðru jöfnu, gerðu betur hvort sem þeir vœru mentaðir eða ekki.. En með þessari víðtæku rannsókn er vaiia hægt að neita því, að það er hagur f>rrir bóndann og bænda- efni. að afla sér sem mestra ment- unar. Keisarinn ekki i«julaus. Eftir fregnum að dæma frá Hol- landi. er fyrverandi Þýzkalands- keisari ekki með öllu aðgerðalaus. Hann hefir nákvæmar gætur á öllu, sem er að gerast á Þýzkalandi, og eftir því sem útlitið þar verður lak- ara, sem stafar af umsát Frakka í Ruhr, eftir þvi lyftist brúnin hærra á kárli. Hann hefir blátt áfiatu frétta- eða njósnarskrifstofu í Þýzkalandi, sem hinn gamli vinur hans von Kracker stjórnar, Og flytj- ast keisara fréttir þaðan daglega, Og í Hollandi þykir talsvert farið að bera á útbreiðslustarfi hans. Það sem ugglaust þykir fyrir hon- um vaka, er að koma til sögunnar, ef til byltingar kæmi, og ef að vel lætur, koma Holienzollornættinni til valda aftur á einhvern hátt, annað- hvort með því að krónprinzinn verði kosinn forseti Þýzkalands, eða að ættin á einhvern hátt nái aftur vi^urkenningu og setjist seinna meir á konungsstól, að dæmi Napo- leons þriðja. Sjálfur kvað keisar- inn ekki ætla sér að ná keisaratign aftur, þó konu hans prinsessu Her- mínu leiki hugur á þvi, og hvetji mann sinn til slíkra stórræða af- dráttarlaust. Stríð augsjáanlegt. Newfcon D. Baker í Cleveland, Oliio, hermálaritari í Wilsons ráðu- neytinu, sagði í ræðu er hann hélt e.l. miðvikudag, að það dyldist eng um, að nýtt stórstríð væri yfirvof- andi og að ráðið til þess að afstýra því væri það, að Bandarfkin gerð- ust félagi í alþjóðasambandinu (League of Nations). Sameining kirkna fyrirsjáanleg. Baldvvin fors»tisráðherra Bret- lands, lýsti þvi yfir í nðeri deild þingsins. að eitt af fyrstu verkum l>ingsins í haust yrði það, að fjalla' um frumvarp viðvíkjandi eignar- rétti og hlunnindum skozku kirkj- unnar. Þykir ljóst að fyrir kirkjun- um vaki sameining, úr því slíkt frumvarp er á ferðinni. Skarlatssóttargerillinn fundinn. Blöðin herma að tveir læknar á ftalíu hafi uppgötvað gerilinn, sem veldur Skarlatssótt. Móttökuveizla. Hermalastjóri Parísarborgar hélt canadisku kennurunum, sem era á fcrð um Evrópu, veizlu heima hjá sér s.l. þriðjudag. , Vöruskifti Rússa og Þjóðverja. Stjórnin á Þýzkalandi hefir gert það heyrin kunnugt. að liún liafi ;amni*«r við rússn.>sku st.iórn- ina um að kaupa af henni 400,000 tonn af korni, sem komið á að vera til Þýzkalands fyrir fyrsta nóvem- ber í haust. Nokkur hluti borgun- arinnar verður greiddur í iðnaðar- áhöldum. Amundsen kemur til baka. 1 prívatskeyti til manns í Noine, I Alaska, frá Roald Amundsen heim- skautafara. er þess getið að hann búist við að koma aftur til Nome á fyrsta bátnum, sem þangað f'ari fré Wainwirig'ht. Sovietstjórnin ekki viíiurkend. ••Sovictstjórnina á Rússlandi geta i Bandaríkin ekki viðurkent, cins lengi oghún prédikar bæði heima fyrir og út á við niðurrifskenning- una," sagði ritari Bandaríkjanna, Hughes. í ræðu s.l. sunnudag. De Valera ekki af baki dottinn. Eammon de Valera hefir sent fé- lagi því í Bandaríkjunum, er að lýð- frelsishugsjónum írlands vinnur, skeyti og fer fram á, að ]>eir leggi fram fé í kosningasjóð lýðfrelsis- sinna. TJm Anglo-írsku samningana hefir hann það að segja, að þéim hafi verið þröngvað á írsku þjóð- ina með hótunum um stríð frá Breta hálfu. Fjárupiihæðin, er de Valera segist þarfnast, er $100.000. Eftir þessu að dæma, virðist de Valera ekki af baki dottinn. Verði lýðfrelsissinnar í meirihluta við kosningarnar, sggir liann að búið sé með samninga írlands og Bretlands og lýðstjórn verði sett á fót aftur, sem enga samvinnu hafi við Breta, eins og verið hefði 1919. þjóð vorri, dr. Ágúit H. Bjarnison. Hann mun mjög )>ráðlega ettir !>;óðháti^ina hverfa til baka heim til ættjarðar vorrar. Þeim, sein lesið hafa hin .ágætu fræðirit hans, hlýtur að leika mikill hugur á að sjá o ghlýða á hann sjálfan flytja mál sitt. Og þarna er tækifærið til þesa 2. ágúst, síðasta tækifæri Vest- ur-íslendinga. Munið það. svo þið þurfið ekki að iðrast þess síðar. Eggert Stefánsson, söngvarinn góðkunni, lagði af stað í gær alfar- inn héðan til New York. Með hlýuin hug og heillaóskum og þakklæti fyr ir komuna, kveðja Vestur-fslending- ar hann. Hann hef'ir skemt þeim svo vel, þann tíma sem hann hefir verið hér, að þeir munu lengi minn- ast hans sem eins af sínum beztu gestum, og eru stoltir af sönghæfni hans, sem hvarvetna, þar seni hann hefir koniið fram, hefir reynst þjóð- flokki vorum til mikils heiðurs. Eggert dvelur fyrst um sinn í New York, en mun svo hverfa til Ev- rópu. Winnipeg. Eitt viljum vér sérstaklega minna Winnipeg-íslendinga á, og svo auð- vitað alla Vestur-lslendinga, sem l>c-< eiga kost að sækja þjöðhátíð íslendinga í Winnipeg 2. ágúst, að þar gvfst í síðasta sinn hér vestra tseri að hlýða íí einn hinn ágætasta mentamann, sem nú er uppi með Enn um ráðleggingar. Herra ritstjóri! Eg kemst ekki h]á ]>ví að biðja yður velvirðingar á því, hversu mik- ið rúm eg hefi orðið að taka af les- málinu í yðar heiðraða blaði til þess að svara greinum séra Adain^ Þorgrímssonar I I,ögbergi. ílrein- skiinislega sagt, þá finst mér ekki óeðlilcgt, ]>6 yður og öðrum fynd- :st rúminu lietnr varið á annan hátt. i seinustu grein séra A. Þ. cr svo vandloga farið í f<lur með öll rök, að maður þarf að vera sérstaklcga velviljaður höfundinum, til þess að geta talið sér trú um að þau séu nokkur tiL Hiin niinnir að því leyti á manninn, sem lítið orð hafði á scr fyrir greind, en góður kunningi, er halda vildi orðstír hans uppi, sagði að væri "laungáfaður", en að hann færi einstaklega vel með það. En þó að rökin séu engin, herra rit- stjóri, sem þörf væri á að svara, eru önnur einkenni á grein þessari, sem koma mér til þess að biðja yður fyrir línur þessar. Það er hinn fá- heyrði hroki og miður smekklegu dylgjur, sem stráð er sem kryddi inn á milli útúrsnúninganna. Greinarhöf. lýsir yfir því, að hann álíti, "að hin helgustu mál manns- ins. trúmálin, megi ekki ræða með léttúo eða lítilsvirðíngu". Það væri vafalaust mikill gróði í ]>ví fólginn, ef séra A. Þ. gæti tekist að rótfesta þá hugsun hjá fólki, ekki sízt ef hún væri dálitið víðtækari. En hún' verður svo einkennilega fá- tækleg, þegar henni er látin fylgja nokkurnveginn mestu stóryrði. sem til eru í málinu, um þá menn, sem ekki eru sammála höfundinum um einstök atriði trúarbragðanna. f örfáum línum kemur hann því við að tala um "hyldýpi hugsunarleysis og strákskapar', 'glannaleg gífuryrði' sem hann fær ekki orða bundist yf- ir, og einkenna mál mitt sem "keskni og háðglósur" einar sam- an. Það getur verið hressandi að heyra menn taka dálítið myndar- lega upp í sig á köflum og hefla ekki utan af orðum sínum, en það er ánægjulegra, að það sé þá sam- fara minni helgisvip og vandlæting- ar en hér á sér stað. Og séu slík stórskeyti notuð, þá fer betur á því að þau hitti einl^ern. í þetta skifti hitta þau engan. Greinarhöfundur- inn ér ekki að berjast við mig eða I mínar skoðanir, heldur við sinn eig- , in skugga. Hann leggur mér orð í i munn, sem eg hefi aldrei sagt og gerir mér upp hugsanir, sem eg gæti ekki hugsað. Hann hefir það eftir mér, að eg hafi sagt um altaris- sakramentið, • að "hugsun manna sveiflist milli þessara tveggja öfga" • o. s. frv. Eg hefi aldrei sagt eða skrifað þetta, og þó að það sé held- ur þreytandi, að þurfa að endur- taka hvað eftir annað það, er öllum ætti að vera ljóst, er þeir hafa það prentað fyrir framan sig, þá verð eg að gera enn eina tilraun til þess að reyna að láta séra A. Þ. taka rétt eftir því, sem eg hefi haldið fram um þetta efni. Eg sagði að hættan, sem Páll postuli hafði séð, að stafað gæti af hinni sameigin- legu máltíð, sem altarissakrament- ið er síðar runnið upp af, sé nú ekki lengur fyrir hendi, en að önn- ur hætta geti stafað af þeim sif sem menn nú hafi um hönd. Sú hætta sagði eg að sveiflaðist milli tveggja öfga, þeirra sem sé, að menn meintu ekkert með þessu og Iegðu þannig nafn guðs við hégóma, eða væru að ala upp í sér hindurvitna- trú, sem gripin væri algerlega úr lausu lofti. Þetta er jafn augljós- lega annað heldur en séra A. Þ. hef- ir eftir mér, eins og það er ómót- mælanlega satt. Eg fullyrði, að hættan sýni sig í báðum þessum myndum oft og einatt. Og meðan eg er að tala við menn um trúmál í kirkjum, ]>á álít eg það vera eina af skyldum mínum, að vara við þessari hættu. Eg ]>ykist gera ]>að í fullu samræmi við höfund kristn- innar. Hann stóð í stöðugri bar- áttu á móti trúarsiðum samtíðar sinnar, sem vitaskuld höfðu upp- haflega verið af góðum rótum runn- ir, en voru orðnir andlausir og gagnslausir og skaðlegir, vegna þess að þeir skygðu á sannari og dýpri skilning á guði og lögum til- verunnar. Séra A. Þ. telur mig hafa kvartað sárt undan því, að hann hafi ráð- lagt mér að útvega mér stóran kvarnarstein og hengja hann um háls mér og sökkva mér ásamt hon- um í sjáfardjúp. Eg hefi aldrei kvartað undan ráðleggingunni, enda ekki haft neina ástæðu til þess. Eg hefi aldrei ætlað mér að fara eftir ráðleggingum sr. A. Þ. Eg ætla ekki einu sinni að fara eftir hinni síðustu ráðleggingu s.r A. Þ., sem hann þó tekur fram að hann gefi mér "af heilum huga". Ráðið er í þotta sinn l>að að fara að eins og Pétur, er hann hafði afneitað Jesú. Pétur iðraðist "og gekk út fyrir og grét beisklega". Eg verð þvi miður að neita séra A. Þ. um þá ánægju að vita af því, að eg gráti beisklega. f þetta sinn er eg mér þess ekki meðvitandi að hafa neina ástæðu til þess. Pétur iðraðist og grét, þeg- ar honum varð ljóst, að hann hafði ekki staðið við það, sem hann trúði að væri hinn æðsti sannleikur. Nú á eg að fara eins að ve.gna þess, að eg hefi sagt það. sem eg trúi að sé satt. Eg ætla ekki að gefa það. En það er í öðrum efnum, sem eg hefði löngun til að líkjast Pétri og öðr- um postulunum. Þeir fóru út i ver- öldina til að boða það, sem þeir trúðu að væri sannleikurinn. Þeir gáfu líf sitt og krafta fram til þess starfs og hirtu aldrei hvort mönn- um líkaði betur eða ver. Því miður hefi eg litla von um að eg muni nokkru sinni líkjast þeim í nokkru, en eg hefi töluvert ákveðinn grun um, að þess betur sem það takist, þess ólfkari verði eg manninum, sem nú lætur sér svo ant um að gefa mér ráðleggingar. Ragnar E. Kvaran. —---------------XXK--------------------

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.