Heimskringla - 09.12.1931, Blaðsíða 7

Heimskringla - 09.12.1931, Blaðsíða 7
WINNIPEG, 9. DES. 1931. HEIMSKRINGLA 7. BLADSIÐA RIKIÐ OG ÞJÓÐIN. Frh. frá 3. bls. semi ríkisvalds er alls ekki til, og þótt það væri til, væri það ónýtt, ef þjóðin hefði engum kröftum á að skipa til að gera það form lifandi og starfandi. En aftur á móti, ef þessir kraft- ar eru til, þá sýnir reynslan, að þeir njóta sín furðanlega hvað ófullkomið sem ríkisformið sýn- ist vera. Svo erfitt uppdráttar sem ríkishugmyndin á hér á landi, pg svo vanþakklátt verk, sem það hlýtur að vera, að brjóta fyrir henni ísinn, því frekar ber að minnast þess með við- urkenningu, sem nú á síðustu tímum hefir verið ritað um stjórnarfarsbætur í landinu. — Þær ritgerðir, sem með réttu hafa vakið mesta athygli, eru "Stjórnarbót'' dr. Guðm. Finn- bogasonar og "Goðastjórn" próf. Guðm. Hannessonar. — Hvort sem tillögur þessara höf- unda verða teknar t bókstaflega til greina eða ekki, þá hafa þær gert mikið gagn með því að skýra hina brýnu nauðsyn á bættu stjórnarástandi í landinu. Fyr í þessari grein hefir ver- ið drepið lauslega á helztu með- •ulin, sem notuð eru til þess að tryggja ríkisvaldið gegn árásum þjóðræðisins. Það eru konungs- vald, ópólitískt forsetavald og ópólitískir ráðherrar, og enn- fremur ríkisþing við hliðina á þjóðþinginu. Þá má einnig geta þess, að sumstaðar eru sérstakir stjórnmálaflokkar í þinginu, er kalla sig ríkisflokka og hafa það á stefnuskrá sinni að verja hagsmuni ríkisins. Einnig má minna á hið svonefnda einveldi og fárra manna ráðstjórn, íem UM VÍÐA VERÖLD. Kreppan og framtíð mannsins og menningarinnar. Ef H. G. Wells væri alræðis- maSur heimsins. annaðhvort eyðileggur þjóðþing með öllu eða hefir það aðeins til ráðagerða. Það sem hér á landi mun einna fyrst skiljast, er nauð- synin á því að fá staðfestingar- valdið inn í landið í formi jarls- stjórnar eða ríkisforseta með neitunarvaldi. -— Vilji menr halda fast við það, að þingið sé aðeins þjóðþing, þá er sjálf- sagt að hafa það í einni deild, pn það kostar þá það að setja í landsstjórnina ópólitíska ráð- herra, jafnhliða ópólitískum ráð herrum þingsins. — Ef ein- heildarskipun á þinginu verður höfð, er því óhjákvæmilegt að takmarka allmikð það þingræði sem hingað til hefir verið ráð- andi. Aftur má fremur. bjarga því við með því að hverfa frá hreinni tvídeildarskipun, þann- ig að Neðri deild verði þjóð- deild þingsins, en Efr deild verði gerð að ríkisdeild með fulltrú- um, sem væru þannig valdir, að þeir væru sem óháðastir þjóð- deildinni. * » * Það er sérstakt verkefni að athuga, hvernig hlaða skuli grundvöllinn undir ríkisvaldið, og skal ekki farið nánar út í það að sinni. — En allar endur- bætur á þessu sviði verða ó- nýtar, ef þjóðin vaknar ekki til skilnings á því, að núverandi stjórnarform, undir alræði flokkanna, hefir þegar kveðið upp dauðadóm yfir hinu ný- fengna sjálfstæði, og þeim dómi verður fullnægt innan fárra ára, ef ekki verður hafist handa. — Það þarf að koma inn í stjórn- málalíf vort algerlega nýr andi, ef alt á að far vel. Halldór Jónasson. —Eimreiðin. ingar á líffræðilegri stöðu mannanna að því er snerti heil- brigði, mannfjölda eða kyn- bálka? Mundir þú hrófla nokk- uð við gildandi uppeldisaðferð- um mannkynsins? Eg hef prófað þessar spurn- ingar á sjálfum mér, segir Wells, og ætla nú að svara þeim fyrir mitt leyti. Það getur vel verið, að þér líki ekki svarið, en þá skalt þú svara betur, en eg held, að þú hafir engan rétt til þess, að áfellast mitt svar, fyr en þú hefir sjálfur komið með annað betra. Er unt að afnema styrjaldir? Eg mundi afnema styrjaldir. Margir halda að það sé ógern- ingur að afnema styrjaldir, en eg er ekki á þeirri skoðun. Sum- ir mundu ekki afnema þær þótt þeir gætu það. Þeim þykja i styrjaldir mesta íþrótt heims- ins. Þetta er smekkatriði og i eg hef ekki smekk fyrir hörm-J _ ungum og sigrum. M. Kellog j iækka þær. Þetta merkir aftur lýsti því yfir fyrir skömmu, að þag að iækka verður gengi styrjaldir- væru afnumdar, enjþeiITa peninga, sem greiða á það var árangurslítið. 1 Man-, meg skuldirnar. Með öðrum Verið vissir kaupið hina beztu. HIN BEZTA ER CITY MILK Kostmikil, hrein nærandi . . . Fullkomnasta fæðar. fyrir fólk á öllum aldri. Pantið strax birgðir af City Milk hjá . . . sjúríu er nú líkt ástatt og áður orðum, verðlag verður að H. G. Wells hefir nýlega flutt erindi um ástandið í heiminum og um það, hvað hann hugsar sér að gera mætti til þess að bæta úr ástandinu. En hann hefir margt skrifað um þessi mál áður, og hefir Lögrétta sagt frá því sumu. Það hefir orðið æ augljósara á nokkrum undanförnum árum, segir hann, að alt mannkynið er í mikilli hættu, sem yfir vofir af völdum nýrrar ægilegrar styrjaldar, og að ekkert, sem á- hrif hefir, er til þess gert að stemma stigu fyrir þessum voða. Og á síðastliðnu ári, eða þar um bil, hefir einnig orðið okkur ljóst, að yfir vofir einnig annar voði, sem ef til vill er ennþá meiri, sá sem sé, að pen- inga- og fjármálakerfi okkar sé Á ólagi, að efnahagsmál okkar eru í upplausn og að skortur og eymd breiðist meðal miljóna manna. Og þetta gerist í ver- öld, sem fróðir menn segja um, að í gæti verið heilbrigði, tóm- stundir og góð afkoma fyrir alla. Allir þekkja þetta ástand og þá erfiðleika, sem nú steðja að og þarf nú ekki framar að stjaka við fólki til þess að það sjái hættuna, þótt einu sinni hafi það verið nauðsynlegt. Kvartanirnar um þetta eru nú orðnar næstum því hversdags- legar og oft leiðinlegt að hlusta á þær, svo að mig langar helst til þess að spyrja um það, segir Wells, þegar eg heyri þetta: Hvað mundir þú gera við ver- öldina, hvað mundir hi'i sjálfur taka til bragðs, ef að þú ættir sjálfur að ráða fram úr vand- anum og bera ábyrgð á því, í stað þess að finna að því, sem aðrir gera. Venjulega svarið er: Hvað get eg gert? Þeir sem kvarta og finna að segjast allir vera áhrifa lausir. Við þekkjum öll þessar afsakanir. Og þótt þessi spurn- ing sé lögð fyrir fólk, sem í raun og veru hefir áhrif, þá er svarið það sama. Þeir geta við ekkert ráðið, þeir segjast geta gért þetta eða hitt á sínu af- markaða sviði, en engu um það þokað, þegar^ um almenn- an gang málanna er að ræða. Slíkt er hverjum einstökum of- viða, segja þeir. Fyrir rússnesk áhrif, fyrir á- hrif frá örvæntingarinnar á- ræði í Rússlandi, er orðið áætl- un eða plan nú mjög uppí móð- inn. En enginn hefir neina á- ætlun fyrir heiminn í heild sinni. Það er svo að sjá, að utan Rússlands, séum við öll of uppburðarlítil og einurðarlaus til þess að gera nokkura áætlun um ástandið og það hvert alt stefni. Við látum hætturnar steðja að okkur, koma nær og nær, en okkur virðist það ó- kleift að hefjast handa til þess að bjarga sjálfum okkur. Wells segist hafa talað um þetta við mikinn fjölda manna og komist að þeirri niðurstöðu að það mundi verða að mjög miklu gagni, ef hver maður gerði sér grein fyrir því, hvað hann mundi gera, ef hann ,ætti að ráða heiminum. Gerðu ráð fyrir því, að þú sért alræðismaður alls heimsins i munai valda alt of miklum í næstu tuttugu ár. Allur heim- j giundroða. En það mundi vinna urinn er nákvæmlega eins og en Kellog kom til sögunnar. Eg ; hækka. Framleiðslan er nú löm- verð þessvegna að segja frá því, | uð af verðlagi, sem er of lágt segir Wells, hvernig eg ætla að ti] þess að gr«oði sé { því eða afnema styrjöldina. Að mínu . það geti koldið lífvænlegt kaup áliti verður styrjöldinni ekki út-|og framleiðendur eru því ófærir rýmt að gagni nema hver þjóö um það að greiða gkuldir. Þess um sig afsali sér nokkru af j vegna þjaumst við af eymd f vðldum sínum í hendur nýrri ¦ miðjum allsnægtunum. alþjóðastjórn, sambandsstjórn j Hængurinn á öllu þessu er fyrir allan heiminn, í hendur. nu sá> að þessi peningamál eru friðarþings. Meðan þjóðunum j nú ekki undir einni Btjðrn> er það frjálst hverri um sig, að , heldur mörgum stjórnum, sem fara í stríð, fara þær það. Frið-, nver otar sínum tota Það er arþingið mundi ekki vera eins auðvelt að segja að fella eigi flókið. að skipulagi og Þjóða- ; gengið) en það er ervitt að fram bandalagið, en það mundi hafa! kvæma þetta sv0> að ekki verði miklu meiri völd. Fyrst um sinn(úr því vitieysa og fjarhagslegur mundi eg varla hafa í þessariI giundroði og hætta. stærstu alþjóðastjórn fleiri fulltrúa en; þjoðir heimsins hafa ekki einu -^sinni sömu peninga til þess að mæla á viðskifti sín og þær eru ekki allar jafn illa stæðar. — Kreppan er um allan heim, en kemur misjafnlega fram í ýms- um löndum. Peningarnir tákna sitt hvað í hverju landi fyrir sig. Svo sem hundrað árum fyrir stríð var gullmynt í raun og veru heimsmynt vegna hinnar miklu gullframleiðslu í Afríku, Ástraliu, Kaliforníu og Klon- dike. En nú hefir gullgildið al- veg brugðist. Það er skrítið, því gullið eykst hjá helztu ríkj- um heimsins, um leið og láns- traustið lamast og mikill fjöldi mannkynsins lendir í neyð og kreppu. Eg mundi fela peninga- útgáfu einni, og aðeins einni al- heimsstofnun. Eg mundi ákveða skiftigildi þeirrar myntar, sem nú er til, hverrar gagnvart ann- ari og gagnvart hinni nýju al- heimsmynt, en kalla eldri mynt- ina inn smátt og smátt. Allsherj- ar peningastofnunin ætti svo að sjá um það, að dreifing hinnar nýju myntar færi þannig fram, að skuldir minkuðu í réttum hlutföllum en framleiðslan yk- ist. Ein og sama mynt um all- an heim og allsherjar fjármála- stu þjóðunum . Hinir kæmu seinna. Þetta yrði> einskonar yfirstjórn alls heimsins, hún mundi verða einskonar sam- nefnari allra utanríkisstjórna og allra sendisveita og hún mundi verða stöðug afvopnunarráð- stefna, samnefnari fyrir öll her- mál heimsins, miðstöð einskon- ar alheimslögreglu. Alheims fjármálastjórn. En slík allsherjarstjórn eða friðarþing stæði ekki eða starf- aði af sjálfu sér. Jafnframt þyrfti að stofna aðra alheims- stjórn sem hefði til meðferðar efnahag og fjármál. Það er þörf eitthvað í þessa átt, sem knúð hefir menn til þess að setja upp alþjóðabankann, skuldagreiðslunefndirnar o. sl. En þetta þarf alt að ganga bet- ur og hraðar. Alheinlsfjármála- þing mitt mundi gera tuttugu ára áætlun um endurskoðun á framleiðslu og verslun heimsins. Það mundi ekki brjóta niður alla tollmúra undir eins. Það að því að koma samgöngumál- hann er núna, að öðru leyti en ;Um heimsins í samfelt kerfi, láta því, að þú ert alræðismaður. Þú j ræktun hverrar tegundar, sem hefir engin dularfull völd eða|rækta þarf> fara fraul þar, sem stíórn er að míuu áliti' seSir Wells, undirstöðuskilyrði þeirr- ar endurskoðunar á efnahags- málum heimsins, sem er hinn eini trausti grundvöllur alheims friðar'og farsældar. mátt og engin bein yfirráð yfir ; skiiyrðin eru best, láta veita á hjörtum og hugmyndum fólks- ins. Þú getur ekki látið fólk- ið unna hvort öðru og ekki lát- ið það t. d. trúa á Múhamed, en hvernig svo sem á því stendur, þá hlýðir fólkið þér, alveg eins og a.lt löghlýðið fólk hlýðir lög- legu yfirValdi. Það getur verið að því sé það pljúft að hlýða, en gerir það samt, meðan ein- ræði þitt stendur. Þú hefir ó- takmarkað löggjafar- og fram- kvæmdavald. Þá kemur önnur spurning. Hvernig mundir þú fara með heiminn? Mundir þú útrýma styrjöldum? Og ef svo, hvernig mundir þú búa um hnútana til þess að girða fyrir það, að styrj- aldir endurtækju sig. Mundir þú gera nokkurar stórbreytingar á efnalegu lífi heimsins? Mundir þú gera tuttugu ára áætlun? Mundir þú hreyfa nokkuð við eyðimerkur og rækta skóga. Þetta f jármálaþing mundi krefj- ast mikils mannafla. Eg mundi fá alla duglega kaupsýslumenn og framleiðendur til þess að starfa með því og eg mundi koma á miklu kerfi af sérskól- um og rannsóknarstofnunum. Eg mundi reyna að fá fólk til þess að tala alt sömu tungu, vegna he9s að af því væri mikil þægindi. Sama mynt um allan heim. Ein og sama mynt yrði að ganga um allan heim. Það er nú knýjandi nauðsyn. Það er augljóst að peningakerfi nú- tímans er að hrynja saman. Það er fornt og úrelt. Það er rotið. Framleiðslu heimsins er íþyngt með þungri skuldabyrði. Fyr- sta verk alræðis míns mundi verða það að gera heiminn gjald «* Nafnspjöld láfr Dr. M. B. Halldorson 401 Bord HMar. SkrlfstofuMmi: 23674 Stundar aérstaklega lungnasjúk- dóma. Kr ao flnna á skrifstofu kl 10—12 f. h. o» 2—6 e. h. Helmlll: 46 Alloway Ave Talnfnili 33158 DR A. BLONDAL 802 Medical Arts Bldg Talsíml: 22 296 Stvndar aírstaklega kvensjúkdrtma og barnasfúkdóma. — Ao hltta: ki. io—-n ? h. og" S—6 e. h. Halmlll: 806 Victor St. Siml 28 130 Dr. J. Stefansson 116 HRDICAL AIITS BLDU. Horni Kennedy og Graham Itaaoar nef-Br aD hTelmlll: OK hitt og Tl 638 iciiaan a kvvrka-i fra kl kl. 3—B alalmit 2 iiffnn-ajukdöe 11—12 e. h 1S34 n Ave eyrnia aa f. h McMIUa 42691 MOORE'S TAXI LTD. Cor. Donald and Graham. SO Centa Taxl Frá einum stao til annars hvar sem er i bænum; 6 manns fyrir sama og einn. Allir farþegar á- byrgstlr. allir bilar hitaolr. Siml 23 80« {fi ltnnr) Kistur, töskur o ghúsgagna- flutningur. DR. L. A. SIGURDSON 216-220 Medlcal Arts Bldg. Phone 21 834 Office tímar 2-4 Heimili: 104 Home St. Phone 72 409 peningamálunum? Mundir þú þrota. Þetta merkir það, að gera nokkurar gagngerðar breyt styrkja yrði yfir skuldir eða Fólksfjölgun og takmörkun hennar. En ef slíkur alheimsfriður og farsæld kæmist á, mundi þá ekki verða sívaxandi hætta á ógurlegri fólksfjölgun og á- rekstri þjóðflokkanna? Ef eg væri alræðismaður, segir Wells, mundi eg sjá um það, að þekk- ingin á því hvernig takmarka má fójksfjöldann, yrði útbreidd um allan heim. Eg held ekki heldur að hætta yrði á því að kynflokkunum slægi saman. Þegar mönnum yrði frjálst að vera, hvar sem þeir vildu á jörðinni, mundu þeir helzt vera Jjar, sem loftslag og land væri bezt við þeirra hæfi. Þegar þeir kunna að takmarka fjölda sinn gera þeir það. Hinir miklu þjóðflutningar liðinna tíma hafa verið hungurgöngur, og ráð- stafanir mínar gegn ofmiklum fólksfjölda og til alheimsstjórn- ar á fjármununum, mundu binda enda á slíkar truflanir. Uppeldið og framtíðin. Hvernig ættí svo að festa í sessi þetta nýja heimsskipulag friðar og farsældar? Með mjög gagngerðum breytingum á öllu uppeldi. Uppeldi er ekki í öðr'i fólgið en því, að gera manninn, hugmyndir hans og vilja, hæf- an til þess að lifa í umhverfi þess þjóðfélagsástands, sem hann þarf að lifa í. Það er ekki hægt að breyta uppeldi nema með því að gera jafnfrarat til- svarandi breytingar á þjóðfé- lagsástandinu. Það er ekki hægt að gera neinar verulegar og varandi breytingar á þjóðfélag- inu nema með því að ala æsk- una upp í þeim. Eg hefi altaf trúað á uppeldi, rétt uppeldi, og sú trú mín hefir aukist eft- ir því sem árin liðu. Alræði mitt mundi að miklu leyti verða alræði uppeldisins. Eg mundi auka stórlega uppeldisstarf meðal fullorðins fólks. Allsherjar stjórn fyrir allan heiminn mundi gera alt opin- bert líf miklu einfaldara en það er nú. Alræði mitt, segir Wtells, yrði alræði skynseminnar, án þess að slíkt alræði þyrfti endi- lega að koma fram í ákveð- inni persónu. Ekki mundi þó þurfa að afnema þær einstöku stjórnir, sem nú eru til, ein- staka þjóðfána og slíkt. Eg er ekki rauður byltingaseggur. Eg hefi enga tilhneigingu til þess að rífa niður virðulega hluti. Ef eg* væri alræðismaður heims- ins, mundi eg svifta þessar stjórnir'valdinu til þess að fara í stríð, svifta þær fjárhagsleg- um yfirráðum yfir uppeldi og vísindum. Ef þær gera gagn á sínu sviði, þá lifa þær, ef þær eru gagnslausar, þá hverfa þær af sjálfu sér eða svo að engin eftirsjá er að þeim. Þannig mundi eg, segir H. G. Wells, fara með heiminn, ef eg væri alræðismaður í 20 ár, og eg álit að með þessu móti mundi líflð verða hamingju- samara en það er nú. Lögr. G. S. THORVALDSON B.A., L.L.B. L'ógfreeðingur 702 Confederation Life Bldg Talsími 24 587 W. J. LINDAL BJÖRN STEFÁNSSON ISL.KNZKIK LÖGFRÆÐINQAB á oðru gólfi 325 Maln Street TiUs. 24 963 Hafa einnig skrifstofur að Lnudar og Gimli og eru þar að hitta, fyrsta miðvikudag I hverjum mánuði. Telephone: 21 613 J. Christopherson, tslenskur Lögfrceðingur 845 SOMBRSBT BLK. Winnipeg, : Manitob*. A. S. BARDAL selur likkistur og annast um útfar- lr. Ailur útbúnaour sá beatl Ennfremur aelur hann allakonar minnisvaroa og legsteina. 843 SHERBROOKE ST. Phonei N6A07 VVIMMPM HEALTH RESTORED Lækningar án lyfja DK. 8. G. SIMPSON, N.D., D.O., D.O. Chronic Diseases Phone: 87 208 Suite 642-44 Somerset Blk. WINNIPEG —-:— MAN. MARGARET DALMAN TEACHKR OF PIANO SB4 BANNING ST. PHONE: 26 420 Dr. A. V. Johnson íslenzkur Tannlæknir. 212 Curry Bldg., Winnipeg Gegnt pósthúsinu. Simi: 23 742 HeimUls: 33 328 Jacob F. Bjarnason —TRANSFER— BaKicaaje and Caraltnre H.Tlai 762 VICTOR ST. SIMI 24.50* Annast allskonar flutninga fraru og aftur um bseinn. J. T. THORSON, K. C. falenzkur l»a;fræí»ln»:ur Skrifstofa: 411 PARIS BLDQ. Síml: 24 471 DR. K. J. AUSTMANN Wynyard —:— Sask. Tel.lml: 18 88» DR. J. G. SNIDAL TANNLHKNIK «14 Someraet Block Portaaje Aveaur WINÍÍIPKG < BRYNJ THORLAKSSON Söngstjdri StlUlr Pianos og Orgel Simi 38 345. 594 Alverstone St.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.