Heimskringla - 28.09.1932, Blaðsíða 1

Heimskringla - 28.09.1932, Blaðsíða 1
AMAZING NEWS PHONB 37266 DRESSESfa4 Beautlfully JK I Dry Cleaned *¦* ¦ ' and Pressed up. IWIKs MEN! YOUR CHANCE ^^riisuiTS(M * * Dry Cleaned ^k I * * and Smartly M X • Servioe 11 Pressed PHONE 37 26« VqvOSs XLVI. ÁRGANGUR. WINNIPEG MIÐVTKUDAGINN 28. SEPT. 1932 NÚMER 53 SJÓÐHVARF MANITOBA HÁSKÓLA. Um þetta hefir áður verið getið í blaðinu. Er nú dómur falinn í máli þessu og John A. Machray, féhirðir háskólans dæmdur til 7 ára fangelsis. Eigi var þó rannsókn lokið um fjár- stuldinn, þegar málið var dæmt og þykir það furðu gegna, hve dómnum var hraðað, og hefir mönnum orðið tíðrætt bæði um það og annað í sambandi við hneyksli þetta. Alls nema fjár- livörf þau er Machray er vald- ur að, og ef til vill einhverjir fleiri er að baki honum standa, náiægt $2,000,000. Er þó gert ráð fyrir að enn komi ýmislegt í ljós, er færi upphæðina fram- úr þessu. Fyrir réttinum játaði Machray að hann væri valdur að $500,000 hvarfi úr háskóla- sjóðnum og $60,000 frá fyrver- andi félaga sínum, Herbert Ar- chibald. Var sú játning látin nægja. Ekki var hann spurður að hvað orðið hefði af hinum upphæðunum, er einnig voru tapaðar, né hverjir hefði hirt erfðabréfið var dagsett skömmu ||j áður en Macdonald dó. En það var á ýmsra vitorði, að hann var um það leyti naumast með: sjálfum sér. t því voru allan| gjafir til opinberra stofnana sem næst dregnar til baka, en eignir hans allar látnar ganga til dótturinnar og tengdasonar- ins. Eftir að deilum þeim lauk, sem út af þessu spunnust, fór < að kastast í kekki millum dóms-1 málatráðherra og dómara. Ár- ið sem leið var dregið af launum dómara í skiftaréttinum, svo | að honum fanst ekki viðunandi. Sagði hann því embættinu lausu, j en hefir farið með Countydóm- ara embættið síðan. Birti hann! nokkrar allhvassar ritgerðir í | blöðunum út af þessari launa- lækkun, er hann nefndi þving- unartilraun, og bar ýmsar þung | ar sakir á dómsmálaráðherra. Sat svo þar við þangað til á þessu vori. Tveir unglingar, | sakaðir um húsbrot og þjófn- að, voru færðir fyrir dómara. Er hann kvað upp dóm yfirj þeim, sneri hann orðum sínumj að stjórnarfari og uppeldismál- um landsins. Benti hann á að I þær. Lögmaður hans, A. E Hoskin, flutti langa ræðu, gat! skólastjórnir er lokuðu skólum þess, að hér væri að vísu um j sínum fyrir unglingum, væru þjófnað að ræða að skilningi j með því að rækta þjófa og laganna, en ekki í eiginlegum skilningi. Hefði hinn ákærði ekki ætlað sér að stela þessu fé, þó svona hefði farið. Þá var þess getið, að hann væri sjúk- glæpamenn, og hvíldi glæpa- ábyrgð á þeim fyrir slíka frammistöðu. "Þær eru að smíða glæpamenn með þessu,'' sagði hann. "Vér getum búist Páll S. Pálsson fimtugur Eg vildi gjarna kveða til þín kvæði, sem kröftugt væri, þenna gleðidag. En veit mig skortir vit og rímlist bæði og vonlaust því að hefja dýran brag. En því, sem til er, tjalda verð að sinni. Þú tekur ekki hart á glópsku minni. Eg heyri sagt að flestu fari aftur Um fimtugs skeiðið. Svo er ekki um þig, því þér var gefinn einhver undra kraftur, sem ekki lætur tímann buga sig. Með degi hverjum vex þér vit og þróttur, ei vita menn, hVert styrkur þinn er sóttur. Það hulið er, en ætti eg þessa að geta, eg ætla helzt að spá mín verði sú, að þetta afl, sem allir sjá og meta, sé ekki sótt í neina "von og trú". Því valdi fremur ástir ótal kvenna, sem eins og ljós á vegi þínum brenna. Menn tjá mér það, að hljóta kvenna hylli, sé hefndargjöf — mín reynsla nær þar skamt En þér var lánuð langtum meiri snilli; þú laðar að þér menn og konur jafnt. Og unga og gamla eins þú til þín dregur, sem ætíð var hinn sanni gæfuvegur. Og giftu Örvar-Odds þú sýnist hafa, að eiga leiði, hvert sem sigla skal; og skjóta beint og vera ekki í vafa, og virða að engu ragra manna hjal. Og eins og hann, þig heimtir Berurjóður, er hætta skal — og endir sá er góður. Eg veit þú lifir enn um áratugi og ennþá stækkar vinahópurinn. Og enn mun sál þín vera á "ferð og flugi", og frelsisandinn leiðarvísir þinn. Og ennþá munt þú beita að Braga-móti því bitrasta og langfleygasta spjóti. ADMÍRÁL PEARY REISTUR MINNISVARÐI Á GRÆNLANDI lingur, og báru tveir læknar j við fleiri tilfellum af þessu tæi, vitni um það, miða yrði því nema því aðeins að ungum dóminn með hliðsjón til þess. Lauk réttarfarinu með því, að dómarinn kvaðst eigi annað geta gert en að dæma honum þá þyngstu refsingu, sem lögin leyfðu — sjö ára fangelsi. Var svo farið með hann úr réttar- salnum og hann fluttur tafar- laust til fylkisfangelsisins að Stony Mountain, og hann lagð- ur þar inn á spítala. Að öllu samanlögðu er mál þetta, og önnur, er lúta að fjár- óreiðu fylkisins, orðin að því hneyksli, er eigi á sinn líka í allri sögu Canada. Pyrst er stuldurinn úr fylkisfjártiirzl- unni, er uppvís varð á síðast- liðnum vetri, með því að starfs- mennirnir klöguðu sig sjálfir, er nam rúmum $102,000. Hvort þar var um meira f jártap að j á, sem 18 mánaða fangelsi væri ræða eða ekki, var aldrei skýrt; hæfileg refsing fyrir $284,177.- frá. Næstur var þjófnaðurinn 18 þjófnað, hver myndi þá eiga úr fylkisbankanum, einnig fram | að vera refsing þessa manns? inn af þjónum stjórnarinnar og | Eg ætla að fríkenna yður og nú síðast stuldur háskólasjóð- láta yður lausan. í næsta skifti anna. þegar þér lendið í ógöngur, þá Almenningur segir ekki orð, eigið þér mikið til góða upp og kyr situr stjórnin eftir sem í þau óknytti, sem ?ér þá verð- áður. Það er víst um það: ið sekir um.'' "Manitoba baðar ekki í rós- um"! Þér fylgi gæfan bæði á láði og legi, og lán og snilli sé þér æ við mund. Við fimtugustu vörðu á æfivegi með vinum þínum áir þú um stund. Þó þefvís finni flöskubrot hjá steini og fjasi um, þér kemur ekki að meini. mönnum sé veitt eitthvað að gera, eða þá innganga á menta- stofnanirnar.'' Annað atvik kom fyrir. Ung- ur maður, er haft hafði á hendi féhirzlustörf, var kærður um þjófnað. Nam upphæðin tæpum tawa, hefir verið tekið til $2500.00. Var hann búinn að greina, og er nú dómnefnd vera nokkurn tíma í haldi áð- skipuð til þess að yfirvega þessi ur en mál hans kom fyrir dóm- ummæli Stubbs dómara og þær arann. En nokkru áður hafði mál sakir, sem hann ber á dóms- svipað þessu komið upp í rétt- málaráðherra. inum. En þar var upphæðin á þriðja hundrað þúsund dala, er stolin var, eða $284,177.18. Dómur var feldur yfir söku- dólgunum og þeir dæmdir í 18 mánaða fangelsi! Er nú dóm- ari kvað upp dóminn yfir þess- um pilti, sagði hann: "Með því að yfirrétturinn hefir litið svo Kristján. ÝMSAR FRÉTTIR. DEILUR STUBBS DÓMARA OG MAJORS DÓMSMÁLA- RÁÐHERRA. Um lengri tíma hefir verið grunt á því góða mili Stubbs County dómara hér í bæ og Ma- jors dómsmálaráðherra. Byrjaði knurr þessi um árið, þegar Mac- donalds erfðaskráin sæla var fyrir skiftaréttinum. Hélt Stubbs dómari því fram, að erfðabréfið sem tengdasonur Macdonalds lagði fram, væri falsað og neit- aði að veita því staðfestingu réttarins. Komu fram tvö erfða- bréf. t hinu fyrra eru ýmsum líknarstofnunum, er Macdonald hafði stutt, ánafnaðar stór- gjafir. Hafði Macdonald látið Ummæli þessi hvorutveggja voru hend á lofti í blöðunum. Mun dómsmálaráðherra hafa þótt nærri sér höggvið, og er Stubbs dómari því kærður fyrir dómsmálaráðuneytinu í Ottawa fyrir að hafa haft ósæmileg orð í dómafasæti um réttarfar fylkisins. Er það varð hljóð- bært að borin væri fram kæra á hendur honum við dómsmála- ráðuneytið, ritar hann afar harðort bréf, er hann birtir í báðum dagblöðum bæjarins, skýrir þar afstöðu sína, skýrir frá hvaða ofsóknum hann hafi orðið fyrir, og fer hraklegum orðum um dómsmálaráðherra og stjórnina yfirleitt. Kallar hann meðal annars dómsmála- ráðherra hið fyrirlitlegasta lög- fræði-skoffín, er skipar dóms- málaráðherraembætti þessa fylk ÞjóSverjar ganga af afvopnun- arstefnunni í Genf. Þýzka stjórnin hefir tilkynt forseta afvopnunarráðstefnunn- ar í Genf, að hún dragi fulltrúa sína til baka og taki ekki frek- ari þátt í þeim fundahöldum, með því að Þýzkaland sé eigi látið njóta jafnréttis þar við önnur ríki, er fulltrúa hafi á þinginu. Porseti afvopnunar- þingsins or Hon. Arthur Hen- derson, fyrv. utanríkismálaráð- herra Breta. Pyrir ráðstefnunni hafa legið meðal annara mála, tillögur Hoovers forseta, um að lækka herkostnað, sem svari fullum þriðjungi á ári, frá því sem verið hafi, jafnframt því sem eftir verði gefið með greiðslu á stríðsskuldunum. — Benti hann á, sem sanngjarnt virðist, að til lítilla nota komi þótt gefnar séu upp stríðs- skuldirnar frá veraldar ófriðn- um 1914—18, ef jafnmiklu eða meiru fé en þeim uppgjöfum nemur, sé varið til herútbúnað- ar, er leiði til heimsófriðar að nýju. Tillögur hans hafa verið ræddar og farið um þær mörg- um fögrum orðum á stjórn- það í ljósi við vini sína, að is.*' Ennfremur lýsti dómari hann ætlaði sér að minnast'því yfir, að nú sem stæði væri um sig fá samþykki hinna, til þess að mega hervæðast sem bezt. Er þessu fór fram, sló í deilu aðallega milli Þjóðverja og Prakka. Sem kunnugt er, hefir Þjóðverjum verið bann- aður allur herbúnaður síðan strfðinu lauk. Var það að und- irlagi Prakka. Krefjast nú Þjóð- verjar að fá órétti þessum hrundið, en Prakkar hafa stað- ið þar öndverðir á móti, enda ráða þeir mestu á fundunum. Afstöðu sína skýra Þjóðverjar með bréfi, er utanríkisráðherra þeirra, barón Konstantin von Neurath, sendi forseta þings- ins, Hon. Arthur Henderson. Þar segir meðal annars: "Aðeins ein úrlausn afvopn- unarstefnunnar er hugsanleg. Hún er sú að allar hlutaðeig- andi þjóðir séu skoðaðar sem jafningjar, og að hin sömu á- kvæði séu látin gilda jafnt fyr- ir alla og engin hlutdrægni sýnd í þeim efnum. Það er eigi sanngjarnt að ætlast til þess, að Þýzkaland geti tekið þátt í þeim samningsatriðum, sem snerta afvopnun, málið eða takmorkun herútbúnaðar, fyr en fultlrúum þess eru veitt hin sömu tilöguréttindi og fulltrú- um annara þjóða. Þýzka stjórn- in er eigi að síður sannfærð um það nú sem áður, að stór nauð- syn beri til þess að takmarka herbúnað þjóðanna, til þess að tryggja frið í framtíðinni. Pylg- ist hún því með öllum þeim til- raunum afvopnunarþingsins Bandaríkjastjórnin hefir lát- ið reisa minnisvarða af hinum fræga heimskautafara, Robert Edwin Peary aðmírál, á York- skaga norðan við Baffinflóa á Grænlandi. — Minnisvarðinn er standmynd allmikil, reist á há- um stalil fram við sjó, þar sem liggja leiðir norðurfara þeirra er sigla um nyrztu sund Græn- lands. Minnisvarðinn er 60 ft. hár og því sjáanlegur úr all- mikilli fjarlægð í hafi. Líknesk- ið ber hjálm á höfðu úr skygðu ryðvörðu stáh, er lýsir af sem ljósi, þegar sólar nýtur. Mynd- in var afhjúpuð 21. ágúst s. 1. af dóttur Pearys, frú Marie Peary Stafford. Að koma minnisvarða þess- um upp, var hin mesta þrek- raun. Fyrir því verki stóð Capt. Robert Bartlett norðurfari, og einvalalið steinsmiða og ann- ara handverksmanna, er stjórn- in sendi norður. Var myndin flutt, og efnið er til minnis- varðans fór, á skonnortunni Effie M. Morrissey. Þegar norð- ur kom safnaði Capt. Bartlett liði meðal Eskimóa til aðstoð- ar við smíðarnar. Voru þeir fúsir til þessa starfa, og voru hafðir til að færa efnið að stein- hleðslumönnunum, meðan á yerkinu stóð. Yfir 10,000 fer- hyrningsfet af timbri fóru í hleðslupallana, auk þess ógrynni af járni og fleira, er nota þurfti. Að verkinu loknu var efni þessu skift upp meðal Eskimóanna, er að vinnunni höfðu verið og þótti þeim fengur í. Sem kunugt er, komst Peary aðmíráll fyrstur manna á norð- urheimskautið. Er hann talinn frægastur allra norðurfara, er uppi hafa verið í Bandaríkjun- um. Margar tilranir var hann búinn að gera áður en honum tókst að komast alla leið. Hann var hinn fyrsti maður er komst fyrir norðurtakmörk Grænlands og sannaði með því að það væri eyja, og gat sagt til um sjávardýpi þar norðurfrá. Djúp- mælingar gerði hann við heim- skautið, og reyndist þar yfir 1500 faðma dýpi. Peary aðmíráll er fæddur í bænum Cresson í Pennsylvaníu 6. marz 1856. Lagði hann fyrir sig verkfræðinganám við Bow- doin College, og var veitt laut- inantsstaða í sjóflota Banda- rikjanna 1881. Árið 1884 var hann skipaður aðstoðarverk- fræðingur við Nicaragua skipa- skurðinn í Mið-Ameríku. Vann hann þar að landmælingum í 3 ár, en fékk leyfi sumarið 1886 til þess að ferðast norður til Disco-eyjar á Grænlandi. Var Náði hann þangað um vorið 6. apríl 1909. Heim kom hann aft- ur úr þeirri ferð 5. september. Var þá nýkominn frá Grænlandi maður að nafni F. A. Cook, er þóttist hafa komist alla leið norður á heimskaut á undan honum. Risu út af þessu deilur um tíma; fékk Cook ýmsa með- haldsmenn. En brátt kom í ljós, að frásögn hans var fölsuð, og þær athuganir, er hann þóttist hafa gert, tilbúningur einn. — Hélt Peary því heiðri sínum ó- skertum og þeirri frægð, að hafa fyrstur allra manna yfir- stígið þá erfiðleika, er frá önd- verðu höfðu varnað mönnum allrar vitneskju um hin yztu endimörk jarðar. HORFUR BATNA f SASK. Eftir skýrslum að dæma verð ur afkoma almennings í Sas- katchewan stórum betri á þessu hausti en hún var síðastliðið haust. Er nú ætlun stjórnarinn- ar, að taia þeirra fjölskyldna, er aðstoðar þurfi með frá því opinbera á þessum næstkom- andi vetri, muni eigi fara fram úr 9000, og að styrkveitingar muni eigi þurfa að nema sam- tals meira en einni miljón dala. Þegar þetta er borið saman við ástand fylkisbúa í fyrra, hefir mikið breyzt til batnaðar. Á síðastliðnu ári varð stjórnin að leggja 57,000 fjölskyldum til fæði, klæðnað og fóður handa skepnum. Nam framlagið rúm- um $18,000,000. Á þessu vori lagði stjórnin til útsæði ofan í 8 miljón ekrur af landi, en á næsta vori er búist við að eigi þurfi að leggja til meira en sem svarar ofan í 100 þúsund ekr- ur. Þá er búist við að um 90% af bændum muni geta greitt skatta sína á þessu hausti, út- sæðislán og bindaratvinna, er stjórnin lánaði þeim. Sjálf býst stjórnin við að geta jafnað svo útgjöldum, að enginn tekjuhalli verði. Uppskera í fylkinu er búist við að verði til jafnaðar um 18 bushel af ekrunni. Frá sex til átta hundruð járnbraut- ar vagnhleðslur af korni eru nú fluttar út úr fylkinu á degi hverjum, auk annara afurða, er allmiklu verði nema.. Flest- ar sveitir hafa lækkað skatta að mun, og er það spor í rétta átt, svo almenningur fái fljót- ara rétt við. Eru það skattarnir sem komnir voru upp úr öllu viti, bæði þar og annarsstaðar, sem reynst hafa þyngsti bagg- inn þessi kreppuár. MERKUST VITASMÍÐI í VERÖLDU. Sænska verksmiðjufélagið Aga það fyrsta norðurför hans. - -I hefir lokið smíði á hinum merk- málamanna vísu, en að öðru leyti fengu þær engan byr. — | með fylstu samúð, sem miða í þessara stofnana í erfðaskrá sinni. Töldu þvi margir að hér hér í fylki tvennskonar réttlæti, gilti annað fyrir fátæklinginn mundi vera að ræða um hið,og hitt fyrir þann ríka. rétta erfðabréf. Leit Stubbsj Klögumál dómsmálaráðherra, dómari og þannig á líka. Hitt segja síðustu fregnir frá Ot- Er þær voru úr sögunni, kom til greina hve miklu fé skyldi varið til herútbúnaðar, og hve miklu hverri þjóðinni skyldi sérstaklega leyft að verja til þeirra hluta. Eigi var um það spurt, hvort það fé væri til eða með hvaða hætti því yrði safn- að. Allar eru Evrópuþjóðirnar hræddar hver við aðra, og kom það í ljós í ræðum fulltrúanna. þá átt. En á niðurstöðu þingsins gagnvart ofan- greindum atriðum, velta af- skifti hennar og þátttaka í fundahöldum framvegis.'' Séra Þorgeir Jónsson, sem þjónaði Sambandssöfnuðunum í Nýja tslandi fram á vorið 1930, en hvarf þá heim aftur, hefir verið skipaður skólastjóri vði þó undir rós væri talað. Vill hver ungmennaskóla í Hrútafirði. Árið 1891 efnir hann til fyrsta leiðangurs til Norður-Græn- lands, en þangað fór hann 9 ferðir alls fylgdist þá kona hans með honum. Er hún hin fyrsta meðal hvítra kvenna að leggja upp í heimskautaleiðangur. Höfðu þau vetrarsetu við Ingel- feldflóa. Um vorið fór hann á- samt ungum Norðmanni, er með honum var, Eyvindi Astrup, yf- ir Grænlandsjökla niður til hinn ar eystri strandar. Til baka aft- ur fóru þeir sömu leið, norðan við jökulbuhguna og komust þar að norðurtakmörkum lands ins. 1893 leggur hann upp í hinn annan leiðangur, og fylgist kona hans þá enn með. Fædd- ist þeim þá dóttir þar norður- frá, sú hin sama er nú afhjúp- aði minnisvarða föður síns. í síðasta leiðangrinum, er haf- inn var 1908, komst peary alla leið til norðurheimskautsins. asta vita, er reistur hefir verið í veröldu. Tók það að sér vita- smíði þessa fyrir Brazilíustjórn- ina fyrir nokkru síðan. Vitinn er reistur á háum kletti eða eyðiskeri í eyjahverfi því, sem nefnist Penados de Sao pedro e Sao Paulo, við norðurströnd Brazilíu. Er viti þessi settur aðallega til leiðbeiningar lotf- skipum. Hann er á aðalflugleið þeirri, sem farin er frá Norður- Ameríku og suður. Vitaljósin eru hin heimsfrægu Agaljós, er sænski vísindamaðurinn og Nó- belsverðalaunahafinn Dr. G. Dalen fann upp. Misti Dalen sjónina við þær rannsóknir sín- ar, er hann var að mæla hve mikinn gasþrýsting þyrfti til að framleiða ljós þetta. Ljósun- um er þannig fyrir komið að þau slokkna af sjálfu sér að morgni fyrír áhrífum sólar- geislans, en kvikna að kveldi Prh 4 B bte.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.