Heimskringla - 21.11.1945, Blaðsíða 1

Heimskringla - 21.11.1945, Blaðsíða 1
We recommend loi your approval our // BUTTER-NUT LOAF // CANADA BREAD CO. LTD. winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. ittðl&» vVe recommend for your cxpproval our // BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. LX. ÁRGANGUR WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN, 21. NÓV. 1945 NÚMIER 8. FRETTAYFIRLIT OG UMSAGNIR Atóm sprengjan enn 'Fundur þeirra Attlee, Tru- "ians og Kings í Washington ætti að útrýma nokkru af óttan- um, sem ríkjandi mætti ætla að væri víða, af hávaðanum að ærna, út af atómsprengjunni. Það sem þeir komu sér saman um, var að veita öðrum þjóðum tækifæri á að kynnast gerð atóm- sprengjanna með sér. En það á- lltu þeir að yrði að gerast með því moti að fela ráði Bandaþjóð- arma umsjána og það skipaði vís- mdanefnd til að hafa gætur á meðferð hennar og að hún yrði ekki notuð sem vopn í stríði. Á ^óti þsssu á svo það að koma, að nefnd þessari verði af öllum °ðxum þjóðum tilkynt hver ný uPPgötvun, sem að stríði getur !otið. Þetta virðist nú ætti að nægja. ¦^n það er þó óvíst að það nægi °ilum þjóðunum, sem eftir upp- tysingum um þetta efni bíða með svo mikilli óþreyju. Meðan Al- Pjoðaráðið er að koma þessari u&fnd á fæturna, gæta Banda- rikin, Bretland og Canada leynd- armálsins. Sú athugasemd hefir við þessa raðstöfun verið gerð af Dorothy Thompson, að Alþjóðaráðið sé ^kki sjálfu sér ráðandi, og eitt atkvæði á móti gerðum þess eða aformum, nægi til að fella þau. **etta mun satt vera. 1 heimin- Urn er nú enginn sér ráðandi, nema hinir stóru þrír. Og við Pví verður ekki mikið gert. Alt í uppnámi Á Frakklandi er stjórnarfars- iega alt í uppnámi þessa stund- ina. ^e Gaulle bráðabirgðaforseti Sagði s. 1. föstudag stöðu sinni lausri. í*etta skeði fjórum dögum eft- lr að hann hlalut forseta stöð- una og var falið að koma fótum Undir fjórða ríkið. Eftir er nú að vita hvað þingið Serir við uppsögn hans. En það íréttist bráðlega. Það er eftir þeim haft, er De ^ulle þekkja, að hann muni, 11 að honum er lagt, reyna enn að mynda stjórh. Það hefir ekki ekist til þessa og er orsökin til Pess að hann býðst.til að rýma forseta-stöðuna. ^röskuldur á leið hans þar, 0ru kröfur kommúnista um að a einhverja af sínum mönnum ^neiri stöðurnar í ráðuneytinu. ^að vildi De Gaulle ekki og yjrðist ekki lagt það vel út. — 0rnmúnistar fóru fram á að fá •nann úr sínum flokki í eina af *rri stöðunum: utanríkis-, her- ala- eða innanríkisráðherra- °°una. Þar sem kommúnistar ru fjölmennasti flokkurinn á ^ginu, virtist þarna ekki farið ram á neitt órýmilegt. ^afvirkjun Manitoba ^afvirkjun Manitoba gengur ekki greiðlega, þó reynt sé alt, Sern unt er að flýta henni. Skort . a virum og öðru, veldur mik- U1i töf. , lok þessa árs var áætlað að . *gt yrði að koma rafleiðslunni n á 660 sveitaheimili og um U í þorpum. Voru þorpin í rgum efnum reiðubúin að §g]a féð fram fyrir leiðsluna sín frá aðalleiðslunni, sem endurgreidd yrði þeim að vísu, n það kemur ekki að notum, lns og á stendur. Helming heimilanna í sveitum úti, er lokið, en þessa stundina er nálega ekkert hægt að hafast að, vegna skorts á ýmsu efni. Um 40 af þorpunum bíða einnig leiðslunnar. Starfinu verður þó haldið á- fram í vetur. Raforkusala hefir aukist frá því á s. 1. ári alt að 20%. ÚR ÖLLUM ATTUM Síðustu fréttir frá Frakklandi herma, að þingið, að kommún- istum frátöldum, hafi beðið De Gaulle að halda áfram forseta- stöðunni og reyna enn að mynda stjórn. Þinghöllin var umkringd af vopnuðum vörðum. Horfir þarna ekki friðsamlegar en ann- ars staðar í heiminum. * * * Við rannsókn sem fór fram um' hvort viðskiftasamtök ættu séri stað milli iðjuhölda í Canada og | annara landa með það fyrir aug- i um, að halda uppi verði, kom í | ljós, að slíkt hefir viðgengist og í! svo stórum stíl, að erlendum við- skiftum hefir háð og atvinnu- leysi; lækkun tolla álítur stjórn- in ráðið til að koma í veg fyrir þetta. Það verður víst gert eða hitt þó heldur. * * * Búist er við að þeir Attlee, Truman og Stalin eigi bráðlega fund með sér. * * * Josef A. Meisinger, leynilög- regluyfirmaður þýzkur, var fluttur s. 1. laugardag í flugfari frá Californíu til Frankfurt í Þýzkalandi. Hann verður yfir- heyrður þar með öðrum Þjóð- verjum. Hann var handtekinn í Japan og er sagður sekur um að hafa gefið skipun um að drepnir væru 100,000 Gyðingar í Varsjá. Hann er öðru nefni nefndur "slátrarinn frá Varsjá." * * * Tékkneskur fangi í Dachau fangaverinu á Þýzkalandi skamt frá Munich, var kvaddur til að bera vitni um meðferð fanganna af herrétti Bandaríkjanna í Þýzkalandi s. 1. laugardag. Fang- inn var læknir og heitir Franz Blahan; hann var í verinu frá 1941 til 1945. Fjörutíu Þjóð- verja var verið að yfirheyra. — Sagði læknirinn að Þjóðverjar hefðu drepið 3000 rússneska fanga í verinu og marga á hinn hryllilegasta hátt. Hann benti á fjóra Þjóðverja í dómsalnum, er hann kvað frumkvöðla hafa ver- ið að þessu; roðnuðu þeir í and- liti, er þeir heyrðu sögu læknis- ins. Sumir Rússarnir voru drepnir með gasi, aðrir með til- rauna vísindaaðferðum, sumir sveltir í hel, aðrir lamdir, lim- lestir og píndir. * * * Barón Nathaniel Rothschild tilkynti nýlega, að hann hefði gengið í verkamannaflokkinn á Bnetlandi. Er hann sá eini af þessum kunna auðmannsættlegg, sem verkaflokki tilheyrir. Rothschild er 35 ára; hann ef vísindamaður og kennir við Camibridge háskóla. Honum kvað ætlað sæti í lávarðadeild þings- ins. * * • King-stjórnin mun ráðin í því, að fella nýju tollahækkunina úr gildi, sem getið var fyrir skömmu um í fjármálaræðu stjórnarinn- ar, og nam 20% á stálpípum, die- sel-vélum o. s. ffv. Bréf til kjósenda í annari kjördeild Kæru vinir: Kjörtímabil mitt í skólaráðinu er nú úti, og eg verð nú í þriðja sinn, að leita til kjósenda í annari kjördeild borgar- innar fyrir endurkosningu í kosningunum sem fara fram á föstudaginn, 23. nóvember og vona að eg megi eiga von á hinum sama ágæta stuðningi, sem menn í þessari kjördeild hafa áður veitt mér. Eg hefi nú verið í skólaráði í Winnipeg s. 1. þrjú ár; á þeim tíma hefi eg gert tilraun til að styðja þau mál og koma iþeim í framkvæmd, sem mér hefir fundist vera börnum þessarar borgar mest í hag, og tryggja framtíð þeirra bezt, frá sjónarmiði fræðslumálanna. Framtíð þjóðarinnar byggist á æskulýðnum og hæfileikum hans. Dýr- mætustu auðæfi nokkurar þjóðar, eru börn hennar. Það bezta sem hver þjóð getur veitt börnum sínum, og á sama tíma trygt framtíð sína, er uppfræðsla og mentun. Engin þjóð getur gert ráð fyrir bjartri eða framtakssamri framtíð, ef að uppfræðsla barna er látin víkja fyrir öðrum kröfum. Hafi börnin mentun, þá hafa þau lykil að allri fullkomnu. Eg held að eg gæti verið mentamálum þessarar borgar að góðu liði og hefi þess vegna leyft að útnefna mig aftur í skóla- ráðið. Þessvegna leita eg stuðnings og bið alla kjósendur í Iþessari kjördeild að greiða atkvæði með mér og flokksmanna minna, eins og getið er um á öðrum stað í þessu blaði. Eg þakka traustið og tiltrúna, sem mér hefir verið sýnd er eg var kosinn í skólaráðið í fyrsta og annað sinn, og vona að mega enn verða aðnjótandi þeirrar tiltrúar og trausts. Með vinsemd og virðingu, Yðar einlægur, jer nú allt sem eg hef að færa þér, og má vel vera að þú kannist við þetta allt. Þessi seinasta ráð stöfun íslensku stórnarinnar virðist að mínu viti talsverð stórnkænska, því að vitanlega hlytur að koma til varanlegra yfirráða útlendinga á Islandi eins og málum er nú komið. Héðan af Harvard eru engar serstakar frettir að segja. Við Rússland er í þann veginn að viðurkenna Argentínu og við- skiftasamband við landið. * * * I Winnipeg hef ir 24 nýjum lög- reglumönnum verið bætt við lið- ið sem áður var; eru þeir allir hermenn, er verið hafa minst 5 ár í stríðinu. Hafa þeir notið 3ja mánaða þjálfunar í starfinu. Alt eru iþetta ungir menn og með miðskóla mentun að minsta kosti. Verður starf fyrir 100 fleiri á næsta ári. Fjöldi aldr- aðra hætta þá störfum. * * * Setulið Rússa og Bandaríkja- manna í Tékkóslóvakíu, er að flytja burtu úr landinu. Með stjórn landsins þar kvað alt í lagi. * * * I Luenburg í Þýzkalandi fann herrétturinn brezki Josef Kram- er, "dýrið frá Belsen", sekan um illa meðferð fanga í Belsen og Oswiecin fangaverunum. Tutt- ugu og níu af gæzlaliði hans voru einnig fundnir sekir. Fjór- tán voru sýknaðir, þar á meðal 5 konur. Réttar-rannsóknin hef- ir staðið yfir í 9 vikur. YfVr Kramer og 10 öðrum hefir verið kveðinn upp líflátsdómur. Um hegningu annara sem sekir fundust, er ekki kunnugt. * * * Verkfallið í Ford-verksmiðj- unum í Windsor, stendur enn yfir; það hófst fyrir tveim mán- uðum, eða 12. sept. Um 10,000 í verksmiðjum þessum eru frá vinnu og eflaust eins margir haf a víðsvegar hætt vinnu í sam- hygðarskyni. Eitthvað eru þó betri vonir um að sakir verði senn jafnaðar en áður. BRÉF TIL HKR. 381 Harvard St., Cambridge 38, Mass. 16. nóvember, 1945. Kæri Stefán Einarsson: Eg er ekki viss um að þú hef ir seð Bandaríkjablöð er birt hafa 1 University of Toronto Quart- firly, júlí 1944, minnist próf. Watson Kirkconnell á sögu Is- lendinga í Vesturheimi. Segir hann meðal annars: "Þetta þýð- ingarmikla verk sem hr. Þor steinsson hefir tekið sér fyrir hendur, er í miklu stærri stíl en nokkuð (samskonar) sem önnur þjóðfélög nýlega sezt að hér í Canada hafa ráðist í; stíllinn cg erum hér fimm Islendingar, fer allur frágangur sómir höfundi eg væntanlega heim upp úr ný- ári, en tveir aðrir fara næsta sumar. Yfirleitt liggur straum- urinn heim aftur, þótt auðvitað séu alltaf einhverjir á leiðinni vestur til viðskifta eða náms. Vertu sæll, þinn Gunnar Norland SAGA ÍSLENDINGA 1 VESTURHEIMI Nú er þriðja bindi af Sögu Is- lendinga í Vesturheimi, eftir Þ. Þ. Þorsteinsson komið út, og f jallar einungis um sögu Nýja Is- lands. Er þetta stór bók, í sama broti og fyrri heftin, en á fimta hundrað blaðsíður (407 + 12). Fylgir uppdráttur á einni blað- síðu framan við söguna sjálfa, sem sýnir legu eldri bygðanna nákvæmlega, — vegalengdir, Township og Range. Mun þetta vera hinn eini uppdráttur sem þannig hefir verið gerður af hinu "forna" landnámi Islend- inga í Nýja íslandi. Einnig á sömu mynd er önnur lítil í horni, til að skýra leiðina úr nýlend- unni til Selkirk og Winnipeg, á- samt Rauðá og Rauðárósum. 1 þessu bindi birtist í íslenzkri iþýðingu gerðri af höfundinum, ræðan sem Dufferin lávarður fréttir um ágang Bandaríkja-^ héh er hann heimsóttj þessa ís manna og Russa a Islandi sem er samtímis velþektur sem skáld og sagnfræðingur." Þessi bók er nú til sölu og er verðið fimm dollarar. Þetta bindi er um 70 blaðsíðum stærra en annað bindi og verður því nefndin að setja það hærra verði. Þetta er bezta jólagjöfin sem þér getið valið sjálfum yður eða vinum og kunningjum. Þeir sem önnuðust útsölu á öðru bindi, eru nú vinsamlega beðnir að láta nefndina vita sem fyrst, hvað mörg eintök þriðja bindis þeir vilji láta senda sér til útsölu. Þess má geta hér að íyrsta og annað bindi eru alger- lega uppseld. Nefndin álítur að þetta bindi seljist ekki síður en hin — og helzt betur, — og þess- vegna voru prentuð 2500 eintök af þessu þriðja bindi. Skylt er nefndinni og ljúft að þakka þá miklu hjálp sem hún hefir hlotið frá Mentamálaráði Islands við útsölu sögunnar heima á Islandi. Mentamálaráðio hefir nú þegar beðið að senda heim 1,300 eintök þriðja bindis. Útsölumenn sendi pantanir sínar til J. J. Swanson, 308 Avenue Bldg., Portage Avenue, Winnipeg, Canada. Aðrir sendi pantanir eða snúi sér til þessara útsölumanna eða félaga. Sendið fimm dollara og nýlega, og vil eg því benda Þér. sett niður orðrétt bygðalögi á eftirfarandi fréttastufa um þessi mál. Eg tel víst, að Vestur- Islendingum muni þykja þeir fróðlegir. Drew Pearson ritar nýlega í "Washington Merry-go-round" (column), að (imperialismi) þó einkum Banda lenzku nýlendu. in sem svo mikið lof hafa hlotið hvenær sem þeirra hefir verið minst. — Munu þó fáir af fjöldanum hafa haft tækifæri að lesa þau og yfirvega. Um hálft þriðja hundrað ný- yfirraðastefna'iendu bænda frá 1875—1890 er Bandaríkja- j minst sérstaklega í stuttum þátt- manna og þo einkum Banda-'um ríkjaflota í Kyrrahafi, hafi| Hér er sögu nýlendunnar hvað leitt til þess að Rússar krefjist| áhrærir kirkjumálum, menta- bækistöðva á Atlantshafi og þá malum! stjórnmálum, landbún- helzt á Islandi. Pearson segir, að aði> fiskiveiðum, félagslífi og bæði Bandaríkjamenn og Rússar | umbótum í nýlendunni yfirleitt, hafi beðið um bækistöðvar á ls-jiýst eins nákvæmlega og auðið landi, og vilja Rússar, að því er' er og aigeriega hlutdrægnislaust. hann hermir, fá þar veðurat-; Vestur-lslendingar munu kann- hugunarstöðvar — hvað svo sem ast við margt fleira sem minst það kann nú að merkja. New er a { bessu bindi> hvort heidur York "Daily News" segir sama • menn ^ má\eím, en þess sem dag, að Bretar vilji fá sinn skerf, skýrt verður fra j oðrum bind- ,, i bókin verður send póstfrítt: Einnig eru heri Tr., . _ __. *,_„ _ 1 Viking Press Ltd., 853 Sargent Ave., Winnipeg. Columbia Press Ltd., Sargent og Toronto, Winnipeg. Björnsson's Book Store, 702 Sargent Ave., Winnipeg. J. J. Swanson, 308 Avenue Bldg. Portage Ave., Winnipeg. J. G. Jóhannsson ef til skifta kemur á Islandi. um, þessa samstæða verks; því Þá las eg frétt um það í "Bost- til Nýja Islands komu svo marg- um daginn, aðir íslenzkir innflytjendur og Gebhart (R.,. voru þar lengur eða skemur. Og Einar Magnússon, forseti þjóð- ræknisdeildarinnar Brúin í Sel- kirk, var staddur í bænum s. 1. mánudag. Spurningu um hvernig þjóðræknisdeildinni gengi starf- ið, svaraði hann, að norður þar væru vandræðin mest að fá kennara í íslenzku, og sem til- finnanlegt væri þar sem hópur barna væri reiðubúinn að taka þátt í náminu. margir verða þeir einnig heima á íslandi sem hér sjá nöfn hinna og annara sem þeir þekkja eitt- hvað til. Þ. Þ. Þorsteinsson gerir alt vel sem hann tekur að sér að gera. on Traveler" þingmaðurinn Cal.) hafi borið fram þá tillögu, að Island væri tekið inn í Banda- ríkin sem 49. lýðveldið. Lóks birti eg þessa frétt orð- rétt upp úr "The Boston Globe" í gær, 15. nóvember: Ths goverment of Iceland, Hann hefir gert sitt hið ítrasta according to official sources in til að afla sér ábyggilegra upp- London, has indicated to wash- lýsinga þegar um efasemd hefir ington that it would be ready to verið að ræða; samt kunna hér discuss the granting of Icelandic að vera villur. bases to the United Nations Sec- ^ Fyrst ekki er hægt í svona út- urity Council but not to any gáfu að leiðrétta villur í sömu single nation. This was stated to bókinni og þær birtast, heldur í be the reply to the United næsta bindi, þá þykir bezt á því States, reported intrested in air fara að þær komi allar á einum and naval bases there. j stað í seinasta bindinu; eru því The air base the United States missagnir og prentvillur í öðru is said to want is at Reykjanes, bindi ekki leiðréttar í þessari about 30 miles from Reykjavík; bók, en fólk sem verður vart við it was built by the American meinlegar skekkjur, er vinsam- army during the war and is still lega beðið að tilkyhna þær ein- manned by American troops. i hverjum úr framkvæmdarstjórn Svo mörg eru þau orð. Þetta útgáfunnar. Dánarfregn Guðrún Þorvarðardóttir, kona Jóns Guðjónssonar, andaðist að heimili sínu í Mikley, 2. nóv. s. 1. Hún var fædd 10. nóv. 1878, að Hofstöðum í Borgarfjarðarsýslu. Foreldrar hennar voni Þorvald- ur Erlendsson og Sesselja Einars- dóttir. Sex börn hennar eru á lífi. — Útförin fór fram frá lút- ersku kirkjunni í Mikley, 16. þ. m. iSéra Skúli Sigurgeirsson jarðsöng. « * * Icelandic Canadian Evening School Um hundrað manns hlýddu á, fyrirlestur Dr. S. J. Jóhannes- sonar "Take a Trip to Iceland", þann 13. nóv., og 35 ungmenni hafa innritast í skólann. Séra R. Marteinsson flytur er- indi um Jón Sigurðsson, 27. nóv. í neðri sal Fyrstu lút. kirkju, sem byrjar stundvíslega kl. 8 e. h. Islenzku kenslan hefst kl. 9. Aðgangur fyrir þá sem ekki eru innritaðir, 25c. * * * Séra Halldór Johnson kom vestan, frá Wynyard í gær til bæjarins og hélt norður til Lundar samdægurs. í Saskat- chewan sagði hann í fréttum að þrír íslendingar hefðu látist ný- lega. Þeir eru Ari Guðmunds- son, Elfros; Jón Jóhannsson, El- fros og Bjarni Þórðarson, Leslie. Allir voru þeir aldraðir og verð- ur þeirra minst nánar síðar.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.