Heimskringla - 12.12.1945, Blaðsíða 1

Heimskringla - 12.12.1945, Blaðsíða 1
We recommend for your approval our // BUTTER-NUT LO AF " CANADA BREAD CO. LTD. Wmnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. ittgte. We recommend for your approval our // BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. WTNNTPEG. MTÐVTKUDACrNN' , 12. DES. 1945 NÚMER 11. FRETTAYFIRLIT OG UMSAGNIR er Fundur stórlaxanna 'Alt í einu kemur upp sú saga, að brír forustumenn heimsmál- 9nna, ætli að halda fund með sér fyrir jólin í Moskva. Fréttin að því leyti til óvænt, að Tru man forseti hafði ekki fyrir neitt ykjalöngu lýst því yfir, að hætt fkyldi um tíma við slíka fundi, peir reyndust oftast árangurs- htlir og nú væri bezt að alþjóða- íelagið (Untied Nations Organi- zation) tæki við og reyndi að Semja frið og taka ákvarðanir gagnvart þjóðunum sem undan °ki hefðu. verið leystar. Jafnvel bo alþjóðafélagið hafi hendur bundnar og hinir stóru þrír, geti ónýtt alt þeirra starf, er nú samt svo að sjá, sem þeim hafi Pótt vissara að koma saman áð- Ur> og gefa alþjóðafélaginu bend- lngu um hvaða leiðir skyldu farnar. Þetta er í fyrsta sinni, Sem hinir stóru þrír hafa látið Pokast fyrir nokkru valdi og er pað góðs viti. Þeir hafa nógu lengi elt hrátt skinn um hverjir raoa ættu þjóðunum, sem undan ofrelsisokinu hafa verið leystar, aðrir en þær sjálfar. Það er ^eira en tími til þess kominn, ao vald almenningsviljans fari að láta til sín taka og láti hina PrJá vita, að þeir séu ekki alt salt jarðar. Það er ekki neitt yelferðarmál í hugum almenn- ln§s, að svifta þessar þjóðir sjalfsákvörðunarrétti sínum, eh vera í þess stað beittar útlendu valdi, með viðskiftagróða ein- stakra manna einna að augna- miði. Slíkt ráðslag verður snn l0rdæmingarverðara þegar á það er litið, að margar hinna ófrjálsu Pjóða nú, eru í flokki stríðsbanda Pjóðanna, hafa með þeim barist °g sem hafa þeim mun meira á hnefarétti hinna illu kent, sem Þasr voru fámennari, en stærri stríðsaðilar þeirra. Ef stórlaxarnir á Moskvafund- lnum koma sér nú ekki saman Urn að veita þeim þjóðum, sem stríðsaðilar þeirra hafa verið, fult frelsi, eins og t. d. Hollend- lngar og aðrar vestur-Evrópu PJoðir nýlendum sínum í Austur- aifu, og Rússar og aðrar Evrópu "Jóðir, þeim þjóðum, sem úr neiJu voru heimt^ar með úrslitum stl*íðsins, er ekki neins friðar að ænta, að þessum fundi loknum 1 ^oskva, vegna þess, að meðan Pannig stefnir, sem nú gerir, eft- lr London-fundinn sæla, er tog- streitunni haldið áfram um að atla sér betri aðstöðu í næsta striði, sem að mun reka. — a° er enn sem fyr frelsið, Sem um er barist, og verður nr°pandans rödd, eigi síður eftir PVl> sem kynning manna í heim- lnum eykst og menningin út- breiðist. Ef hinir stóru þrír við- Urkenna ekki þetta, en togast ÍVrir sjálfa sig á um afstöðu til aida framvegis, verður enginn aranlegur friður samin og teinni villan verri hinni fyrri ri°ur án frelsis og sjálf sákvörð- Unarréttar smárra þjóða sem stórra, hefir aldrei blessast og blessast aldrei. Af stórþjóðun 111 prernur, er það aðeins ein, sem lýst hefir því yfir, að hún £refjist engra landa eða skaða- bota eftir þetta stríð; það er -^daríkjaþjóðin. Það er og BRÉF inn er eftir sem áður ofurssldur stríði. Á fundinum í Moskva verða aðeins þrír hinna stóru, þ. e. Truman, Attlee og Stalin. Full- trúar verða þar hvorki frá Frakk- landi né Kína. Er sagt að Stalin haf i ekki kært sig um þá og haf ði mál sitt fram í því efni. Lítið sýnishorn af tjóni síðasta stríðs Manntjónið: Innan Bretaveld- is 434,885 fallnir og tapaðir, 468,- 388 særðir (fram að 31. maí '45). I Bandaríkjunum fram að lokum japanska stríðsins 296,352 falln- ir og tapaðir, 651,168 særðir. Á Rússlandi fram að lokum Ev- -rópustríðsins 12 til 15 miljón borgara og hermanna fallnir og særðir. I Kína urðu 84 miljón manna að hrekjast frá heimilum sínum. ! Á Grikklandi voru 1,085 borg- j ir og þorp lögð í eyði (frá 1941 fram að marz-mánuði 1945). | Á Bretlandi var þriðja hvert | heimili skaddað eða eyðilagt. • Á Hollandi er sagt að 5 ár þurfi til þess, að koma akurlend- inu aftur í rækt, sem sjór flæddi yfir. í Belgíu kostar 50 miljón dali að gera við járnbrautirnar, sem voru þar eyðilagðar. 1 Rússlandi voru 71,700 borgir og þorp eyðilögð af sprengjum. Fram að 31. marz 1945, kostaði stríðið Canada 15 biljón dali. Fyrir það fé mætti byggja 8000 dala íbúðarhús fyrir aðra hverja f jölskyldu í landinu. Gera við hús fyrir aðra hverja fjöl- skyldu alt upp í 200 dali hvert, kaupa hverri fjölskyldu í landinu 1000 dala bíl, kæliskáp fyrir 200 dali, þvottavél fyrir 150 dali, radio fyrir 100 dali, ryksugu fyrir 50 dali, sauma- maskínu fyrir 100 dali, eldavél fyrir 150 dali, ný húsgögn fyrir 200 dali. HLÍN (Ársrit íslenzkra kvenna) Tuttugasti og sjötti árgangur af ritinu Hlín, sem Fröken Hall- dóra Bjarnadóttir gefur út, er nýkominn vestur. Er það sem fyr fult af fróðleik um starfsemi kvenna á Islandi og öðrum nýti- legum greinum. Teljum vér rit þetta ætti að vera kærkomið konum hér vestra. I því eru bréf frá konum um alt land er greina hvað kvenþjóðin hafist að í þágu hermilisiðnaðarins. Úr hvaða sveit heima sem konur hér vestra eru, sjá þær í ritinu hvað í gömlu átthögunum er nú að gerast inn- an samtaka kvenþjóðarinnar. í ritið skrifar fröken Halldóra í þetta sinn ágrip af ferðasögu sinni vestur um haf. Er Vestur- Islendinga þar minst og á þann 1028 Kincaid Road, Mt. Vernon, Wash., Kæri vinur: 1. des. 1945 Áður en eg lagði upp í þetta f erðalag lof aði eg þér að senda' Sólsetur línu til þín við tækifæri. Nú er| það tækifæri í garð gengið, ogr vil eg því leita að einhverju handa þér í herbergjum heila búsins. Vona bara að þau reyn- ist ekki öll tóm þegar til á að taka. Ferðalagið hefir gengið að ósk- um og að öllu leyti án slysa, en mjög ánægjulega. Lofaðu mér fyrst að láta í ljós hugheilt þakk- læti okkar hjónanna til vina okk- ar í Árborg og grendinni, sem kvöddu okkur með ágætri veizlu og vinagjöfum svo eftirminni- lega. Og vinahugurinn á bak við það alt saman var svo hlýr og einlægur, að minningin um hann mun aldrei fyrnast hvert sem leiðir okkar kunna að liggja í framtíðinni. Það var í hálfgerðu norðvest- an roki og kalsaveðri að við fór- um frá Winnipeg þ. 9. nóv. og lögðum leið okkar suður fyrir landamærin. Það hafði snjóað QYz þumlung daginn áður, svo útlitið var alt annað en glæsilegt. En þegar suður kom til Grand Forks lægði veðrið og snjórinn þar var einungis ofurlítið föl. Austur til Minnesota lá leiðin næsta dag og var þar alauð jörð, og eftir það sáum við ekki snjó fyr en vestur í Utah f jöllum þar, sem við lentum í dimmviðri um stundarsakir, rétt fyrir neðan himininn. Þá urðum við einnig að fara upp fyrir snjólínu í Ore- gon fjöllunum en þar höfðum við gott veður. Og á meðan eg er að skrifa um veðrið þá er bezt að skýra frá því að síðan við komum hér" á ströndina hefir rignt eitthvað á hverjum degi og loftið er oftast svo skýjað að sjaldan sér til sólar. Mun það þó ekki altaf vera þannig. Víða á þessu ferðalagi höfum við átt ágætum vinum að mæta og hefir það ekki lítið aukið á ánægju ferðalagsins. Eg fer ekki út í þá sálma að nefna neina sérstaka, en staðir þeir sem mér verða minnisstæðastir eru Min- neapolis, Rochester, North Platte, Neb., Salt Lake City, Spanish Fork, Portland, Seattle Morgunn L4gt á grunni gróandans græðist runnur veikur, er hátt á unnum andvarans albjört sunna leikur. Undir sól og eldlit ský inn í hlýja blæinn, ókum við um Albert Lea eftir miðjan daginn. í Wyoming Einhver leiðir Islending af æðri máttarvöldum. Nú erum við í Wyoming og vestur áfram höldum. Hjarðmenn Hvarf mér nautahjörðin sjálf, •er hér var í gær á rangli. Nú sé eg aðeins kálf, og kálf og kálf og kálf á stangli. Auðn Auðnin vekur í mér hroll með yfirliti fölu. Eg þarf að fá mér flösku eða poll msð fersku vatni og svölu. 1 Iowa Hér er útsýn yfrið grand og til beggja handa, við bláskóga um beitiland berar hríslur standa. Carl Goodman Þú að næsta koti kemst, koti, sem þú veizt um, en við hérna fyrst og fremst forsjóninni treystum. 1 Utah Sýnir morgunsólar gull sitt á tindum öllum, dásamlega dularfull dagleið, uppi á f jöllum. I Klettafjöllum Hágangurinn heldur vörð um heiðalandsins víða svörð, sandhæðir og sviðna jörð í svalheimstign og bænagjörð. Til Salt Lake City Hér í þessum djúpa dal, með dásemd alt í kringum um, fjallaborgin fagna skal frægum Islendingum. EINN AF HONG KONG ÍSLENDINGUNUM . Pte. M. J. Ólason Eg veit að þessi borg er allra bezt, bæði fyrir heimamann og gest. og svo Mt. Vernon. Lengra er Hún á sjálfsagt margt af ýmsu, nú ekki hægt að rekja söguna að j og mest sinni. En á nefndum stöðum öll-1 af morgu> er hvergi annarsstað- um áttum við mjög ánægjulegar j ar sezt stundir með ísknzku f ólki og töl- uðum hreina íslenzku. Ef mað- ur gæti það ekki, þa væri ekki mikið gaman að ferðast; því í raun og veru er alt ferðalag þreytandi, bæði fyrir líkama og sál. Og það vildi til að á ferða- l'aginu sjálfu milli þessara nefndu staða höfðum við með okkur Islending að heiman, Guðmund Hjálmarsson, þann er heimsótti Winnipeg fyrir stuttu, veg, að treysta mun skyldleika og hann kann vel að tala LS- > sem farið er fram á í At- ,antshafssáttmálanum. Meðan !ks frelsisanda verður ekki art í verki hjá hinum af stór- Xunum þremur, er ekki neins avinn lrigs að vænta og heimur- og vináttubönd landa eystra og vestra. Ritið kostað aðeins 35c og er eflaust ódýrasta rit eða bók sem hægt er á að benda. Mrs. J. B. Skaptason, 378 Maryland St., Winnipeg, annast söluna. Jóhannes Snorrason, flugmað- ur frá íslandi, kom fyrir skömmu til Winnipeg; hann hefir verið í Montreal að kaupa flugvélar; hefir hann keypt 2 Catalina flug- ur (er flytja 22 farþega) og fer í annari nú þegar heim. Hann lagði af stað frá Winnipeg í gær. lenzku, og þess nutum við í hans félagsskap. Höfðum við það- okkur til skemtunar að yrkja og skrifa alla leiðina og urðu þannig til um 60 vísur, flestar um ferða- lagið, og verður ef til vill eitt- hvað af þeim birt seinna. 1 þessu bréfi má þó senda nokkrar af þeim til gamans: 1 Nebraska í sumarveðri sallafínu >er siglt um Nebraska, vestur yfir Löngulínu Lincolns forseta.' 1 Spanish Fork Hugann fangar alt og eitt, í öllu, stóru og smáu, og mig langar ekki neitt yfir fjöllin háu. Utah-dalur Um fagra dali og fjöllin há fer mig nú að dreyma: aldrei fegri sýn eg sá síðan eg var heima. Undir fjallsins víða væng vetur og sumar mætast, og í dalsins djúpu sæng draumar fagrir rætast. Á öræfum, Oregon Þó vel sé stsyptur vegur nýr, virðist land í dái; öræfanna andi býr inni í hverju strái. Dagsetur Ennþá jörðin austur snýst, með efasemdir dagsins; vestrinu engin orð fá lýst með eldblik sólarlagsins. ÍEinn af íslendingunum, sem voru í Winnipeg Grehadiers her- deildinni í Hong Kong, leit inn á skirfstofu Heimskringlu s. 1. laugardag. Hann var þar fangi ásamt fleirum í 4 ár og er ný- kominn heim. Nafn hans er Metusalem John Ólason og í hernum var hann 'private'. Hann á heima í Pilot Mound, Man., og er giftur enskri konu. En for- eldrar hans voru Mr. og Mrs. J. M. Ólason, Hensel, N. D., og var hann á leið þangað ásamt konu sinni að finna þau. Fram að 1943 var Mr. Ólason í Hong Kong, en þá var hann sendur til japanskrar eyjar, er Oeyama (stóra fjall) heitir, í vinnu. Var vinnan afferming skipa, kolaburður o. fl. Þar var vsrið í einu fangaveri Japa. Og þaðan kom hann heim nú að stríði loknu. Á Hong Kong var sultarlíf svo mikið, að Mr. Ólason sagðist ekki hefði fyrirfram trúað, að nokkur maður gæti lifað á því. Hrís- grjón og bygg, soðið í gufu, var aðal-rétturinn og sjaldan neitt annað, utan súpu úr kartöflu- flusi eða kálgrasi. Eftir að í verið kom, var stöku sinnum fiskur og kjöt á borðum, en ekki neitt fram yfir það að við héld- um kröfutm við vinnuna. 'Vinnutíminn var átta stundir á dag. Af framkomu Japa, er þeir umgengust, lét Mr. Ólason ekki illa, ef ekki bar út af í neinu. En ef þeim fanst, að alt gengi ekki að þeirra vilja við störfin, var skrattinn vís. Um skemtun var ekki neina að ræða eða nokkuð, sem til daga- munar gat talist. — Við skrið- um í rúm okkar að kvöldi. __ Sunnudaga, jafnt og aðra daga var unnið, enda er mánudagur hvíldardagur í Japan. En hann náði ekki til fanga, nema ef kalla mætti hálfan dag einu sinni >eða tvisvar í mánuði, ef vel lá á Jöpum. "Það er tilbreytingarlítið líf að vera fangi í f jögur ár. En við gerðum það með okkur, Canada- menn, að Japar skyldu aldrei fá bælt okkur andlega, eða kúgað," sagði Mr. Ólason. Fimm Islendinga sagði Mr. Ólason verið hafa fanga í Hong Kong. Voru þeir auk Njáls Bar- dals, og Carls Johnson, sem heim eru komnir, Theodor Johnson (bróðir Carls Johnson), en hann dó rétt áður en af stað var haldið heim og maður, sem Böðvar Ólafsson hét, frá Portage La Prairie, Man., sem ekki hefir frézt af og líklega er dáinn. Mr. Ólason er burðamikill og þreklegur á velli. Hann sagðist hafa lézt um 65 pund. Hann er þó hinn hressilegasti í viðmóti og karlmannlegasti, — vegur lík- legast um 200 pund, en "að ná sér væri hann ekki alveg enn bú- inn," sagði hann. Hann sagði engin vandræði að komast af með ensku í Japan; hún væri fyrsta erlenda málið sem þar væri kent. Drengir og stúlkur í hærri deildum barna- skóla gætu vel bjargað sér í ensku. Honum var sjaldan misdæg- urt, nema á leiðinni heim fyrst í stað, vegna þess, hveð menn voru góðir við f angana og tróðu miklu í þá af ísrjóma og öðru lostæti. En jafnvel það hefði hann stað- ist eftir fyrstu dagana. Á Oregon-fjöllum Efst á tindum Oregon anda vindar hljóðir; jólamynda millión munans kynda glóðir. Dimmviðri Skefur mjöll um heiðahjarl, hleður öllu í raðir; yfir fjöllin ekur Carl, eins og tröllafaðir. Vetur í Oregon Fjalli hljóðu fögnuð lér fegurð óðarsalsins, gegn um móðu er sjónin sér sumargróður dalsins. 1 huga glöðum sálm eg syng, um sælu vetrardagsins, akra græna alt í kring og yndi sólarlagsins. Columbia-dalur Um hrikalegan hamrasal, af hæðum vötnin falla, með árskyngni í undrasal, inn á milli fjalla. f Portland Yfir f j allsins. eyðigeim inn í græna skóga, við erum komin heilu heim ítil Hafnarlandsins frjóa. ingja þar. En þar verðum við ekki nema stuttan tíma, og þá förum við suður hingað aftur og þá seinna til Seattla, þar sem við hyggjumst að dvelja eitthvað upp úr nýárinu. Beztu kveðjur til kunningj- anna. Þinn einl., S. E. Björnsson Er þetta víst nóg að sinni, og ekki við það bætandi. Ferðinni er nú heitið norður til Vancouver Mr. og Mrs. Hallur Jónsson frá Víðir, Man. komu til bæjar- ins s. 1. mánudag. Þau voru að 'vitja systur Halls, Mrs. Ragn- heiðar Goodman, frá Langruth, er hér hefir legið á sjúkarhúsi og er á batavegi. « * * F.O. F. S. Johnson, (í R.C.A.F.! sonur Mr. og Mrs. Eggert John- son, 939 Ingersoll St., Winnipeg, kom heim úr hernum 23 nóv. Hann hefir verið í stríðinu hand- an við höf víðsvegar og síðast í Burma á Indlandi. Kona hans og sonur, sem hann hafði ekki séð, foreldrar og aðrir voru á járnbrautarstöðinni að bjóða flugmanninn velkominn heim, eftir þriggja ára burtuveru. Mr. Johnson víkur hér að sinni fyrri atvinnu í bænum. * * * Ágúst Eyjólfsson, fyrrum á Otto, biður Hkr. að geta þess, að hann sé fluttur til Lundar og óskar að vinir hans er skrifa honum, sendi bréf in nú til Lund- bráðlega í heimsókn til kunn-' ar, Man.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.