Heimskringla - 19.12.1945, Blaðsíða 1

Heimskringla - 19.12.1945, Blaðsíða 1
We recommend for Your opproval our BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. iltglft* We recommend tor your orpproral oor II BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. LX. ARGANGUR WINNTPEG, MIÐVIKUDAGINN. 19. DES. 1945 NÚMER 12. Óskin dýrðlega og öllum meiri: GLEÐILEG JÓL! NÚVERANDI TÍMAMÓT Sérhver frelsis athöfn unnin — öllum þó ei verði ljóst — glæðir heita gleðistrauma gegn um heimsins særða brjóst, svo að þræll í fjötra færður, finnur vöxt í eigin sál: innra f innur himinhelga hræring, eins og kvikni bál; heyrir tungur ótal alda — uppreist vekur þeirra mál. Gegn um veggi hreysa' og halla heyrast drunur, falli spá, þegar tímans bylgjur bifa brotdæmd virkin til og frá; þegar heimi sterkar, stórar stefnur fæðast, kvikna bál, horfast þjóðir hvast í augu hljóðar, eins og skorti mál, — framtíðin við frelsi getur fullkomnari' og stærri sál. Eins er þegar ilskan hefir einhvern myrtan gæfuvörð, þá er líkt og bylgjur berist böls og hels um alla jörð. Kvalinn þræll í fjötra færður finnur samhygð drotni hjá: grátnum heitu hrygðar tárin hrynja stöðugt jörðu á, unz það lík, sem ei var grafið, endurrís með heiða brá. Allra manna er sálin sama, sama hvöt um alla jörð, meðvitund hins rétta og ranga ræður allri drottins hjörð. Hvort menh vita' eða vita ekki vakir öllum sama þrá: smán og sómi, sorg og gleði sama' er öllum jörðu á, hvemig sem þeim höfin deila, hvar sem drottinn skapar þá. Öllum mönnum, öllum þjóðum einhvern tíma dæmist það milli ills og góðs að greina, ganga' í lið á kjörnum stað. Yfir lífsins eyðimerkur enn þá drottinn leiðir mann: Nýrri tíma nýjum stefnum nýja spámenn sendir hann. — Hver, sem myrkramerkið valdi, myrkur sér um eilífð vann. Heyr mig, þjóð mín, hvoru megin hels eða lífs er stefna þín? Verður, þjóð mín, þér að treysta þegar stríðsins lúður hvín? Þó að lýgi máttur magnist, meiri' er styrkur sannleikans: Einn í dag þó útlegð þoli, eykst í framtíð vegur hans; honum völd og vegsemd bjóða verndarenglar fólks og lands. Lítið yfir liðnar aldir, ljósberarnir sjást þar enn: Minnið geymir ekbeirt annað, aðeins þessa fáu menn. — Enginn heyrði orð í rétti, enginn skeytti um grát né kvein; valdsmenn fólkið fyrirlitu, fyrir brauð þeim gáfu stein. — Þá var seint að þykjast vakna þegar dómsins lúður hvein. Drottinn stundum sýnist sofa. — Sagan greinir stærsta morð þegar móti myrkravaldi máttugt glímdi lífsins orð. — Sannleik altaf gálginn geymir, gistir lýgin valdastól, lýsir þó frá þessum gálga þjóðfrelsinu vonarsól. Drottinn birtir bak við skuggann börnum sínum vernd og skjól. Enn er tæpast unt að reikna ávöxt þess, sem nú er sáð, eða hvernig veikir vöðvar völdum geti' og sigri náð; — þó á sálin opið eyra: Yfir sölutorgsins gný véfrétt heyrir eilífs eðlis, Eftir JAMES RUSSELL LOWELL Ort í desember 1845. — enginn getur varnað því. — "Hver sem hygst við synd að semja, selur börnin þrældóm í". Þrældómur; Sá þursinn verfli þeirra allra, er myrkrið skóp; þjóðir heyra' af þeirra völdum þúsund alda neyðaróp, þrældómur! Já, þeirra verstur, þar er sálin tinnuhörð; hann 'hefir úthelt banablóði bókstaflega' um alla jörð, fagnandi til fjár hann gerir frjálsa menn að þrælahjörð. Glæpahugsandi glirnum rennir gleiður yfir höf og lönd: Ef hann kynni' að fjötra fleiri fanga í sín þrælabönd; viðurkennir ekkert annað — ekkert nema hnefarétt. — Eigum við að vísa honum veginn á þann helga blett, þar sem blessuð börnin okkar broshýr þekkja enga stétt? Sá sem fylgir sannleikanum svívirtum með ekkert lið, sá er maður, hinn er heigull hann sem aðeins kannast við þegar engar þrautir mæta, þegar alt á móti hlær. — Meðan stríðið stendur yfir standa allir heiglar f jær, þar til Krist menn krossfest hafa, koma þá — með grímur tvær. Fáir spámenn fyltir eldi fæddust inn í þennan heim. — Er þeir fyrir fólkið börðust, fólkið henti grjóti að þeim. En þeir sáu samt í framtíð sigurmerki færast nær. — Jafnvel meðan aðeins einum ærlegt hjarta í brjósti slær vaka á himni vonarstjörnur, valdi drottins lúta þær. Stöðugt lýsa brennu bálin. — Blóðug sporin sé eg enn, þar sem Kristur kross á herðum kvalinn bar fyrir seka menn. — Þokast áfram hærra' og hærra — hversu f ár sem skilur það. — Nálgast sérhver nýfædd kynslóð nýjan höfuðskeljastað. Þó að verki finnist fáir, fullkomnun það stefnir að. Mannkyn þroskast, þokast áfram: — Þar sem píslarvott í dag sjáum standa — sézt á morgun sekur Júdas. — Breytt um hag. —; Langt í fjarlægð fram sést krossinn, fljúga neistar, kulnar glóð. Þyrping — horfin gærdagsgrimdin — grætur nú og stendur hljóð. Hrifsar ösku hver sem getur: helga minning sinni þjóð. Hetj a' að reynast eins er auðvelt og að vera latur þræll feðra sinna frægðarsagna, fylgja þeim og teljast sæíl. — Sumir ljós hins liðna tíma lofa' og dýrka' í allri mynd, þó að vita vorra daga víti þeir og kalli synd. Alt hið gamla' að elska — hið nýja alt að hata, er fordild blind. Vegryðjendur vorra daga voru menn, sem áttu þor; stefndu fram, en ekki aftur, um það vitna þeirra spor. Fram og gegnum lýðsins leiðir liggur braut hins djarfa manns; stefnuviss hann vörðum markar veginn til hins nýja lands; hægt og seint þó verkið vinnist, vonir fylgja sporum hans. Tugthús, gálgi, eldur, öxi aldrei gátu sannfært hann um þá speki að greiðri götur gætu móðgað skaparann. Feður okkar forðum sigldu fleyi yfir reginsjá hrundu' af stað með sterkum vilja stærstu von, sem jörðin á. Eigum við að heita heiglar huglausir og svíkja þá? Spámenn voru á báli brendir, breyting öll í fæðing svæfð; aska þeirra riú er notuð: nýrri ljós með henni kæfð. Eigum við að una slíku? eigum við að taka þátt í þeim grimdarglæp að ræna grafir þeirra' um miðja nátt? ljósi, sem þar lýsti, að stela? lauma svörtu ofan á grátt? Stelast svo með stolna ljósið, stinga því í bálköstinn, sem að blindir bræður hlóðu? brenna nýja spámanninn? Nei og aftur nei við segjum, nú skal kveða annan brag: Nýja siði nýjar stefnur nýir tímar heimta' í dag. Nú skal lífsins sálmur sunginn, settur undir fegra lag. Brautin liggur upp og áfram, ef þú leitar sannleikans; þeir sem rétti' og frelsi fagna, fylkjast undir merki hans. Fylgjum dæmi feðra vorira — fortíð þeim að baki stóð. — Æstan vetrarsjóinn siglum, sannleik kennum vorri þjóð. Framtíð lykill enginn opnar ataður með ryðgað blóð. Sig. Júl. Jóhannesson þýddi JAMES RUSSELL LOWELL Allir Islendingar kannast við þetta nafn. Mig langar aðeins til þess að minna á hann með fáum orðum í sam- bandi við þetta kvæði. Lowell var fæddur 22. febrúar 1819 þar, sem heitir Elmwood, skamt frá Cambridge í Massachusetts. Afi hans kom því til leiðar að þræláhald var afnumið úr stjórnarskrá Massachusetts ríkis. Sem námsmaður við Harvard var Lowell í litlu áliti; sagði hann sjálfur svo frá að hann hefði lesið alt, sem hönd á festi nema það, sem skólinn ákvað að hann ætti að lesa. Kæruleysi við námið og óhlýðni við reglur skólans þóttu ganga svo fram úr hófi, að honum var vikið úr skóla um stundarsakir rétt um það leyti, sem skólanum var sagt upp um vorið 1838. Síðar las hann þar lögfræði og útskrifaðist í henni, en stundaði lög aðeins skamma stund. í janúar mánuði árið 1843 stofnaði hann ritið: "The Pioneer". 1 það rituðu meðal annara, þessir menn: Haw- thorn, Poe, Whittier og Longfellow. En ritið lognaðist út af um vorið í marzmánuði. Lowell kyntist ágætri stúlku, systur bekkjarbróður síns; hún hét María White. Faðir hennar aftók það með öllu að þau giftust. Kvað hann Lowell vera ónytjung, sem aldrei gæti séð fyrir heimili. Samt sem áður giftust þau árið 1844. Þessi kona var sjálf skáld og beztu gafum gædd. Er sagt að hún hafi haft þau áhrif á Lowell að öll hans ljóð og rit hafi verið fágaðri og fegurri en áður. Sömu- leiðis er það talið fyrir áhrif hennar hversu hlífðarlaust hann barðist fyrir afnámi þrælahaldsins. Ljóðabók eftir hana var prentuð 1855 (aðeins 50 eintök). Þau hjón eign- uðust þrjár dætur og einn son; þau dóu öll kornung nema ein dóttir. Arið 1846 birtist eftir Lowell ritverkið: "Biglow Papers" í "Boston Courier". Það verk er löngu orðið heimsfrægt. Hann var meðritstjóri blaðsins "Anti Slav- ery Standard". Lowell misti konu sína 1853 og þá orti Longfellow kvæðið: "The Two Angels". Hann var prófessor við Harvard eftir Longfellow, og er skólinn upp með sér af honum eins og mörgum fleiri skáldum og stórmennum, þar á meðal einum Islendingi: Vilhjálmi Stefánssyni. Lowell var um alllangt skeið ritstjóri: "Atlantic Monthly". 'Árið 1857 kvæntist hann í annað sinn stúlku sem Frances Dunlop hét og haf ði alið upp dóttur hans. — Hún var góð kona og mikilhæf. Lowell andaðist 12. ágúst árið 1891 eftir langvarandi veikindi. Hann var grafinn skamt frá gröf Longfellows. Þegar hann dó, sendi Tennyson lávarður samhygðar- skeyti á þessa leið: "England og Ameríka harma fráfall Lowells; þau elskuðu hann og hann elskaði þau." S. J. J. ^/<^A7w^

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.