Heimskringla - 10.04.1946, Blaðsíða 1

Heimskringla - 10.04.1946, Blaðsíða 1
»Ve recommend lor your approval oui II BUTTER-NUT LOAF // CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. imita. We recommend for your crpproval oux // BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. LX. ÁRGANGUR WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN. 10. APRIL 1946 NÚMER 28. FRETTAYFIRLIT OG UMSAGNIR Sýna mikinn tekjuafgang Stjórnarreikningar Manitoba- fylkis eru mjög ásjálegir í þetta sinn; þeir sýna tekjuafgang á síðast liðnu ári sem lauk 1. apríl 1946, er nemur tveim miljón döl- um og á áætluninni fyrir kom- andi ár (frá 1. apríl 1946 tli 1947) er ráð gert fyrir svipuðum tekju- afgangi. Með tekjuafgangi þessa fjár- hagsárs, er ekki var gert ráð fyr- ir, er tekjuafgangur komandi árs helmingi meiri eða nærri fjórar miljónir. Á yfirstandandi ári var gert ráð fyrir að tekjurnar næmu $21, 226,436. En nú við árslokin (1. apríl 1946) nema þær $23,- 571,178. Hér er því um fundna peninga að ræða. Lukkan er með Manitoba-stjórninni. Fjárhagsáætlunin fyrir kom- andi ár er á þá leið, að búist er við $22,015,564 tekjum, en út- gjöld eru áætluð $20,141,175. 1 áætlun þessari eru ekki nefndar um 10 miljón dala, sem gert er ráð fyrir í útgjöldum fylkisins, en þegar að þeim út- gjöldum kemur, mun fylkis- stjórninni verða eitthvað til. — Hún mun eiga talsvert í vara- sjóði eða um 7 miljónir. Og svo eru þessi útgjöld að einhverju leyti riðin við störf, sem sam- bandsstjórnin gerir ráð fyrir til viðreisnar tavinnuvegum eftir stríðið. Kanske fylkisstjórnin finni aftur peninga til að standa straum af þessu. Á síðast liðnu ári fóru tekjur fram úr áætlun aðallega í sam- bandi við vínsöluna. Gróðinn af henni nam $5,750,000 eða tveim miljónum meira en áætlað var — þó skömm sé frá að segja. Skuld fylkisins var lækkuð um 4 miljónir dala á þessu fjárhags- ári sem er að»líða. Var hún því 1. feb. á þessu ári um 109 milj.; árið 1937 var hún 129 miljónir. Mintist Mr. Garson forsætis- ráðherra á í sambandi við lækk- un skuldarinnar, að sveita, bæja og einstaklings skuldir hafi að minsta kosti að sama skapi lækk- að á árinu. Skattar verða ekki hækkaðir um eitt einasta cent á næsta^ári. Það ætti að meina meiri pen- inga í vasa almennings, ef Mr. ' Ilsley tekur þá ekki. Með því að lækka skuld fylk- isins, hefir nærri ein miljón dala verið spöruð í rentum af henni. Ef til vill hefir sú hugsun smeygt sér inn hjá þingmönnum, út af allri þessari velgengi, að nú væri kominn tími til að segja sem svo, "et nú og ver glöð sála mín", því á þessu þingi hefir þingmannakaup verið hækkað upp í $2,000 á ári, eða um 200 dali. En það er nú ekki nema það sem tíðkast á hærri stöðum. Fundur í París James F. Byrnes, ríkisritari Bandaríkjanna, Eefir lagt til að utanríkismálaráðherrar fjögra stóru þjóðanna hafi fund rríeð sér í París 25. apríl. Efni fundarins á að vera, að flýta fyrir að friður verði sam- inn. Aðstoðar-utanríkisráðherr- ar þessara þjóða, eru í London að vinna að samningi friðarskil- málanna. En það starf hefir strandað á því, hvernig skilmál- arnir skulu vera gagnvart viss- um löndum, svo sem Italíu, Rú- m.aníu, Búlgaríu, Ungverjalandi °g Finnlandi. Telur Brynes töf- lr»a á þessu mjög til hindrunar viðreisnar-aðgerðum þessara þjóða. Bretar héldu fyrst að fundur þessi væri of snemma haldinn og hann mundi ekki heppilegur til betra samkomulags milli Rússa og enskumælandi þjóðanna, en þeir virðast nú hafa horfið frá því, og samþykt tillögu James F. Byrnes; telur Byrnes óþarflega lengi hafa dregist að semja frið. fran-málið enn James F. Byrnes, ríkisritari .Bandaríkjanna lagði fyrir skömmu til á Alþjóðafundinum í New York, að Rússum væri gef- in umhugsunarfrestur í Iran- málinu til 6. maí. Mæltist þetta þá vel fyrir. Síðan hefir frétt borist um að stjórn Rússa og Iran hafi jafnað ágreiningsefnið með sér, sem var það sem vænst var eftir, því málinu var frestað með það fyrir augum, að þjóðir þessar jöfnuðu sjálfar sakir sínar. En nú kemur kæra frá Rússum á Alþjóðafélagið fyrir að hafa tek- ið mál þetta ólöglega fyrir og það bezta sem Alþjóðafundurinn geti gert, sé nú að kasta málinu út. Segir Gromyko, rússneski sendiherran, í biturlega orðuðu bréfi til Alþjóðafundarins, að það sjáist nú að Alþjóðafélagið hafi farið með lögleysu og megi nú eins vel kannast við það og láta málið ekki koma aftur, eða eftir 6. maí, fyrir fund. Það þykir nú lítil ástæða til að málið komi aftur fyrir fund, en hitt mun James F. Byrnes ætla sér, að svara fyrir þann tilhæfu- lausa áburð á Alþjóðafélagið, að það hafi með lögleysu farið, er það tók málið fyrir. Rússar hafa útvarpað bréfinu á fleiri tungu- málum. Það er því ekki mótvon, að Alþjóðafélagið svari því. Gromyko sækir fund Gromyko, sendiherra Rúss- lands, byrjaði aftur í gær að sækja fundi Alþjóðafélagsins í New York. Hafði hann þá þver- skallast við því í 13 daga. Spurðu fregnritar hann hvort að hann mundi taka upp Iran- málið, þar sem því lauk á síðasta fundinum, sem hann sat. Vísaði hann fregnritunum til forseta fundarins til að fá því svarað. En hann gaf samt í skyn, að fyrst um sinn mundi málið liggja í láginni, þar sem Rússa- og Iran- stjórn virtust nú sáttar. Pólland kærir Spán Osrar Lange, sendiherra frá Póllandi, tilkynti á Alþjóðafund- inum í New York í gær, að stjórnin í Varsjá liti á Franco- stjórnina á Spáni hættulega heimsfriðinum. Mun eitthvað gert verða í því máli, að minsta kosti að rann- saka kærurnar. Pólland leggur til, eins og Frakkland áður gerði, að allar þjóðir í Alþjóðafélaginu slitu pólitísku og viðskiftalegu sambandi við Spán. Þá tillögu Frakka þýddust hvorki Banda- ríkin né Bretland, en vildu að þjóðaratkvæði væri um það tekið á Spáni, hvaða stjórhskipulags æskt væri og málið leyst þannig á frjálsan og friðsamlegan hátt. Rússar og Frakkar standa pall- harðir með Pólverjum, að hrekja Franco frá völdum með við- skiftabanni. En hvorki Banda- ríkin né Bretar eru á móti að málið komi fyrir fund. Við andlátsfregn skáldkonunnar Guðrúnar H. Finnsdóttur Jónsson Og fámennið íslenzka hlustaði hljótt: í hópinn var skarðað á ný. Og kvöld þetta engum var innvortis rótt, — þeim ógnuðu hin kolsvörtu ský. — í brjóstfylking Islands reið höggið svo hart, að harðsnúna fylkingin kveið að nú yrði sigrinum viðreisnar vart, og vonlaust um bjartari leið. Því Skuld hafði margoft þá mennina sært er manndómnum helguðu líf. Og þegar að landanum varð ekki vært þeir veittu honum bjargir og hlíf. Þeir slóu um hann hringinn, og stóðu þar vörð mót storkandi óvina-fjöld. En nú fanst þeim ógæfu-hríðin svo hörð, að hér væri hið síðasta kvöld. En bjartsýni höfðu þeir hlotið í arf, svo hér mátti ei víkja úr leið. Og þegar að harmurinn sárast þeim svarf þeir sögðu: Þó leið sé ei greið þá skulum við aldrei um eilífan dag við undanhald sættast, né töf. Þó dimmi á leiðum, og daprist vort lag, vér dauðann ei hræðumst — né gröf. Hvort framhald er ákvarðað, engu fær breytt, en aðeins að reynast hér trúr. Því smávægið, íífsgleði og ljósi er sneytt, en lífið er: birta eftir skúr. Við metum bie, virðum þig, verjumst um stund, þó vegið í hópinn sé enn. Svo þökkum við starf bitt, og blessum þinn blund, og bíðum hér, "Sárfættir menn". Páll S. Pálsson -25. marz, 1946. sínum hluta þá aðstoð, sem með þyrfti. Forsetmn kvaðst ekki vera að vekja upp neinn hernaðardraug með þessu. Hann sagðist hata hernað ogstríð. En hitt væri vit- urlegt af Bandaríkjaþjóðinni, að vera ekki án hers. BRÉF TIL HKR. Reykjavík, 31. marz 1 dag héldu Stúdentaráð Há- skólans og Stúdentafél. Reykja- víkur útifund við Miðbæjar- barnaskólann. Rætt var um her- stöðva málið. Ræðumenn voru sjö, fjórir frá Háskólastúdent- um og þrír frá Stúdentafélagi að Finnar hafi ekki fært fórnir til að tryggja góða sambúð við Rússa. Fullar heimildir eru nú fengn- ar fyrir því, að dómarnir voru þyngdir eftir kröfu rússnezku eftirlitsnefndarinnar. Mál þetta er þannig til komið, að Rússar kröfðust þess í vopna- hléssamningunum, að refsað yrði finskum stjórnmálamönn- um, sem bæru ábyrgð á stríðs- þátttökunni. Finnar reyndu í lengstu lög að komast hjá slík- um málaferlum, en Rússar gengu fast eftir efndum. Að lokum neyddist því stjórnin til að hefja þessi málaferli á síðastl. hausti, en reyndi að einskorða þau við em fæsta menn og þá, sem Rúss- Reykjavíkur. Mikill mannfjöldi. ,,.,,. x , . um var mest í nöp við Þetta hlyddi a ræðurnar og var ospart j u ^.___, , . , .£ j__ ^" klappað fyrir ræðumönnunum. Ræðumenn voru allir á einu máli um það, að þjóðinni bæri að krefjast þess að Bandaríkin stæðu við hátíðlega gefin loforð Gengur af fundi Hulltrúar frá Argentínu á Al- þjóðafundinum í New York, gengu allir af fundi í gær. Eru þeir önnur þjóðin er þetta gerir og mætti af því ætla, að alt gengi ekki eins og í sögu á fundinum. Ástæðan fyrir þykkjunni við Al- þjóðfélagið nú, er sú, að enginn fulltrúi frá Argentínu var kosinn til formensku í neina af 8 nefnd- um, sem forsetar voru kosnir í. Embættin hlutu menn frá þess- um löndum: Canada, Kína, Bret- landi, Farkklandi, Mexikó, Pól- landi, Sviss og Tyrklandi. Formaður nefndarinnar frá Argentínu, kvaðst ekkert geta sagt um hvort að hann mundi aftur sitja fund, fyr en hann fengi orð um það frá stjórn sinni. Eitt vandræðamálið kom upp á fundinum í gær. Hafði beiðni komið frá Austurríki um að fá inngöngu í Alþjóðafélagið. — Sendu fulltrúar frá ýmsum þjóð- um stjórnum sínum skeyti og báðust upplýsinga. Austurríki var hernumið 1938 af Þýzkalandi svo þetta virðist ekki alger frá- gangssök. Rússar heimta stríðsskaða- bætur f rá Balkan-löndunum 1 rússneskum blöðum voru birtar kröfur stjórnarinnar um stríðsskaðabætur frá Balkan- skagalöndunum í gær jafnhliða fréttinni af fundi fjögra stór- þjóðanna í París 25. apríl til að semja frið. Samkvæmt þeim fréttum, eiga Ungverjar að greiða Tékkósló- vakíu 300 miljón dali í skaða- bætur, en 200 miljónir af því á Tékkóslóvakía að greiða Rúss- um, en 30 miljón Júgó-Slavíu. Greiðslu þessari eiga Ungverj- ar að hafa lokið 1948. Bregðist það, verður sekt við lögð, er nemur 5 af hundraði á mánuði ,hverjum. Ungverjar segja skaðabætur jþessar hærri en Rúmaníu, sem einnig hafi verið óvinaland Rússa í stríðinu og sé ekki enn undir sömu áhrifum og hin Bal- kan-ríkin sem sameinast hafi í pólitískum og viðskiftalegum skilningi Rússlandi. Af Ung- verjalandi verða iðnaðar og bún- aðar vörur teknar upp í skuld- ina. Ekki mikill tekjuhalli Hugh Dalton, fjármálaráð- herra Bretastjórnar, birti reikn- inga stjórnarinnar í þingi í gær. Þa.ð mun nú ekki hafa verið bú- ist við þeim fallegum. En samt var nú tekjuhallinn ekki nema 80 miljón dalir; útgjöldin námu í alt 13 biljón dölum ($13,000,- 000,000). Excess profit skattinn (á háum tekjum) hefir stjórnin afnumið. Átgjöldin höfðu lækkað á s. 1. ári um 31%. Það mun hafa gert gæfumuinn. Skattar hafa verið strikaður út af pottum, pönnum, borð- áhöldum, eldhúsáhöldum, rúm- um, skrifstofuvélum o. s. frv. Söluskattur á óteljandi mun- um hefir verið afnuminn. "Bandaríkin skotspónninn" 1 ræðu sem Truman forseti hélt s. 1. laugardag, vék hann að því, að Vestur-Asía væri gróðrar- stöð ófriðar og svo gæti farið að þar yrði næsta stríði hleypt af stað. Taldi hann Bandaríkin þurfa að vaka á verðinum, því það yrðu þau, sem í nýju stríði "yrðu fyrst að skotspæni höfð." Ræðuna flutti hann á fundi hermanna. En ástæðuna fyrir, að hann varaði þjóðina við hern- aðarhættunni væri sú að hún væri veruleg. Lönd í Vestur- Asíu væru auðug af efnum, sem til mikilla nytja í hernaði væru, en þjóðir þessar gætu ekki fyrir stærri þjóðum haldið þeim. — Verkefni Alþjóðafélagsins væri að ráða fram úr slíkum vanda- málum. En Bandaríkin, sem aðr- ar sambandsþjóðirnar yrðu að vera við því búin, að veita að um að hverf a taf arlaust burtu af Islandi með allan herafla sinn og ekki mætti koma til mála, að nokkurri þjóð yrði leyft að hafa hér herstöðvar á friðartímum. Ræðumsnn víttu mjög fram- komu þeirra íslendinga, sem gerst hafa talsmenn þess, að Bandaríkjunum væri leigt hér land til herstöðva um langa framtíð. Skorað var á þing og stjórn að gefa tafarlaust neit- andi svar við tilmælum Banda- ríkjastjórnar um landsréttindi hér og þjóðin hvött til að senda aðeins þá menn á þing, sem treystandi væri til að gefa slíkt neitandi svar við sérhverri er- lendri íhlutun um okkar mál. hvenær sem hún bærist. Ræðu- menn kröfðust þess að þjóðinni yrði þegar í stað gert kunnugt alt, sem gerst hefir í þessu máli og að afstaða hvers þingmanns til þessa máls verði öllum kunn DóMARNIR í HELSING- FORS VALDA ÞJÓÐAR- SORG í FINNLANDI Síðastl. fimmtudag voru kveðnir upp í Helsingfors dóm- arnir í málum' þeirra finnzku stjórnmálamanna, sem sakaðir voru um þátttöku Finna í styrj- öldinni. Dómar þessir bera full merki, að dómararnir hafa ekki verið frjálsir gerðir sinna, enda lýsti forseti þingsins, Fagerholm því yfir rétt áður §n dómarnir voru birtir, að Finnar væru ekki frjálsir gerða sinna í þessum efn- um, heldur yrðu þeir að full- hefir ekki sízt vakið gremju al- mennings, því að séu þessir menn sekir, eru núverandi valdhafar landsins eins og Mannerheim, Paasekivi og Fagerholm jafnvel enn sekari. 1 Finnlandi ber nú mikið á ókyrrð meðal almennings. Stjórnin hefir enn hert ritskoð- unina eftir að dómarnir voru kveðnir upp. Nýlega hafa og verið sett lög, sem heimila inn- anríkisráðherra að gera menn burtræka til afskekktra héraða og svipta þá borgalegum réttind- um, ef þeir geri sig seka um óþjóðholla starfsemi. Fyrirmæli þessi mælast mjog illa fyrir, enda óttast menn misbeitingu þeirra, þar sem aðalforingi kommúnista er nú innanrikis- ráðherra.—Tíminn, 24. febr. ÚR BRÉFI frá Reykjavík, fslandi, 24. marz, 1946. nægja ákvæðum vopnahlésskil málanna, hvort sem þeim væri látið okkur hafa timbur, sem Eitt stórmálið, sem mikið hef- ur verið rætt hér á landi síðustu vikurnar, er öflun markaða á meginlandi Evrópu. Okkur er nauðsyn að hagnýta sem bezt Evrópumarkaði fyrir framleiðslu okkar, því að í framtíðinni mun verða hagkvæmara fyrir okkur að skifta við meginlandið heldur en við Ameríku. Þó hygg eg, að Ameríkuviðskifti munu ekki leggjast niður nú, eins og eftir fyrri heimsstyrjöldina. Nokkuð hefur verið gert til að afla mark- aða á meginlandinu og hefur orðið allgóður árangur af þeim samningaumleitunum. Sam- gönguleysið er mesta hindrunin. Það mun taka alllangan tíma að koma samgöngumálum Evrópu í sæmilegt horf. Á næstunni mun fara samninganefnd héðan til Rússlands. Rússar munu geta það ljúft eða leitt. Dómsúrslitin uðu þau, að Ryti. fyrrum forseti, var dæmdur í 10 ára betrunarhúsvinnu, Rang- ell, fyrrum forsætisráðherra í 6 ára fangelsi, Tanner, fyrrum fjármálaráðherra í 5VÍ> árs fang- elsi, Linkomies, fyrrum forsæt- isráðherra í 5^/2 árs fangelsi, Kivimaki, fyrrum sendiherra í 5 ára fangelsi, Ramsay, ^fyrrum utanríkisráðherra, í 2V.> árs fang- elsi, og tveir fyriv. ráðherrar aðrir, Kukkonen og Reinikka, í tveggja ára fangelsi. Síðan dómarnir. voru kveðnir upp hefir finnzk alþýða reynt að sýna hinum dæmdu margvis- lega samúð. T. d. tók allur mann- fjöldinn ofan, þegar hinir dæmdu voru fluttir burt frá dómhöllinni, eftir að dómarnir höfðu verið kveðnir upp. Erlend- ir fréttaritarar segja, að dómarn- ir hafi valdið þjóðarsorg í Finn- landi. Eitt finnzkt blað segir, að eftir þetta sé ekki hægt að segja, okkur vanhagar nú mjög mikið um. Það getur oltið á miklu fyrir okkur, að úr timburskortinum rætist. Eitthvað fleira telja Rúss- ar sig geta selt okkur og munu vilja kaupa af okkur síld og síld- arlýsi. Hollendingar, Italir, Tékkar og fleiri munu vilja kaupa vörur okkar. Svo er bara eftir að vita, hvernig okkur geng • ur að afla þessara vara, sem við ætlum að selja, t. d. síldar- afurðanna. Saltaður og hrað- frystur fiskur, sem framleiddur verður á þessum vetri mun aftur á móti ekki vera seldur ennþá, en allmikið magn mun þó þegar hafa verið selt og góðar horfur á að hægt verði að selja þá fram- leiðslu alla við því verði, sem við þurfum að fá fyrir hana. Úr því fæst skorið á næstunni. Eg sé að eg hef orðið nokkuð orðmargur og ætla því að hætta að sinni. Með vinsemd og virðingu Björn Guðmundsson.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.