Heimskringla - 11.09.1946, Blaðsíða 3

Heimskringla - 11.09.1946, Blaðsíða 3
WINNIPEG, 11. SEPT. 1946 HEIMSKRINGLA 3. SIÐA Það mætti leita lengi áður mað- ur fyndi heimilisföður sem ber af Gísla. Eg leyfi mér því hér með að nefna nokkra þræði sem í Gísla hafa verið spunnir. Vil eg þá fyrst nefna gestrisni og góðgerðasemi. Eg er sann- færður um það, að allir sem hér eru og komið hafa á heimili Gísla bera honum sömu söguna, að vart muni finnast heimili, þar sem gestum er betur tekið en á heimili þeirra hjóna. Einnig hygg eg að enginn nauðstaddur hafi þurft að kvarta undan því, að vera rekinn á dyr án þess að liðsint væri. Næst vil eg nefna glaðværð og von. Allir sem kynst hafa þessum vini mínum xnunu vera mér samdómaþ að þar ræður gleði í selskap, sem Gísli er, og jafnvel þó á móti blási; sýnist hann taka því með jafnaðargeði. Þetta álít eg að komi til af því, að hann hefir óbilandi trú á því að það góða í veröldinni sigrist á- valt á því mótstæða, þetta er von hans, og vonin lætur sér sjaldan til skammar verða. Siannleiksást, kærleikur og réttsýni, hafa honum verið skap- að í hjarta. Eg vann með honum mörg ár í sveitarþjónustu Bif- röst-sveitar, og get með sönnu sagt að Gísli vildi aldrei viljandi halla réttu máli; tillögur hans í garð annara voru æfinlega sann- gjarnar, og af réttsýni bornar fram, enda hefir hann notið meiri tiltrúar í sínu opinbera starfi en alment gerist. • Næst vil eg minnast á iðju- semi, friðsemi og vinsemd; eg held það séu ekki margir sem hafa mætt þessum sama manni, sem ekki munu kannast við það, að hann er bráðduglegur starfs- maður. Það sem þarf að gerast, skal gerast undir eins, bæði fljótt og vel, og það sem markverðast er, að hann skipar engum, en með lipurð og friðsemi biður hann menn að hjálpa sér að koma því í framgang sem gera þarf. Þess vegna hefir hann hlot- ið almennings vinsældir fremur en margur annar hér um slóðir. Síðast en ekki sízt vil eg minn- ast á kjark og kurteisi. Það mun engum manni bland- ast hugur um það, að maður í Gísla sporum, sem hefir bláfá- tækur unnið sig upp í veröldinni, eins og hann hefir gert, hefir haft ótakmarbaðan kjark og ef sá hefir það, er hálfu takmarki náð áður en byrjað er starfið. Annar eiginleiki hans sem gengur næst því að hafa góðan kjark, er prúð framganga mæta Öllum sem jafningja og taka til greina skoðanir og hugsjónir annara. Eg gæti ^alið hér upp marga aðra kosti, sem hafa verið flétt- aðir inn í karakter þessa manns, en tími vinst ekki til þess, og hér skal staðar nema. En þeir menn sem hafa þessa kosti, verða að hafa meira til brunns að bera en alment gerist, ekki geta þeir verið misindis- menn, heldur það gagnstæða, ekki eru þeir heldur ójafnaðar- menn, fullir af öfund og afbrýð- issemi gagnvart öðrum sem vegniar vel. Þeir finna enga á- nægju í að eyða tíma sínum í iðjuleysi og óhófi, og þeir sneiða hjá þeim hóp manna, sem fullur er af dylgjum og illkvitni til ná- ungans. Eg tel mér það gróða á lífsleiðinni að hafa kynst svo- leiðis manni og átt hann að kunn- ingja. Við sjáum eftir Gísla úr bygð- •arlaginu, því hann hefir ávalt verið hollur meður í sinni sveit. Vér vonum að hvar sem hann byggir sér ból, megi friður og eining verða fylgjugestir hans héðan. Og að hann og kona hams megi í ánægju njóta margra ára enn í nágrenni bama sinna. Kaupið heimskringlit LESIÐ HEIMSKRINGLU BORGIÐ HEIMSKRINGLl Slvagöi flutt í skilnaðarsamsæti Gísla Sigmundssonar og konu hans Ollu, 25. ágúst 1946. Hvað er svo glatt, sem Gísli minn á Hnausum, geislkr skína kringum vor-svein þann; þó stendur hann í erjum endalausum og allir sveitar straumar leika um hann. 1 gegn um alt þá á hann flesta vini, og engum kvennahylli tókst að ná j.afn svikalaust, — í skúrum og í skini, á skemtistöðum vorkvöldunum á. “Eg man þá tíð” þó vegir væru ljótir viljinn bar þær samt til stefnumóts, allar bjartar blíðar ungar snótir frá Baldalæk til Islendingafljóts. En engin hríð og engin forar-kelda var ófær þeim, né ferðatálman þá, og mótblásturinn æsti upp þessa elda æskumanns, og landvinninga þrá. Fjör og glæsimenska, magiía eldinn, úr mörgum þáttum spinnast ástarbönd. Svo þegar í húsin komið var á kveldin, þær keptust við að ná í Gísla hönd. Það var eflaust ein af þeirra dygðum, — allar stúlkur vissu hvar hann var. Hver samkoma í öllum okkar bygðum var illa sótt ef hann var ekki þar. En nú er þetta löngu liðinn dagur og landvinninga sóknin gengin hjá, og hún sem varð hans förunautur fagur í framsókn lífs, það bezta sem hann á. Verið heil! Þó halla taki degi: á hamingjunnar leiðum, kvöldsins stund, og holt er það að eiga á ykkar vegi oft og tíðum “góðra vina fund”. , • G. O. Einarsson Skipaður í ábyrgðarmikla stöðu í London VIÐHALD ISLENZKUNN- AR OG SUNNUDAGA- SKÓLANNA Var mál sem eg flutti á ívennaþingi Islenzkra Frjáls- :rúar Kvenna síðast liðinn júrií. íg sá í seinasta tölublaði Heims- íringlu, að töluvert af efni, sem ;g ræddi, hefir verið felt úr þing- áðindunum. Ekki er það samt jlaðinu að kenna. Samt vil eg iú biðja Heimskringlu að birta jessa lagða, sem úr voru týndir, 3ví ekki var reyfið svo stórt að if því mætti tapast. Svo mun eg næta við nokkrum skýringum. Eg gat þess að fylkisstjórnin íefði fyrir löngu síðan leyft að ^enna íslenzku á miðskólunum. 3g bætti því við, að ef þau lög /æru ekki enn í gildi, þá væri aað sjálfsagt vegna þess hvað iáir hefðu sótt um þá, kenslu- *rein. Þá lét eg það álit mitt í ljósi, jð án sunnudagaskóla væri all- ir kirkjulegur félagsskapur >tein dauður. En það vita allir >em nokkuð hafa fylgst með okk- ir kirkjulegu félagsskap, að al- nenn sunnudagaskóla starfsemi lefir alla jafna verið mjög svo ;akmörkuð innan félagsskapar /ors. Sem dæmi upp á það að hægt /æri að láta sunnudagaskóla censlu fara fram á íslenzku benti a: Að aldrei hefði sunnudaga- :óli Sambandskirkjunnar í rinnipeg staðið í meiri blóma, i þau ár, sem séra Benjamín ristjánsson var prestur þess ifnaðar, og aldrei hefði verið gð meiri áherzla á að kenna og ðhalda íslenzkri tungu, en ein- itt þá. Að endingu gat eg þess að nú ttum við fjóra presta í stjórn- •nefnd Þjóðræknisfélags Vest- r-lslendinga, og sagðist vona S þeir græfu ekki pund sitt í >rðu. Auðvitað átti eg við, að æski- gt væri, að þeir sýndu það með rkilegum framkvæmdum, að ;ir vildu með einlægni, styðja 5 því, að viðhalda íslenzkri ingu í Vesturheimi. Sigurrós Vídal, formaður Útbreiðslumála- nefndar Sambands Isl. Frjálstrúar Kvenna í N. Ameríku. KAUPIÐ HEIMSKRINGLU— bezta íslenzka fréttablaðið SIGURÐUR BREIÐFJÖRÐ 1 John S. Brooks Limited DUNVILLE, Ontario, Canada MAN UFACTURERS OF GILL NETTING Okkar net eru búin til úr beztu tegund af hör tvinna og fyrsta flokks “Sea Island Cotton” og egypskum tvinna. Þér megið treysta bceði vörugœðum og verði Allar pantanir fljótt og ábyggilega afgreiddar. Captain M. R. Janes, Leland Hotel, Winnipeg Umboðsmaður íyrir Manitoba, Saskatchewan og Alberta Hinn 26. maí í fyrra voru liðin hundrað ár frá því er Jónas Hall-! grímsson dó suður í Kaupmanna- höfn. Jónasar var minnzt marg- víslega, skrifaðar um hann grein- ar og ræður haldnar í útvarp og á mannamótum. Þá voru og gefnar út nýjar útgáfur af ljóð- um hans, en fyrir fám árum hafði komið út safn allra hans rita. 1 dag hinn 21. júíi 1946, eru liðin hundrað ár frá dauða Sig-| urðar Eiríkssonar Breiðfjörðs, I er lézt hér í Reykjavík ekki fimtugur að aldri. Hann dó úr| mislingum, en varð ekki beinlín-! hugurmorða, eins og sagt hefur1 verið meðal alþýðu á landi hér. I Hins vegar var heilsu hans m'jög1 tekið að hnigna, þá er hann tók veikina. Hann hafði lengi verið mjög ölkær, og seinustu ár sín1 lifði hann við þröngan kost, mikla armæðu og litla virðingu samborgara sinna hér í bænum. Ef til væri kvikmynd af jarðar- för hans og hún væri sýnd bæj- >arbúum, þá mundu ýmsir verða hissa. Jarðarförin var sem sé mjög fámenn og fátækleg, og engin var ræðan haldin yfir Sig- urði Breiðfjörð. Þetta þurfti nú ekki að virð- ast svo undarlegt, ef Sigurður hefði ekki orðið þekktur og á£t- sæll sem skáld fyrr en eftir dauða sinn, því að hann þótti síður en svo nokkur merkisborg- ari. En þarna var raunar um að ræða kunnasta og vinsælasta skáldið, sem þjóðin átti þá. En Reykjavík var í þann tíð smá- þorp, þar sem bjuggu nokkrir konunglegir embættismenn, — danskir og hálfdanskir kaup- J. P. Sigvaldason, umboðsmaður fræðslumáladeild- arinnar í Manitoba, hefir verið vralinn til aðstoðarritara í Can- ada House í London, við utanrík- ismáladeildina . þar. Þessi frétt barst nú nýlega. Mr. Sigvaldason kom til Ot- tawa 6. sept, og býst við að leggja upp til Englands þá þegar í stað. Veitingu þessarar vandasömu stöðu vann hann í stjórnarþjón- ustu samkepni, er utanríkismála- deildir^ stofnaði til. Þessi velgefni íslendingur er fæddur í Baldur, Man., 1904, sonur Mr. og Mrs. E. Sigvalda- son. Eftir almenna baoiaskóla- og miðskólamentun í Baldur, stundaði hann nám við Manitoba háskólann, og útskrifaðist þaðan í “Arts”, en árið 1939 útskrifað- ist hann í fræðslumálum. Árið 1937 gekk hann í stjórn- arþjónustu Manitoba sem eftir- lits- og umsjónarmaður, en 1940 gerðist hann umboðs fram- kvæmdarstjóri fræðslumála- deildarinnar, og þeirri stöðu hélt hann til ársins 1942, að hann gekk í flugherinn. Að stríðinu loknu tókst Mr. Sigvaldason á hendur fræðslu- starf hjá flughernum í London, en var leystur frá herþjónustu í síðastliðnum febrúar, þá flug- deildar- foringi, (squadron lead- er.) menn, faktorar og >assístentar— að ógleymdum frúm þeirra og þjónustufólki, — og loks nokkrir handverksmenn og sjómenn. Þetta var sú Reykjavík, sem Jón Thoroddson lýsir í Pilti og stúlku illa dönsk og andlaus. Allir, fyr- irmenn sem aðrir höfðu séð drykkjuræfilinn og tvíkvænis- dónann Sivert beyki, en skáldið snillinginn þekktu aðeins örfáir alþýðumenn í þorpinu, menn, sem ekki höfðu ennþá losað sig við helztu ómenningareinkenni íslenzknar sveitamennsku — og voru lítils megandi og lítillar reisnar í bæjarkomi, þar sem allir nefndarmenn dependeruðu af þeim dönsku og raunar aðrir líka — eftir vesalli getu. Úti í sveitunum, uppi í dölum og út til nesja og um firði og vík- ur um þvert og endilangt Island, var aftur á móti nafnið Sigurð- ur Breiðfjörð þekkt og kært fyr- ir sakir þeirra ljóða, sem menn höfðu lesið eða heyrt og ættuð voru frá honum. Og þó að menn hefðu heyrt sitthvað um drabb Sigurðar, kvensemi og tvíkvæni, þá hafði hann víðast verið vel- kominn gestur — og ljóð hans verið mjög vel þegin, jafnvel af þeim, sem þóttu í heldri manna röð í sinni sveit. Enda varð svo að með Sigurði reis hæst sú teg- und skáldskapar, sem hafði bezt geymt íslenzkt mál og menningu og styrkt hafði og örvað hug og ímyndunarafl íslenzkrar alþýðu á löngum skammdegisnóttum kúgunar og örbirgðar. Númi og Hersilía, Ólafur konungur Tryggvason og kappar h>ans á Orminum langa, Fertram og Plato, Líkafrón og Kaffon — og þeir Jómsvíkingar — allt þetta góða fólk og fleira frækinna manna og kvenna hafði fyrir til- stilli Sigurðar Breiðfjörðs gist kot sem stórbýli, hrest og lífg- að, og með Núma kóngi Pomþíls syni hafði alþýðan hlýtt á speki mál og heilræði, numið þau og kennt þau börnunum sínum — þeim til fulltingis í viðsjálli veröld: Viðkvæmnin er vandakind, veik og kvik sem skarið, veldur bæði sælu og synd svo sem með er farið. Og: Vondum solli flýðu frá og forðast þá, sem reiðast, elskaðu góða, en aumkaðu þá afvega sem leiðast. Heyrðu snauðra harmaraust, hamlaðu sjúkra pínum, vertu öllum aumum traust eftir kröfum þínum. Þá höfðu og mansöngvar og lausavísur Sigurðar fundið hljómgrunn í hjörtum ungra og gamalla, höfðu vakið glettni og gázka, snert strengi sorgar og þrár, svalað og fróað, tendrað eld tilfinninga og aukið flug hugans — og brugðið upp fögr- um myndum úr ríki íslenzkrar náttúru. Sigurður var enginn for- ingi, hvorki til varnar né sókn- ar, og hann skapaði ekkert nýtt En hinn nýi tími, er valdi hann sem fórnarlamb fyrir syndir heillar bókmenntastefnu, sem hafði þróazt um aldir með nið- urlægðri, blásnauðri og kúgaðri þjóð, hafði á hann þau óbein áhrif, að hann sló af næmari íegurðarsmekk og dýpri tilfinn- ingu en bann ella hefði gert hið gamla langspil ferskeytlunnar, og náði oft úr því tónum, sem túlkuðu ekki einungis betur en nokkru sinni áður sorg og gleði, viðkvæmni og djarfhug alþýðu manna í lágu hreysi og reisuleg- um bæ. heldur og dásamlega feg- urð Islands. Hann varð svo ekki aðeins hlýr og góður vinur sinn- ar kynslóðar og alls almennings af nokkrum þeim næstu, heldur varð hann einnig lærimeistari hinna vandlátustu og léttkvæð- ustu af unnendum ferskeytlunn- ar, dáður af slíkum formsnill- ingum sem Þorsteini Erlingssyni og Guðmundi Guðmundssyni, og einnig af Einari Benedikts- syni, sem raun>ar mun einmitt í skáldskap Sigurðar Breiðfjörðs ekki sízt hafa lesið harmrúnir þess “atgervis, sem hirðulaust dó” með hinni gáfuðu bók- menntaþjóð, er kreist hafði ver- ið kjúkum okrara. En einnig munum við komast að þeirri nið- urstöðu, er við lesum ferskeytlur þeirra Stephans G Stephansson- ar og Guðmundar Friðjónssonar —og þá einkum þær, sem bregða upp myndum af íslenzkri nátt- úru, að þessi skáld, svo ólík, sem þau yfirleitt virðast Sigurði Breiðfjörð muni eiga honum all- mikið að þakka, og er þá hlutur Sigurðar orðinn ærið stór, þó að ekki sé víðar leitað eftir arf- hlut frá honum, enda fór hinu al- þýðlega stórskáldi, Þorsteini Er- lingssyni, þannig, þá er hann hugsaði sér, hverja hann mundi öðrum fremur kveðja til lífs, ef hann mætti veita sér slíkt eftir- læti, að þar varð fyrstur Jónas Hallgrímsson, en honum næstur Sigurður Breiðfjörð, sá, er ekki þótti verður ræðu af munni Reykjavíkurprestsins á því herrans ári 1846. Eg veit ekki til þess, að Sig- urðar Breiðfjörðs sé minnzt með neinum hátíðahöldum í dag. En að miklu er hún ennþá ógoldin þakkarskuldin, og vel hefði sú Reykjavík, sem er höfuðstaður hins fullvalda íslenzka menn- ingarríkis mátt reyna í dag að bæta fyrir brot hins hálfdanska umskiptings í þorpinu við Sel- tjörn gegn snillingnum og hinni gömlu íslenzku afreksþjóð á sviði skáldskapar og sögu. Guðm. Gíslason Hagalín —Alþbl. Sigurður S. Anderson, 800 Lipton St., hefir tekið að sér inn- köllun fyrir Hkr. í Winnipeg. Áskrifendur eru beðnir að minn- ast þessa og frá þeirra hálfu gera honum starfið sem greiðast. — Símanúmer hans er 28 168. I alvöru talað, fullnæging á pöntunum fyrir síma hefir tafist fyrir vöntun á símatækjum, svo sem við- tökutækjum á miðstöðvum og einnig utanveggja, sem sé símastaurum, öryggisvírum og símaþráðum— og meðan þurð er á þessum þremur aðalatriðum verður ómögulegt að sinna þeim pöntunum er vér höf- um fyrirliggjandi um nýja símaþræði.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.