Heimskringla - 25.02.1948, Blaðsíða 1

Heimskringla - 25.02.1948, Blaðsíða 1
We recommend foi your approval our | // ,'*^S#^#s*s#s#s#S#s#s#^*s#s#s#^#s*s#s#^#^#S*S#^#^* BUTTER-NUT LOAF a- // CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgj. taal*. i rs»s^#sr^##s»#< !| We recommend foi | your approval oui "BUTTER-NUT LOAF // CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. LXII. ÁRGANGUR WINNIPEG, MIÐVIKUDAGTNN, 25. FEBRÚAR 1948 NÚMER 22. FRETTAYFIRLIT OG UMSAGNIR Frá þjóðræknisþinginu Þjóðræknisþingið hófst í byrj- un þessarar viku og stendur enn yfir. Verða þvií ekki fullnaðar fréttir sagðar af því í þessu blaði. Það er ekki komið að hinum stærri málum, en hver þau eru, gefur ávarp forseta, sr. Philips Pétussonar í skyn, sem birt er á ritstjórnarsíðu þessa blaðs. Við setningu þingsins s. 1. mánudag, var all-fjölment, þó mannfleira er á leið. Það helzta sem fram fór fyrsta daginn, var lestur forseta ávarpsins og flutn- ingur skýrslna frá fu,1|ftrúum deilda félagsins. En þær eru margar og senda flestar fulltrúa Var hljóðið misjafnlega gott i fulltrúunum, enda veit maður við hvaða erfiðleika er. að stfíða einkum hjá fámennari deildun- um. Samt hefir í mörgum deild- unum verið haldið í horfinu og hjá nokkrum dálítið betur, aðal- lega þeim deildum, sem aðstoð- ar hafa notið frá Þjóðræknisfé- laginu, með heimsóknum og hjálp við rekstur starfsins. Hafði félagið ráðið frú Hólmfríði Dan- ielsson til slíks starfs og hefir nokkur sjáanlegur árangur víða orðið að því. Fer á nokkrum stöðum fram barnakensla í ís- lenzku, en þær deildir eru þó alt of fáar enn, sem við það verk- efni ráða. Það er málið, sem mestu skiftir í þjóðræknisstarf- inu, en hvað þar þarf enn að gera til þess að varðveizla ís- lenzku hér vestra sé trygð, hjá æskunni, vita allir sem opin augu hafa fyrir því hvernig hér er að fara með viðhald tung- unnar, og vilja skilja þann sann- leika, að án hennar, er samlband- ið við stofnlþjóðina líítt hugsan- legt. Alt sem í þessa átt er gert, ber því að meta, jafnvel þó skamt nái, borið saman við það, sem gera þarf, ef ekki á fyrir tíma fram, að fara ver. í gærkvöldi hafði Icelandic Canadian Club samkomu; var hún vel sótt og þar fór margt gott og skemtilegt fram. Það eina sem að var, var að alt fór þar fram á ensku. Efni sam- komunnar var og alt enskt. Annan þingdaginn voru aðal- lega tvö mál á dagskrá. Var annað husbyggingarmálið. Hefir verið starfað að því, að afla allra upplýsinga um það og uppdrátt- ur af því lagður fram. Augastað- ur er hafður á lóð fáanlegri skamt frá Eldliðsstöðvunum á Sargent og Burnell. Byggingin er sagt að kosta muni 50,000 dali eins og menn hugsa sér hana í uppkastinu, ef því verður fylgt. Auðvitað verður ekki fyrst Um sinn út í þetta lagt, en að undirbúningi verður unnið. Hitt málið var háskólastóls- málið. Eru sagðir komnir 65 þúsund dalir inn í þann sjóð og ^jóðræknisfélagið veitti í við- bót tvær þúsundir á þinginu. — Sýndi þingið með því, að það er málinu hlynt, sem ekki var raun- ar að efa, hvenær sem aijgangur fjárins fæst. Mun ráð gert fyrir að 150 þúsund þurfi minst með. Að kvöldi þessa dags (þriðju- dagsins) hélt Frón Islendinga- ^vót sitt. Var þar skemtun góð °g alt fór þar fram á íslenzku. Skemti frú Rósa Vernon þar ^neð íslenzkum söng og var á- reiðanlega öllum unun, að heyra staddur þar á s. 1. sumri; var er- indið bæði fróðlegt og ítarlegt um hag og horfur landsins og á eftir því sýndi hann myndir, bæði héðan og að heiman. For- seti Fróns, próf. Tryggvi Oleson hafði og mjög viðeigandi ávarp, Ragnar Stefánsson las og upp með ágætum, Dr. Sig. Júl. Jó- hannesson flutti frumort kvæði og Þóra Asgeirsson skemti með píanóspili. Var að síðustu sezt að ágætum veitingum í sam-' komusal kirkjunnar. Þarna var, góð íslenzk samkoma eins og mót! Fróns hafa vanalega verið og þó vel væri sótt, er hinu ekki að neita, að ungmenna var þar! fátt; þar mun enginn hafa verið innan við giftingaraldur. Af fjárbagsreikningum, sem lagðir voru prentaðir fram í byrjun þings, sézt, að umsetn- ing Þjóðræknisfélagsins nemur rúmum fjórum þúsund dölum á ári. 1 sjóði eru um fimtán hundr- uð dalir eða lítið eitt meira en á s. 1. ári. J. B. skólabyggingin er nú hrein eign félagsins og gefur nú nokkuð í aðra hönd. Tekjur félagsins eru aðallega Tímarit- inu að þakka. Frá bæði félags- mönnum og deildum bera skýrsl- urnar með sér að inn hafi komið um 500 dalir — sem verða þá útgjöld Islendinga til félagsins! Þingið hefir farið mjög skemti- lega fram og það munu margir minnast þess með ánægju, er kost hafa átt á að vera þar. Þar hafa margir góðkunningjar fund- ist og glaðst. 1 dag fara fram kosningar íj stjórnarnefnd og í kvöld heldur. svo Þjóðræknisfélagið samkomu ¦ í Sambandskirkjunni og lýkur þingstarfi. En fróttir af því bíða næsta blaðs og ýmsra mála, sem ekki hefir verið lokið við. Skeyti hafa þinginu borist frá íslandi, bæði frá Þjóðræknisfé- laginu í Reykjavík, en forseti þess er Sigurgeir Sigurðsson biskup, frá sr. Valdimar Eylands og fleirum. "Aldrei deyr, þótt alt um þrotni, endurminning þess sem var"j "Þótt Gandhi sé látinn, mun minning hans orka eins miklu fyrir Indland, og þó hann væri enn á lífi." Þessi orð eru höfð eftir Char- les Gratke, erlendr'a frétta rit- stjóra blaðsins "The Chistian Science Monitor", er var á ferð hér í Winnipeg í síðast liðinni viku. Mr. Gratke hélt því fram, að æfistarfi Indlands leiðtogans hafi verið lokið fyrir dauða hans. Öllum á Indlandi var kunnugt um hver afstaða Gandhis var; minning hans verður lifandi og óafmáanleg, sígilt afl, eins og minning "Washingtons og Lin- colns í Bandaríkjunum. Bætti hann því við, að dauði Gandhis hefði valdið minni ófriði og upp- hlaupum á Indlandi, en fólk hefði óttast um, og búist við. — Hvað afstöðu og ástand Indlands yfir höfuð snerti, sagði Mr. Gratke að hin indverska þjóð yrði, og væri að greiða grimmi- lega há gjöld nú þegar fyrir frelsi sitt, eins og hin frakk- neska iþjóð hefði orðið að gera í stjórnarbyltingunni forðum, og spáði hann því að Indland ætti enn ægiilega örðugle(ika fyr!ir höndum. Um Palestínu, sagði Kvað hann einu úrlausnina, er hann vildi mæla með þá, að Bretland og Bandaríkin tækju sig saman um það, að stofna al- þjóðlegt (international), lög- gæzlulið í Palestínu. Engu vildi Mr. Gratke spá um framtíð "Landsins Helga", en kvað það geta komið fyrir að stefna kæmi fram um það að skiftingu yrði komið þar á, sem þó væri ekki veruleg skifting, en hún yrði innifalin í algerðri skiftingu eða aðskilnaði Araba og Gyðinga í þeirra eigin sér- skildu bygðarlögum, með sór- stökum og óháðum landsvæða- stjórnum, en Palestína yrði að- eins í landfræðislegri merkingu sameinuð. Kvað hann flest bygðarlögin aðskilin nú, en undirbúning þyrfti að hefja til að skipuleggja stærri aðskilda landshluta. 1 sambandi við það, hversu mikinn þátt olíuuppsprettur ættu í stjórnmálum umheims- ins, sérstaklega þá þessum aust- urlandasvæðum, lét Mr. Gratke þá spurnnigu falla, hversu lengi olíuauður myndi hafa svo á- kveðin og róttæk áhrif á alþjóð- leg stjórnmál, og var hans eigin ágizkun sú að það myndi verða enn um 25 ára skeið. Grund- vallaði hann svar sitt á því, hversu langan tíma hefði þurft til að færa sér á nyt ýmsar vis- indalegar uppgötvanir í liðinni tíð; kvað hann olíu ennþá mjög nauðsynlegt og þýðingarmikið atriði, en annað yrði þó mikil- vægara í framtíðinni. Mr. Gratke kvaðst sannfærð- ur um, að út í næsta alheims- stf íð yrði ekki lagt á næstu 10— 12 árum, ef þá nokkurt alheims- stfíð ætti sér stað héðan ií frá. Það, að Rússland virtist vaða uppi og þjappa að á ýmsum stöðvum heimsins, taldi Mr. Gratke eðlilegt og náttúrlegt. Óbeinlánis kvað hann aðrar þjóðir heimsins hafa gert hið BEZTA FORNIN Flutt á Frónsmóti 24. febrúar 1948 hana syngja á ný. Dr. Arni, Mr. Gratke, að væri eins og með Helgason frá Chicago sagði frétt-1 Indland, að þar stæði öngþveitið ir heiman af íslandi, en hann var; Um tvo ósamræmanlega flokka. Um heimsmál flest við þegjum, en við hugsum sjálfsagt öll, þó hugsun okkar trufli kannske nokkur lykkjuföll, er börnin leika vitringa og vitringarnir börn, og veit ei meira þorskur hafs en síli' í heimatjörn. Eg var að lesa blöðin — þessi feikna fundahöld; þar flestir sýndust keppast við að hrifsa meiri völd. Eg las þar — fanst mér — aftur þetta sama sem í gær, það sama og daginn þar á undan. — Eg var engu nær. Eg sofnaði eins og venjulega, var í sveit með þeim, sem vissu hvorki' í þennan eða nokurn annan heim. En alt í einu sá eg — mig það sjálfsagt hefir dreymt — þá sýn, er Mfið hafði' í minni undirvitund geymt. Mér fanst eg sVífa á vængjum yfir vegleysur og höf, og vera loksins staddur rétt hjá alveg nýrri gröf. Eg horfði í gegnum moldina og sá hvar einhver svaf i sæluríkri friðarró, sem strit og þreyta gaf. Eg horfði í gegn um moldina; mér fanst eg þekkja þann, sem þarna svaf og hvíldist, og eg starði lengi' á hann. Og þó hann lægi' í gröfinni, eg sá hann bara svaf í sæluríkri friðarrós, sem strit og þreyta gaf. Er allra sízt mig varði, hann þar upp á fætur stóð, og augun skinu Mkt og væru friðsæl vermiglóð. 1 öllum svip og dráttum birtist eitt um þennan mann: Að íslendingur væri ei til, ef þetta væri' ei hann. Eg ávarpaði hann feimnislega', en andspænis þó stóð: "Hvort ert þú, vinur, — má eg spyrja? — brot af minni þjóð?" "Eg hnúta leysti' á Þingvöllum, mitt heity Þorgeir var; og hér er", sagði' hann: "vandi' á ferðum, engu minni' en þar. Nú hendir alla veröld sama' og Þingvöll henti þá: t Að þar er eina hugsjónin að slást og fljúgast á. Og fulltrúar á þingi sitja fyrir hverja þjóð, sem friðinn eiga að skapa — en þeir heimta meira blóð. Og þjóðin okka, sem var löngum snjöll að byggja brýr, á beztu menn í þingunum — eg held þeir séu þrír — Eg með þeim sæki þingin öll, eg fer þeim aldrei frá, þó finnist ei né sjáist þar, eg sit á bak við þá. Eg hef það með mé bólið mitt, eg flyt það stað úr stað; ef stundarhvíld mér leyfist, get eg hallað mér í það. Þú manst að undir feldinum eg forðum þreyttur lá, en friðarandinn jafnvel sýnist vanmáttugri' en þá. Þó fulltrúarnir okkar geymi vilja' og vizku brunn, eg vildi' eg gæti stundum talað fyrir þeirra munn; þá stófþjóðunum segði' eg alla sögu litla Fróns um sigurinn á Þingvöllum og friðarvinning "Jóns". Að landinn hefði barist miklu meira en hundrað ár; já, minsta þjóð á jarðríki, en aldrei hlotið sár: Hún aldrei þekti manndrápsbyssu, aldrei sverði hjó, hún aðeins beitti penna' og tungu' — En sigri fagnar þó. Eg þetta mundi segja þeim — og sagan vitni ber. —¦ Eg síðan mundi leggja til að allra þjóða her sé lagður niður tafarlaust og drápsvélunum drekt. — Það drotni mundi bezta fórn, sem mannkyn hefði þekt. Sig. Júl. Jóhannesson sama. Þær hefðu sett takmark- anir, og ákveðið að Rússland skyldi ekki fara út fyrir þær á- kveðnu takmarkanir. Árangurinn væri sá, að styr- inn stæði um þessi ákveðnu tak- mörk. iMr. Gratke sagði, að þegar hann var í Evrópu á síðastliðnu sumri, hefði sér borist það að eyrum með góðum heimildum, að stjórnarráðuneyti Rússa hefði tilkynt stórninni í Júgóslavíu, að hún gæti gert alt það uppi- stand sem henni þóknaðist, en ef hún lenti í alvarlegu uppistandi og ónáð við Bandaríkin og Bret- land, þá yrði hún að berjast við þau lönd ein, og án sinnar hjálp- ar. Þannig fórust þessum ment- aða og víðföiia manni orð. Má hann vissulega vita eitthvað meira um þá hluti sem eru að gerast í alheiminum, en fáfróð-j ur almenningur, frétta-ritstjóri að einhverju hinu gagnmerkasta blaði í Bandaríkjunum, en tíð- ræddast varð honum um örlög Gandhis, taldi hann hann vera einn hinn merkasta, og jafn- framt einkennilegasta stjórn- málafræðing og heimspeking, er nokkurt land hefði átt í sinni tíð, alg myndi minning hans lifa langan aldur hjá þjóð hans, sem hann lifði og dó fyrir. Launahækkun löggilt Kauphækkun hefir verið á- kveðin fyrir annan fjölmennan flokk Samíbandsstjórnar-þjóna, fór sú stjórnarbót fram í Ot- tawa-þinginu nýlega. íSamkvæmt skýrslum eru það um 33,000 manns, er þessi launahækkun nær til, og á hún að teljast frá 1. oktðber, síðast- Mðnum, eins og gilti um hina tvo í flokkana, er launahækkun hafa fengið á hinum tveimur síðast- liðnum mánuðum. Sá hluti stjórnafþjóna, er nú fá launauppbót eru meðal ann- ara þeir, er að byggingaupp- dráttum vinna, vélfræðingar, jarðyrkjufræðingar, flugstöðVa, sjóhers og veðurstöðvaþjónar í farartækja og flutningadeildun- um, og starfsfólk á sjúkrahúsum. Ríkjasamingur Sovét- Sambandsins V. M. Molotov, utanfíkisráð- herra Rússa, sagði í Moskva ný- lega að Rússland hefði nú stað- fest sáttmála við allar iþjóðir á vestur-landamærunum, þar sem samningarnir við Ungverjaland eru nú undirritaðir, hljóðuðu allir þessir sáttmálar um frið og gagnkvæma hjálp. Kvað hann Ungverjalandssamningana' síð- asta hlekkinn í sáttmálakeðjunni sem kynnu að mynda nokkrar hindranir fyrir einræðisríkin. Samkvæmt fréttum frá Mos- kva-útvarpinu, hafa Rússar und- irritað verzlunar samninga'við Belgian-Luxembourg sambandið um að flytja unnið stál, rafmagns áhöld og aðrar iðnaðarvörur til Rússlands, í skiftum fyrir hveiti og aðrar kornmatartegundir, trjávið og málma. Axel Vopnf jörð Mynd þessi barst Hkr. of seint til þess að birtast í síðasta blaði, en hún er af Axel Vopnfjörð, sem um mörg ár hefir verið barnakennari í þessu fylki og áunnið sér hið bezta orð. Hann er maður vel að sér og eitt hið mesta prúðmenni og hugljúfi allra er honum kynnast. Hann stjórnaði samkomu klúbbsins s. 1. mánudag í Fyrstu lút. kirkju og flutti við það tækifæri að- dáanlega vel orðað ávarp. Dr. Árni Helgason frá Chicago, flutti fyrirlestur og fréttir heiman af Islandi á Is- lendingamóti Fróns, s. 1. þriðju- dagskvöld og sýndi myndir bæði héðan og að heiman. Hann var heima á íslandi s. 1. sumar. Var erindi hans hið fróðlegasta og hið bezta rómað. Sýnir hann myndirnar aftur á samkomu Þjóðræknisfélagsins í Sam- bandskirkjunni í kvöld (mið- vikudag). HITT OG ÞETTA Hon. D. C. Abbott, fjármála- ráðherra, lýsti því yfir nýlega að stjórnin væri að bollaleggja þá uppástungu, að þeir sem stríðssparnaðar^skírteini hafa með höndum, geti fengið þau endurgreidd á pósthúsum, og verði tilkynning gefin út um það innan fárra daga. Til þess að fá þessi skírteini útborguð nú, þarf að snúa sér til bank- anna og greiðsla kemur frá Can- ada bankanum, oft með löngum drætti. * * + Danskur maður, 36 ára gam- all, Oscar Nordstreom að nafni, er gert hefir víðreist um heim- inn, lagði á stað nýlega frá Berg- en í Noregi, á 19. feta löngum bát, (oanoe) sem hann ætlar að róa og sigla yfir Atlantshafið. Hyggur hann, að hafa sína fyrstu viðdvöl á Skotlandi. Franska stjórnin er að undir- búa leiðangur til Ishafsland- anna, og á hann að leggja upp í næsta marz-mánuði, og setja á stofn útvarps og veðurathugana- stöð í miðhluta Grænlands. Á hún að vera flugförum og skip- um til leiðbeiningar og bjargar. Einnig eiga þar að fara fram rannsóknir á ljósvita (beacon) sendingum og fleiru þar að lút- andi. Haft er eftir franska ráðu- neytinu, að þessi kostnaðarsami leiðangur teljist fyllilega rétt- mætur, þar sem aðal loftleiðir í framtíðinni, muni mynda net yfir heimskautasvæðunum.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.