Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi


Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 24.08.1910, Blaðsíða 2

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 24.08.1910, Blaðsíða 2
154 ÞjÓBVILJINN. XXIV., 39. Trípolis. Frakkneskir hermenD réðu nýskeð á ferðamanDalest, er var á leið til Fessen, og féllu nokkur huDdruð manna i þeirrí viðureign. — — — Kína. PrÍDz Tschun, er nú hefir rík- isstjómina á heodi, meðan er keisarinn er í berasku, hafa borizt ýmsar áskoranir þess efnis, að koma á fót þingbundinni stjórn, eD tekið þvert fyrir, tjáir Kín- verja enn eigi nógu þroskaða til þess í pólitisku tilliti Stjórnin í Kina hefir farið þess á leit að brezki hersböfðinginD, Kitchener lá- varður, ljái Kínverjum aðatoð sína, til þees að koma góðu skipulagi á herinn. Tvö hundruð fiskimenn drukknuðu ný skeð á Amur-fljótinu. — — — Japan. Jarðskjalftar urðu nýlega mikl- ir i héraðinum Hokaito. Nýlega varð uppvíst samsæri gegn keisaranum, af' hálfu þriggja stjórnleys- ingja, er allir voru handsamaðir, og dæmd- ir til dauða. Á heimili eins þeirra, er Said Toku «r netndur, og mun hafa verið aðal-mað- urinn, kvað hafa fundizt tundurvél, og eprengiffni. — — — Thibet. Mælt er, að æðsti prestur, og yfirmaður Thibetinga, er Kínverjar ráku þaðan f'yiir nokkru, hafi leitað ásjár Rússa- stjómar, og muni stjórnin íKínanúhafa í huga, að veita honum bráðlega fyrri tign hans aptur. — — — Síbera. Á fimmta hundrað Kirgisinga réðu nýskeð á þorpið Tsohartyldak, og gjöreyddu það, en ráku burt búpenÍDg, og tóku með sér það, sem fémætast var. Litla-Asía. Þjóðflokkur, er DrÚ9ar eru nefndir, og eiga heima á Hauran-háslétt- unni á Sýrlandi, réðu ný skoð á tvö þorp, er kristnir menn bjuggu í, og drápu fjölda manna. Jarðskjálftar í borginni Smyrna 1. á- gust þ. á., og hrundu mörg hús, og nokkr- ir menn biðu bana — — — Egiptaland. Sjálfstæðismenn í Egipta- iandi hafa áformað, að halda fund í Briiss- el í Belgíu í næstk. septembermánuði, og er fundarefnið, að ræða um það, hver ráð séu tiltækiiegust, til þess að hnekkja yf'- irráðum Breta á Egyptalandi En þar sem blaðið gefur í skyn, að afskipti vor af stjórnarskrármálÍDU á síð- asta þingi geti hafa stafað af því, að vér höfum vænzt þess, yrði rnálið eigi full- rætt á síðasta þÍDgi, að auðveldara yrði þá síðar að draga pað, með nýjum ágrein- ingi, þá verðum vér að mbtmœla þessari ffetsök, sem alveg tilhœfulausri í vorn ffarð. Oss var það engu síður áhugamál þá, en nú, að stjórnarskrárbreytingafruravarp yrði samþykkt á næstk. alþingi, og von- um, að svo verði, og að ráðherra íslands láti hrakspár „Reykjavíkuf4 alls eigi rætast. Um stjórnarskrármálið birtistgréin í blaðinu „Reykjavík" 20. ág. þ. á. í grein þessari er þess getið til, að Björn ráðherra muni aptra þvi, að stjórn- arekrárbreyting nái fram að ganga á næsta þingi. VonaDdi er, að aðdróttun þessi, sem «Dginn fótur er væntanlega fyrir, verði ráðherranum rík h^öt til þess, að fá stjórn- arskrárbreytingUDa samþykkta, eDda margt sem mælir með því, að málið fjari þá eigi uppi, sbr. 17. nr. blaðs vors þ. á. Að því er ummæli „Reykiavíkur" í garð ritstjóra blaðs þessa snertir, getum vór að mestu leitt þau hjá oss, þar sem rétt er skýrt frá aðal-ástæðuDum til þess, að stjórDarskrárbreytÍDgin væri eigi sam- þykkt á þingÍDU, sem leið. [vað líður kirkjmálunum? A síðasta Alþingi var, svo sem menn muna, samþykkt þingsályktunartillaga í neðri deild þar sem skorað var á stjórn- ina, að búa undir og leggja fyrir Alþingi frumvarp til laga um aðskilnað ríkis og kirkju. Ráðherrann, sem talaði í því máli, en ekki greiddi atkvæði, gerði þá heizt ráö fyrir að skipuð yrði milliþinganefnd í máhð, og þingnefndin, sem málið hafði til meðferðar, gerði ráð fyrir að það þyrfti mikinn undirbúning. Ekki hefir enn heyrzt að stjórnin sé farin að gera nokkuð i þessu stórmáli. Að vísu var gert ráð fyrir af neí'nd- inni að undirbúningurinn tæki svo lang- an tíma, að frumvarpið gæti ekki orðið tilbúið fyrir næsta þing, enda gerir það ekki mikið til, því að það þarf stjórnar- skrárbreytingu til þess að þjóðkirkjan verði afnuinin. En þar sem ganga má út frá, að á næsta þingi verði stjórnarskrárbreyting sam- þykkt, sem orðið gæti að lögum ^912, ef allt gengi slysalaust, og þar sem sú stjórn- arskrá væntanlega heimilar að skilja ríki og kirkju með einföldum lögum, væri ekki úr vegi að hraða málinu. Undirbúningurinn ætti að ganga svo hratt, að hægt væri að leggja frumvarp það, er siöasta þing gerði ráð fyrir, fyrir aukaþing 1912 og helzt þannig úr garði gert, að það gæti orðið lög frá því þingi. Þjóðkirkjufyrirkomulagið er ranglátt gagnvart einstaklingunum og kirkju og kristindómi auk þess óholt, eins og marg- sannað hefir verið, og þarf því að hverfa hið bráðasta. Og satt að segja virðist mér larjgt of mikið sé úr því gert, hve mikið vanda- mál þetta aðskilnaðarmál sé. Mér virðist að þetta mál eigi að undir- búa sem hvert annað löggjafarfyrirmæli, enda virðist svo sem þjóðin sé mjög ein- huga um að óska breytingar í þá átt, som síðasta þing benti, hið bráðasta. Það er að verða mönnurn ljóst — þeir eru víst f'áir sem neita því — að trúin er persöntdegt mál, sem ríkinu er óvið- komandi. En sé svo, þá fremur þjóðfélagið raDg- lætisverk, er það styður og verndar eina sérstaka truarskoðun, sérstaklega þegar það gengur svo langt, að heimta að þeir menn borgi líka til þjóðkirkjunnar, sem utan hennar eru, og sem ef til vill álíta lær- dóma hennar báskalegar villukenningar. Það virðist ekki vera nein samvizku- sök íyrir þing eða stjórn að létta þessu ranglæti áf, og ekki óeðlilegt að ganga út frá að allir, sem óviðriðnir verða tald- ir, vib'i að svo verði gert hið bráðasta. En líti atjórnin annan veg á það mál, og telji skipun sérstakrar milhþinganefnd- ar nauðsynJega, þá þyrfti að gera það hið bráðasta, svo málinu yrði til lykta ráðið svo fljótt sem unnt er. I fyrra sumar urðu nokkrar blaðaum- ræður um mál þetta, sem jeg meðal ann- ara tók þátt i, og er mér síðan kunnugt um, að almenningi er það mikið áhuga- mál, að úr þessu máli verði skorið hið bráða9ta. ,- frá ÍGstur4sl6ndingum. Kosningar til fylkisþingsins í Manítoba eru nýlega uin garð gengnar, og urðu kosningaúrslitin þau, að Roblin-rkða.neyt- ið hlaut mikinn meiri hluta, og heldur þvi völdum uni hríð. Meðal þingmanna, er kosnir voru, eru tveir íslendingar: Baldvin Báldvinsson, fylgisrxiaður i?o6/ÍM-stjórnarinnar, sem kos- inn var í Gimli-kjördæminu (Nýja-ísland o. fl.), og bauð Wilh. Paulson í Wiunipeg sig þtir einnig fram. Hinn íslendingurino, sem kosinn var, heitir Jhomas Johnson, er bauð sig fram gegn Andrew, borgarstjóra i Winnipeg, og er hann andstæðingur Roblin-stjórn- arinnar, að því er pólitiskar skoðanir snertir. Baldvin og Ihomas Jóhnson sátu báð- ir áður á þingi. Gardar-söfnuðurinn í Norður-Dacota hefir boðið cand. theol. Lárus Ihoraren- sen prestsskap, og mun áformað, að hann taki pre9tsvígslu hér á landi, áður en hann fer vestur. gandsijfírrcttardómtir var kveð- inn upp 15. águst þ. á. í máli, er Kristján háyfirdómari Jönsson hafði höfðað gegn Birni ráðherra Jónssyni, út af meiðandi orðalagi í frávikningarskjali ráðherra, dags. 22. nóv. f. á. Niðurstaðan í landsyfirréttardómi varð söm, sem í bæjarþingsdóminum, að mál- inu var vísað frá dómi, með því að í frá- vikuingarskjalinu, er laut að frávikningu Landsbankagæzlustjóranna, værium stjórn arráðstöfun að ræða, er legið hefði „innan embættismarka stefnda" (þ. e. ráðherr.), og séu dómstólaruir því eigi bærir um, að dæma um réttmæti hennar. Grimseyingar hafa áformað, að koma á fót kornforðabiíri í Grfmsey til skepnufóðurs á komandi hausti, og hefur sýslunefndin í Eyjafjarðarsýslu samið reglu- gjörð fyrir það.

x

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi
https://timarit.is/publication/131

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.